Ươm giá trị từ lá ổi miền Tây

Bằng tư duy khoa học và sự trăn trở trước nỗi lo thực phẩm bẩn, chị Mai biến phụ phẩm nông nghiệp thành sản phẩm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, đồng thời tạo sinh kế cho nhà vườn và lao động nữ nông thôn. Một hành trình khởi nghiệp xanh, bắt đầu từ điều rất nhỏ nhưng lan tỏa giá trị lớn cho cộng đồng.

Từ lá ổi bỏ đi đến sản phẩm xanh bảo vệ sức khỏe cộng đồng

Sống và chạm với kinh tế xanh

PV: Xin chào chị Âu Chúc Mai! Vì sao chị lại có ý tưởng tận dụng lá ổi để làm nước rửa sinh học?

Chị Âu Chúc Mai: Ban đầu là do chị có làn da khá nhạy cảm. Khi rửa chén, giặt đồ bằng các sản phẩm thông thường thì da tay dễ bị bong tróc, khô rát rất khó chịu. Chị cũng tìm nhiều dòng sản phẩm khác nhưng giá thành khá cao.

Tình cờ thấy vườn ổi nhà mình mỗi lần tỉa cành bỏ đi rất nhiều lá, trong khi lá ổi vốn là một dược liệu quen thuộc, có thể nấu nước uống, làm trà… Chị thấy lãng phí nên trăn trở phải làm gì đó để tận dụng nguồn nguyên liệu này. Ban đầu chị thử làm sản phẩm nước uống, sau gần hai năm nghiên cứu thì chuyển hướng sang làm nước rửa chén sinh học – đó là sản phẩm khởi nghiệp đầu tiên của chị.

PV: Quá trình nghiên cứu cho đến hoàn thành sản phẩm, chị đã trải qua những khó khăn gì?

Chị Âu Chúc Mai: Khó khăn đầu tiên là khâu lên men. Lúc đầu chưa nắm rõ liều lượng và phương pháp nên hỏng rất nhiều mẻ. Mất gần một năm mới thành công. Sau đó, từ nước lên men để tạo thành nước rửa chén lại là một thử thách khác. Chị phải tìm nguyên liệu hoàn toàn tự nhiên để sản phẩm “thuần sinh học”, không bổ sung hóa chất tổng hợp. Việc thử nghiệm tỷ lệ, công thức cũng mất thêm thời gian. Khi đưa ra thị trường thì lại đối mặt với phản hồi của người tiêu dùng, vì họ đã quen với sản phẩm nhiều bọt, đậm đặc. Vậy nên mình cũng phải nhiều lần sửa đổi, cải tiến để phù hợp với người tiêu dùng.

PV: Mọi người đón nhận và phản hồi sản phẩm của chị như thế nào?

Chị Âu Chúc Mai: Ban đầu, nhiều người cho rằng sản phẩm ít bọt nên sợ hao. Sau đó chị cải tiến tăng nhẹ độ tạo bọt, đồng thời hướng dẫn cách sử dụng phù hợp. Khi quen rồi, khách hàng phản hồi tích cực hơn: sản phẩm lành tính, dịu da tay, không gây nhớt sau khi rửa, tráng nước là sạch. Khả năng làm sạch cũng không thua các sản phẩm thông thường.

PV: Với người tiêu dùng, chị mong họ thay đổi thói quen sử dụng sản phẩm tẩy rửa như thế nào?

Chị Âu Chúc Mai: Chị mong mọi người quan tâm hơn đến sức khỏe từ những việc nhỏ nhất như rửa chén, giặt đồ. Mùi hương của sản phẩm tẩy rửa có thể tạo cảm giác dễ chịu, nhưng về bản chất vẫn là hóa chất. Việc tiếp xúc lâu dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe. Chị hy vọng người tiêu dùng thay đổi nhận thức và dần ưu tiên các sản phẩm an toàn hơn. Tuy nhiên, sản phẩm sinh học thường có giá cao hơn nên chị cũng đang tìm giải pháp tối ưu chi phí để nhiều người có thể tiếp cận hơn.

PV: Cảm ơn chị Mai đã chia sẻ!

Hành trình “đánh thức” giá trị từ lá ổi

Những ngày về xã Tân Hiệp, tỉnh An Giang, đi giữa những vườn ổi xanh mướt trải dài, sẽ dễ bắt gặp hình ảnh quen thuộc sau mỗi đợt tỉa cành, đó là lá ổi bị gom lại thành đống, chờ phân hủy hoặc bị quét bỏ. Ít ai nghĩ rằng, chính thứ phụ phẩm tưởng chừng vô giá trị ấy lại trở thành nền tảng cho một ý tưởng khởi nghiệp xanh, bền vững – câu chuyện của chị Âu Chúc Mai.

Quan sát đời sống nhà vườn nhiều năm, chị Mai không khỏi trăn trở. Lá ổi bị bỏ đi trong khi người nội trợ vẫn ngày ngày lo lắng chuyện thực phẩm bẩn, hóa chất tồn dư, mùi tanh của thịt cá. Từ những suy nghĩ rất đời thường đó, chị bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về giá trị sinh học của lá ổi – loại nguyên liệu đã được y học dân gian và nhiều nghiên cứu khoa học ghi nhận về khả năng kháng khuẩn, khử mùi tự nhiên:

“Trong dân gian từ xưa đến nay, lá ổi đã được xem là một nguồn dược liệu quen thuộc. Qua tìm hiểu các tài liệu và báo cáo khoa học, tôi thấy lá ổi có nhiều dược tính đáng chú ý, đặc biệt là các hoạt chất có khả năng kháng khuẩn như flavonoid. Chính những đặc tính đó đã tạo thêm niềm tin để tôi nghiên cứu và ứng dụng vào sản phẩm của mình.”

