Hà Nội đang nghiên cứu đầu tư tuyến đường sắt đô thị số 1 với tổng mức đầu tư gần 390 nghìn tỷ đồng. Theo quy hoạch, tuyến metro sẽ kết nối từ sân vận động Hùng Vương, thuộc xã Thường Tín đến sân bay Nội Bài, trở thành trục giao thông quan trọng kết nối các đầu mối vận tải của Thủ đô.

Riêng tại xã Thư Lâm, tuyến đường sắt đô thị đi qua khu đô thị đa mục tiêu - khu vực được quy hoạch trở thành nơi tái định cư cho nhiều dự án trọng điểm của thành phố.

Không chỉ mang đến một phương thức giao thông hiện đại, tuyến metro còn được kỳ vọng mở ra không gian phát triển mới, tạo động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống và từng bước đưa những đồ án quy hoạch đã nhiều năm nằm trên giấy trở thành hiện thực.

Những ngày này, không khí tại xã Thư Lâm trở nên rộn ràng hơn khi thông tin tuyến đường sắt đô thị số 1 dự kiến đi qua địa bàn được người dân đón nhận với nhiều kỳ vọng. Không chỉ mong việc đi lại sẽ thuận tiện hơn, nhiều người còn tin rằng tuyến metro sẽ tạo động lực phát triển kinh tế, dịch vụ, mở rộng không gian đô thị và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Với người dân nơi đây, Metro số 1 không đơn thuần là một công trình giao thông hiện đại mà còn là khởi đầu cho một chặng đường phát triển mới của vùng đất ven đô.

"Tôi là Đào Công Trung, Trưởng thôn Thiết Úng, xã Thư Lâm. Những năm gần đây, quê hương chúng tôi thay đổi rất nhanh, có thể nói bộ mặt nông thôn như được khoác lên một tấm áo mới. Vì vậy, khi biết tuyến đường sắt đô thị sẽ đi qua địa bàn, bà con rất vui mừng, phấn khởi.

Nhiều cụ già ngoài 70, 80 tuổi còn bảo chỉ mong có dịp được đi metro. Mọi người đều kỳ vọng sau này việc đi vào trung tâm thành phố hay ra sân bay sẽ thuận tiện hơn rất nhiều."

"Khi biết tuyến đường sắt đô thị sẽ đi qua địa bàn, em cảm thấy rất vui và phấn khởi vì việc đi lại sau này sẽ thuận tiện hơn cho mọi người. Nếu dự án có ảnh hưởng đến gia đình mình thì em cũng sẵn sàng phối hợp với chính quyền để tuyến đường sớm được triển khai. Nghe nói từ đây vào nội thành chỉ mất khoảng 15 phút thì em thấy điều đó thật tuyệt vời."

"Tôi là Lại Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND xã Thư Lâm, tôi cho rằng, Tuyến đường sắt đô thị số 1 đi qua địa bàn xã Thư Lâm sẽ tác động đến nhiều nhóm dân cư nhưng phần lớn là tác động tích cực. Tuyến chủ yếu đi trên đất nông nghiệp, không phải thu hồi đất ở hiện hữu.

Khi tuyến metro hoàn thành, người dân Thư Lâm sẽ kết nối thuận lợi với khu vực nội đô và sân bay Nội Bài, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo động lực phát triển địa phương. Chúng tôi tính là di chuyển vào trong nội thành chỉ dưới 15 phút cho nên nó giúp cho người dân khi về đây định cơ tạo một cảm giác rất yên tâm".

Xã sẽ làm gì để thông tin về dự án đến với người dân kịp thời, minh bạch và dễ tiếp cận?

- Việc thông tin công khai các nội dung của dự án chính là chìa khóa để thực hiện việc giải phóng bằng cũng như triển khai tổ chức dự án và đấy làm bài học kinh nghiệm xương máu.

