Từ việc nâng cao nhận thức của ngư dân, ứng dụng công nghệ trong quản lý tàu cá đến bảo đảm truy xuất nguồn gốc, những nỗ lực này đang tạo nền tảng cho một nghề cá hiện đại, nh bạch và có trách nhiệm.
Tin tức đáng chú ý
- Tỉnh Ninh Bình đang đẩy mạnh bảo vệ, tái tạo nguồn lợi thủy sản và phát triển nghề cá bền vững trước tình trạng suy giảm ven bờ. Ngành chức năng tăng cường tuyên truyền pháp luật, chống khai thác IUU, đồng thời kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi dùng ngư cụ cấm, xung điện, chất nổ.
Từ tháng 7/2025 đến nay, đã kiểm tra 447 lượt phương tiện, phát hiện 16 vụ vi phạm. Địa phương cũng duy trì thả giống tái tạo nguồn lợi, vận động ngư dân chuyển đổi sang khai thác xa bờ và nghề thân thiện môi trường, góp phần bảo vệ hệ sinh thái và nâng cao thu nhập.-
- Tại phường Tô Châu, tỉnh An Giang, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4 vừa phối hợp với địa phương tổ chức chương trình “Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân”.
Tại chương trình, lực lượng Cảnh sát biển tuyên truyền các quy định pháp luật về biển, đảo; phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU); phòng, chống ma túy. Dịp này, Ban tổ chức trao 50 phần quà cho chủ tàu cá, 30 suất quà cho gia đình chính sách, hộ nghèo, cận nghèo và 20 suất học bổng cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Chương trình góp phần tăng cường đoàn kết quân - dân và nâng cao ý thức bảo vệ chủ quyền biển, đảo.
- Thực hiện các giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Bộ đội Biên phòng tỉnh Đồng Tháp đã đẩy mạnh tuyên truyền, kiểm soát hoạt động tàu cá.
Từ năm 2024 đến nay, địa phương không có tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài. Hiện Đồng Tháp có hơn 1.400 tàu cá, trong đó hơn 1.290 tàu đã được cấp phép và lắp đặt thiết bị giám sát hành trình. Lực lượng biên phòng phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng kiểm soát tàu ra vào cảng, tuyên truyền pháp luật và kiên quyết không cho xuất bến đối với phương tiện không đủ điều kiện, góp phần nâng cao ý thức chấp hành của ngư dân và hướng tới gỡ “thẻ vàng” IUU.
Chống IUU: Tấm vé để thủy sản Việt Nam vươn ra biển lớn
Với ngư dân, mỗi chuyến vươn khơi không chỉ là hành trình mưu sinh mà còn gửi gắm hy vọng về những khoang cá đầy, những chuyến biển bình an. Nhưng những năm gần đây, bên cạnh việc bám biển sản xuất, ngư dân còn dần làm quen với những quy định mới trong khai thác thủy sản, từ ghi nhật ký khai thác, duy trì thiết bị giám sát hành trình đến tuân thủ đúng vùng biển được phép hoạt động.
Những thay đổi ấy không chỉ giúp nghề cá phát triển bền vững mà còn mở ra cơ hội để thủy sản Việt Nam tiếp tục chinh phục các thị trường quốc tế.
Trước mỗi chuyến ra khơi, ngư dân Nguyễn Văn Ngời, tỉnh Hưng Yên cùng các bạn thuyền đều dành thời gian kiểm tra lại thiết bị giám sát hành trình, chuẩn bị sổ nhật ký khai thác và các giấy tờ cần thiết. Nếu như trước đây nhiều ngư dân còn lúng túng với những quy định mới thì đến nay, việc thực hiện các yêu cầu chống khai thác IUU đã trở thành công việc quen thuộc.
“Ban đầu thì bà con có bỡ ngỡ, dần dần đến giai đoạn này thì mọi thứ đã đi vào ổn định, bà con đã quen với cách khai thác và đã quen được khu vực mà mình được phép khai thác…”
Không chỉ thay đổi thói quen sản xuất, nhiều ngư dân còn được hỗ trợ tiếp cận các ứng dụng số phục vụ hoạt động khai thác trên biển. Những thông tin về thời tiết, ngư trường hay các sự cố phát sinh đều được cập nhật nhanh chóng, giúp bà con yên tâm hơn trong mỗi chuyến đi dài ngày.
Ngư dân Nguyễn Văn Lang, Hưng Yên chia sẻ, nhờ các ứng dụng này mà việc trao đổi thông tin giữa các tàu trở nên thuận tiện hơn, nhất là trong những tình huống khẩn cấp trên biển.
"Về thời tiết là một, hai nữa là cập nhật những thông tin tàu bị nạn hay có sự cố gì xảy ra thì có thông tin cập nhật cho nhau luôn, đây cũng là đưa cho bà con niềm tin, ra khơi không bị gián đoạn hay không sợ gì nữa…”
Không chỉ mang lại lợi ích cho ngư dân, việc tuân thủ các quy định chống khai thác IUU còn giúp nâng cao uy tín và giá trị của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế. Hiện nay, nhiều thị trường nhập khẩu lớn yêu cầu rất chặt chẽ về nguồn gốc sản phẩm. Vì thế, mỗi lô hàng muốn xuất khẩu đều phải chứng nh được quá trình khai thác hợp pháp, nh bạch.