Ý tưởng ấy trở thành động lực để chị cùng cộng sự bắt tay vào nghiên cứu quá trình lên men sinh học có kiểm soát, nhằm giải phóng các enzyme và hoạt chất có lợi từ lá ổi.

Sau nhiều lần thử nghiệm, nước lá ổi lên men cho thấy khả năng làm sạch đáng kể. Đặc biệt, các hợp chất polyphenol trong lá ổi đóng vai trò như “kháng sinh tự nhiên”, giúp khử mùi tanh mà không làm biến đổi mùi vị thực phẩm.

Từ phòng thí nghiệm nhỏ, sản phẩm nước rửa thực phẩm, rửa chén sinh học Kombuclean dần hình thành. Với chị Mai, đây không đơn thuần là một sản phẩm thương mại:

“Tôi cũng mong, qua sản phẩm này, người dân có thêm một góc nhìn mới về lá ổi. Đó không còn là thứ bỏ đi hay xem như rác thải, mà là một nguồn nguyên liệu có giá trị. Nếu biết tận dụng, lá ổi vẫn có thể tạo ra sản phẩm hữu ích, thậm chí mang lại một khoản thu nhập nhỏ cho bà con. Dù không lớn, nhưng thay vì bỏ đi, số tiền đó cũng có thể trang trải sinh hoạt hằng ngày, hay cho con em thêm tiền bánh trái, sách vở khi đến trường”.

Thế nhưng, để có được những mẻ nước rửa sinh học đạt chuẩn như hôm nay, hành trình của chị Mai không hề bằng phẳng.

Trong căn phòng nhỏ từng được tận dụng làm nơi nghiên cứu, không ít lần chị phải đổ bỏ cả thùng nguyên liệu vì quá trình lên men không đạt yêu cầu. Có khi mùi chưa ổn định, có khi dung dịch không đạt độ trong mong muốn, cũng có lúc các chỉ số vi sinh chưa đảm bảo. Mỗi thất bại đồng nghĩa với chi phí đội lên, thời gian kéo dài và không ít áp lực:

“Trong quá trình thử nghiệm, nhiều mẻ sản phẩm bị hư, nguyên liệu và chi phí bỏ ra nhưng không thành công. Tuy nhiên, tôi cũng không quá nản. Vì mình hiểu rằng có thất bại thì mới có thành công. Mỗi lần hỏng như vậy là một lần mình rút kinh nghiệm, loại trừ dần những cách làm chưa đúng để tìm ra hướng đi phù hợp hơn.”

Không nản chí, chị và cộng sự tiếp tục điều chỉnh tỉ lệ nguyên liệu, kiểm soát chặt chẽ nhiệt độ, thời gian lên men, môi trường bảo quản. Từng chi tiết nhỏ được ghi chép lại cẩn thận. Với chị, mỗi lần thất bại không phải là dấu chấm hết, mà là một bước sàng lọc cần thiết để tiến gần hơn đến sản phẩm hoàn thiện.

Từ những mẻ thử nghiệm ban đầu còn nhiều khiếm khuyết, Kombuclean dần ổn định về chất lượng. Quy trình sản xuất được chuẩn hóa, nguyên liệu đầu vào được chọn lọc kỹ càng hơn. Niềm tin của người tiêu dùng cũng lớn dần theo từng phản hồi tích cực.

Nhìn lại chặng đường đã qua, chị Mai cho rằng điều quý giá nhất không chỉ là những giải thưởng hay sự ghi nhận, mà là bài học về sự kiên trì. Bởi khởi nghiệp, nhất là trong lĩnh vực sinh học và sản phẩm xanh, đòi hỏi thời gian, sự nhẫn nại và niềm tin vào con đường mình đã chọn. Và từ chính trải nghiệm của mình, chị muốn gửi một lời nhắn đến những người trẻ đang ấp ủ ý tưởng:

“Nếu các bạn có đam mê, có ý tưởng thì hãy mạnh dạn bắt tay vào làm, đừng chỉ suy nghĩ mãi. Nghĩ hoài thì ý tưởng vẫn chỉ nằm trong suy nghĩ, không thể trở thành hiện thực. Cứ làm, cứ thử nghiệm; sai ở đâu thì mình sửa ở đó. Càng bắt tay thực hiện, mình sẽ càng rút ra kinh nghiệm và hoàn thiện dần sản phẩm cũng như chính bản thân mình.”

Thông điệp ấy có lẽ cũng chính là tinh thần xuyên suốt hành trình của chị, bắt đầu từ những chiếc lá ổi bị bỏ quên, đến khát vọng xây dựng một sản phẩm thân thiện với môi trường và an toàn cho sức khỏe cộng đồng.

Ghi nhận những nỗ lực đó, các sản phẩm từ lá ổi của chị Âu Chúc Mai đã đạt nhiều giải thưởng tại các cuộc thi khởi nghiệp do Hội Liên hiệp Phụ nữ và Hội Nông dân tỉnh An Giang tổ chức. Nhưng với chị, giải thưởng không phải đích đến cuối cùng.

Hành trình phía trước vẫn còn nhiều thử thách: mở rộng thị trường, chuẩn hóa quy trình, xây dựng thương hiệu bền vững. Dẫu vậy, từ những chiếc lá rơi dưới gốc vườn quê, câu chuyện của chị Âu Chúc Mai cho thấy: khi biết trân trọng tài nguyên bản địa, kết hợp tri thức khoa học và lòng kiên trì, những điều rất nhỏ cũng có thể khởi nguồn cho những giá trị lớn – không chỉ cho riêng mình, mà cho cả cộng đồng và môi trường sống quanh ta.