Xã kỳ vọng các tuyến đường sắt đô thị mới sẽ tạo ra thay đổi như thế nào đối với diện mạo đô thị và đời sống người dân trên địa bàn?

- Điều người dân băn khoăn hiện nay là liệu những quy hoạch đó có trở thành hiện thực như các bản vẽ đã được công bố hay không. Với cách làm rất quyết liệt, bài bản của thành phố cùng sự đồng thuận của người dân, chúng tôi tin rằng những đồ án quy hoạch đẹp như tranh vẽ này sẽ được hiện thực hóa, bảo đảm đầy đủ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội để người dân sớm ổn định cuộc sống tại nơi ở mới.

Một tuyến metro không chỉ rút ngắn khoảng cách giữa các vùng, mà còn rút ngắn khoảng cách từ quy hoạch đến hiện thực. Khi niềm tin của người dân được vun đắp bằng những hành động cụ thể, Metro số 1 sẽ không chỉ mở ra những hành trình mới, mà còn mở đường cho những bản quy hoạch đẹp như tranh vẽ trở thành hiện thực.

Đó cũng là kỳ vọng của người dân Thư Lâm hôm nay, về một tương lai phát triển hiện đại, văn minh và bền vững ngay trên chính quê hương mình.

Từ khu vực phía Nam thành phố đến sân bay Nội Bài, người dân lâu nay chủ yếu di chuyển bằng đường bộ. Tuyến đường sắt đô thị số 1 không chỉ mang đến thêm lựa chọn đi lại hiện đại mà còn mở ra cơ hội phát triển mới cho các địa phương dọc tuyến, trong đó có xã Thư Lâm.

Hiệu quả của dự án được nhìn nhận như thế nào? Sau đây chúng ta cùng trao đổi với TS Phan Lê Bình, Trưởng đại diện Văn phòng OCG Nhật Bản tại Việt Nam.

PV: Theo ông thì tuyến đường sắt đô thị số 01 từ Thường Tín đến sân bay Nội Bài được kỳ vọng sẽ tạo ra những sự thay đổi như thế nào cho mạng lưới giao thông và không gian phát triển khu vực phía Bắc Hà Nội?

TS. Phan Lê Bình: Không phải ngẫu nhiên mà nó là số một, vì nó là tuyến đường sắt đô thị đầu tiên, đóng vai trò là trục xương sống nối từ Bắc xuống Nam của Thành phố.

Trước đây, tuyến số 1 tương đối ngắn, là Yên Viên đến Ngọc Hồi thôi, nhưng nay nó được kéo dài từ Thường Tín đến sân bay Nội Bài, thì vai trò là trục xương sống phát triển của thành phố Hà Nội. Khi tuyến đường sắt đô thị này đi vào hoạt động chắc chắn sẽ tạo ra một hướng đi lại hoàn toàn khác so với trước đây.

Trong 5 năm hoặc 10 năm tới, thời gian đi lại bằng đường bộ sẽ ngày càng tốn hơn, mức độ ùn tắc sẽ ngày càng nghiêm trọng hơn, nếu không có mạng lưới đường sắt đô thị hoàn chỉnh thì thời gian ngày càng dài hơn. Cho nên, trục đường sắt này sẽ tạo ra một hướng đi lại có độ tin cậy cao cho người dân khi tiếp cận sân bay.

Không chỉ vậy dọc tuyến nó sẽ mở ra một không gian phát triển hoàn toàn khác cho tất cả các khu vực mà đường sắt đi qua.

PV: Xã Thư Lâm đang trở thành một nơi bố trí tái định cư cho hàng trăm hộ dân thuộc khu vực các dự án cầu Tứ Liên và cầu Trần Hưng Đạo. Theo ông, việc có thêm tuyến đường sắt đô thị đi qua sẽ mang lại những lợii ích gì cho người dân tái định cư nhanh chóng ổn định cuộc sống và sinh kế?