Là doanh nghiệp thu mua và chế biến thủy sản xuất khẩu, ông Nguyễn Trọng Ninh, Giám đốc Công ty TNHH Chế biến thủy sản xuất nhập khẩu Hoàng Phương, tỉnh Hưng Yên cho biết, việc truy xuất nguồn gốc hiện đã trở thành yêu cầu bắt buộc trong hoạt động sản xuất kinh doanh.
“Chúng tôi thu mua chế biến thủy sản, thứ nhất là con tép xuất đi Hàn Quốc và Trung Quốc. Tôi mua của các tàu đều có trong danh sách đăng ký để truy xuất nguồn gốc…”
Từ những thay đổi trên từng con tàu, từng chuyến biển đến sự đồng hành của doanh nghiệp và cơ quan quản lý, nghề cá Việt Nam đang từng bước chuyển mình theo hướng nh bạch và có trách nhiệm hơn. Theo Ông Phùng Đức Tiến, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng với việc kiểm soát chặt hoạt động khai thác, nâng cao nhận thức của ngư dân vẫn là giải pháp quan trọng để chấm dứt các hành vi vi phạm và hướng tới mục tiêu gỡ bỏ “thẻ vàng” IUU.
“Thông tin truyền thông đến tất cả các chủ tàu, các ngư dân tham gia khai thác trên biển hiểu được đây là lợi ích quốc gia, vị thế quốc gia thì tôi chắc chắn các hành vi vi phạm sẽ giảm và chắc chắn chúng ta sẽ gỡ thẻ vàng trong thời gian ngắn nữa…”
Sau gần 9 năm kể từ khi bị cảnh báo “thẻ vàng”, câu chuyện chống khai thác IUU giờ đây không còn là nhiệm vụ của riêng cơ quan quản lý hay doanh nghiệp xuất khẩu. Đó đã trở thành trách nhiệm chung của mỗi ngư dân trên từng chuyến biển. Và khi những quy định được thực hiện bằng ý thức tự giác, khi mỗi mẻ cá đều có thể truy xuất rõ ràng nguồn gốc, "tấm vé" để thủy sản Việt Nam vươn ra biển lớn sẽ ngày càng rộng mở hơn.
Ngư dân cần nhớ
Chúng tôi sẽ giới thiệu những điểm mới đáng chú ý của Nghị định 41 của Chính phủ về quản lý hoạt động khai thác thủy sản và phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) có hiệu lực từ ngày 25/1/2026.
Nghị định bổ sung nhiều quy định theo hướng quản lý nghề cá dựa trên dữ liệu, tăng cường giám sát hành trình tàu cá, truy xuất nguồn gốc thủy sản và nâng cao trách nhiệm của chủ tàu, doanh nghiệp cũng như chính quyền địa phương.
- Nâng cấp hệ thống giám sát hành trình tàu cá:
+ Nghị định 41 của Chính phủ xác định dữ liệu giám sát hành trình là công cụ quản lý chính thức để kiểm tra, giám sát và xác nh nguồn gốc thủy sản. Dữ liệu phải được lưu trữ tối thiểu 36 tháng và có giá trị pháp lý trong xử lý vi phạm IUU. Các thiết bị giám sát hành trình phải đáp ứng tiêu chuẩn mới trước ngày 31/12/2026.
- Thiết bị giám sát hành trình phải bật 24/7 khi đi biển và khi neo đậu tại cảng
+ Thiết bị giám sát hành trình phải được duy trì hoạt động liên tục khi tàu khai thác trên biển và cả khi neo đậu tại cảng. Trường hợp tàu sửa chữa hoặc tạm ngừng hoạt động dài ngày, chủ tàu phải khai báo với cơ quan chức năng, không được tự ý tắt hoặc vô hiệu hóa thiết bị.
- Trách nhiệm của chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân trong hoạt động khai thác:
+ Chủ tàu, thuyền trưởng có trách nhiệm bảo đảm thiết bị giám sát hoạt động ổn định, kịp thời báo cáo và khắc phục sự cố. Dữ liệu giám sát hành trình được liên kết với nhật ký khai thác để đối chiếu, xử lý vi phạm IUU.
- Trách nhiệm của doanh nghiệp, đơn vị cung cấp dịch vụ và chính quyền địa phương:
+ Doanh nghiệp cung cấp thiết bị giám sát hành trình phải bảo đảm kết nối ổn định, lưu trữ dữ liệu tối thiểu 36 tháng và đặt máy chủ tại Việt Nam. Chính quyền địa phương có trách nhiệm quản lý đội tàu, theo dõi dữ liệu, xử lý vi phạm và tuyên truyền pháp luật về IUU.
- Mở rộng kiểm soát IUU đối với tàu nước ngoài và thủy sản nhập khẩu:
+ Tàu cá nước ngoài khi cập cảng Việt Nam phải thông báo trước và cung cấp hồ sơ để cơ quan chức năng thẩm định. Thủy sản nhập khẩu bằng đường biển cũng phải chứng nh nguồn gốc hợp pháp nhằm ngăn chặn sản phẩm khai thác bất hợp pháp.