Quy định này được kỳ vọng sẽ rút ngắn thủ tục, tiết kiệm thời gian và chi phí cho cả người dân lẫn lực lượng chức năng. Xung quanh đề xuất, PV VOV Giao thông Quốc gia đã có cuộc trao đổi với Thượng tá Nguyễn Văn Quỹ, nguyên cán bộ xử lý vi phạm Phòng CSGT, Công an Tp.Hà Nội.
PV: Theo quy định hiện hành, dù vi phạm được phát hiện qua camera ghi hình rất rõ ràng, lực lượng CSGT vẫn phải lập biên bản vi phạm hành chính rồi mới có thể ra quyết định xử phạt. Ông đánh giá như thế nào về đề xuất mới của Bộ Công an khi bỏ qua bước lập biên bản đối với những lỗi đã có đủ căn cứ hình ảnh?
Thượng tá Nguyễn Văn Quỹ: Theo tôi, đề xuất này hoàn toàn phù hợp với xu hướng chuyển đổi số hiện nay. Nguyên tắc chung của việc áp dụng khoa học kỹ thuật, đặc biệt là công nghệ camera AI trong giám sát giao thông, là để tạo sự thuận lợi tối đa, lấy người dân làm trung tâm.
Trước đây, thủ tục xử phạt phụ thuộc vào thẩm quyền. Nếu cán bộ chiến sĩ tại hiện trường hoặc người tiếp nhận hình ảnh không đủ thẩm quyền xử phạt với mức tiền đó, họ bắt buộc phải lập biên bản để chuyển lên cấp có thẩm quyền ra quyết định.
Tuy nhiên, khi chúng ta áp dụng thủ tục đơn giản hóa, hành vi vi phạm đã được camera ghi nhận một cách rõ ràng, trực tiếp. Trên cơ sở đối chiếu với Nghị định xử phạt, nếu lỗi đó thuộc thẩm quyền của cán bộ chiến sĩ và đã đủ căn cứ pháp lý, thì việc ra quyết định xử phạt tại chỗ mà không cần lập biên bản là vô cùng cần thiết.
Điều này vừa giúp giảm bớt các thủ tục hành chính rườm rà, tránh phiền hà cho người dân, vừa nâng cao hiệu lực, thẩm quyền của cán bộ chiến sĩ đang thực thi công vụ.
PV: Theo quy trình mới dự kiến, sau khi có kết quả thu thập từ phương tiện kỹ thuật, cơ quan chức năng sẽ gửi thông báo yêu cầu người vi phạm đến trụ sở giải quyết. Trong trường hợp người vi phạm ở xa, việc bỏ biên bản và ra quyết định luôn chắc chắn sẽ tiết kiệm rất nhiều chi phí đi lại.
Tuy nhiên, có ý kiến thắc mắc, giả sử khi người dân nhận được thông báo nhưng họ cảm thấy chưa "tâm phục khẩu phục", hoặc muốn làm rõ hơn về quyết định xử phạt đó thì sao? Quy trình mới sẽ giải quyết bài toán này như thế nào để đảm bảo quyền lợi cho người bị xử phạt?
Thượng tá Nguyễn Văn Quỹ: Đó là một câu hỏi rất thực tế. Quy trình xử lý luôn đề cao tính nh bạch và quyền được giải trình của người dân.
Khi người vi phạm nhận được thông báo và đến cơ quan công an nơi phát hiện vi phạm (hoặc nơi cơ quan công an chuyển hình ảnh về địa phương), cán bộ xử lý bao giờ cũng sẽ cho họ xem lại toàn bộ hình ảnh, video trích xuất, biển số xe. Lúc này, chủ phương tiện hoặc người điều khiển phải có một bản tường trình, xác nhận rằng: "Đúng, tôi là người điều khiển phương tiện đó" hoặc "Phương tiện đó là của tôi".
Nếu người vi phạm đối chiếu thực tế, công nhận lỗi của mình thì cán bộ chiến sĩ sẽ ra quyết định xử phạt ngay. Không cần lập biên bản, không cần chuyển hồ sơ lên cấp trên, người dân giải quyết rất nhanh gọn.
PV: Vậy còn trường hợp họ kiên quyết không đồng ý với hình ảnh phạt nguội thì sao thưa ông?
Thượng tá Nguyễn Văn Quỹ: Đối với những trường hợp người vi phạm chưa chấp nhận và yêu cầu làm rõ, thì lúc này lực lượng chức năng bắt buộc phải lập biên bản vi phạm hành chính theo quy trình thông thường để người dân có cơ sở tiếp tục giải trình. Nếu sau khi giải trình trực tiếp mà họ đồng ý, thì cán bộ mới tiếp tục thực hiện việc ra quyết định xử phạt.
Chúng ta phải hiểu là, hình ảnh từ camera giao thông ghi lại rất rõ ràng. Ví dụ đèn vàng bật lên rồi anh vẫn cố tình đi qua vạch dừng, anh đi vào đường ngược chiều, hay đỗ xe ở nơi có biển cấm... Chứng cứ là thực tế chứ không phải là nghe kể lại.
Nếu hình ảnh đã rất rõ ràng, cán bộ đã giải thích cặn kẽ mà người vi phạm vẫn cố tình không chấp hành, gây cản trở quá trình xử lý, thì theo luật, lực lượng chức năng có quyền lập biên bản vi phạm, và có thể lập thêm hành vi "Cản trở người thi hành công vụ" hoặc "Không chấp hành yêu cầu của lực lượng chức năng". Việc luật hóa quy định này một cách rõ ràng sẽ giúp giảm bớt rất nhiều áp lực cho những người thực thi công vụ.
PV: Vâng, như vậy có thể thấy là việc "bỏ lập biên bản" chỉ áp dụng để làm thủ tục nhanh gọn hơn đối với các trường hợp người dân đã đồng thuận với bằng chứng rõ ràng. Còn quyền khiếu nại, giải trình của người dân thì vẫn được pháp luật bảo đảm thông qua việc lập biên bản nếu có sự chưa thống nhất. Một lần nữa, xin cảm ơn Thượng tá Nguyễn Văn Quỹ với những phân tích rất chi tiết và dễ hiểu dành cho thính giả của VOV Giao thông.