TS. Phan Lê Bình: Một khi có tuyến đường sắt đô thị đi qua khu vực Thư Lâm thì chắc chắn nó sẽ tạo ra sự thay đổi rất đáng kể đối với người dân sống tại khu vực đó. Như Nhật Bản chẳng hạn, càng gần nhà ga thì giá bất động sản càng cao.

Điều đó chứng tỏ cuộc sống hoàn toàn phụ thuộc vào việc sử dụng được hay không được đối với đường sắt đô thị. Khi có đường sắt đô thị chạy qua khu vực Thư Lâm, có nhà ga ở đó thì người dân có thể đi bộ, hoặc đi xe đạp, hoặc đi xe máy đến nhà ga sau đó chuyển sang tàu điện và đi vào trung tâm thành phố có thể tiếp cận đến trung tâm một cách dễ dàng với thời gian rất ngắn.

Một khi có đường sắt đô thị kết nối từ Thư Lâm đến trung tâm Thành phố, nó sẽ thay đổi hoàn toàn bộ mặt của khu vực này. Một khi đã kết nối với trung tâm Thành phố chỉ với 15 phút đi tàu, thậm chí còn ngắn hơn, thì Thư Lâm gần như là khu vực nội thành và rất dễ dàng tiếp cận đến trung tâm thành phố.

PV: Ngoài ra, theo ông tuyến đường sắt này sẽ tạo ra những động lực phát triển kinh tế - xã hội như thế nào cho các xã dọc tuyến?

TS. Phan Lê Bình: Đây không chỉ là dự đoán, mà đây là cái hướng mà chúng ta cần hướng đến, đó là cần chuyển đổi mạnh từ mạng lưới giao thông phụ thuộc chính vào giao thông đường bộ sang sử dụng chủ đạo là đường sắt đô thị.

Muốn như vậy thì không chỉ xây dựng đường sắt đâu, mà song song với đó là việc quản lý phát triển đô thị xung quanh các nhà ga, tức là ờ lấy đường sắt giao thông công cộng làm trung tâm, trong khoảng bán kính từ 500 – 1.000 m xung quanh các nhà ga đường sắt đô thị phải được tập trung phát triển đô thị với mật độ cao, vừa là thương mại, vừa là dịch vụ, vừa là nhà ở với mật độ rất cao để tập trung dân vào những khu vực đó.

Khi chúng ta làm được như vậy chúng ta tập trung dân xung quanh các nhà ga. Đó cũng chính là những khách hàng tiềm năng sẽ sử dụng đường sắt đô thị để đi đến trung tâm thành phố, để đi đến những đô thị vệ tinh khác. Đây chính là mô hình tương hỗ, qua lại, giúp đôi bên giữa đô thị và đường sắt đô thị có thể cùng nhau phát triển một cách bền vững.

PV: Vâng, xin cảm ơn ông.

Một tuyến đường sắt đô thị không chỉ rút ngắn khoảng cách đi lại, mà còn là thêm một mạch giao thông hiện đại để tiến tới hình thành mạng lưới metro - điều kiện tiên quyết để các tuyến metro có thể phối hợp đồng bộ và tạo hiệu quả vượt trội, chứ không chỉ là những tuyến đơn lẻ, rời rạc.

Để những đoàn tàu có thể lăn bánh, điều quan trọng là sự đồng thuận của người dân, quy hoạch được thực hiện đến nơi đến chốn và quyền lợi của người dân được bảo đảm. Khi đó, mỗi tuyến đường sắt sẽ không chỉ chuyên chở hành khách mà còn chuyên chở kỳ vọng về một đô thị hiện đại, văn minh.

Metro số 1 là một trong những hành trình như thế. Và cùng với nhiều dự án giao thông trọng điểm khác đang được Hà Nội triển khai, những bản quy hoạch đẹp như tranh vẽ sẽ dần bước ra khỏi trang giấy để trở thành một phần của cuộc sống.