Về lâu dài, những kịch bản khó lường về nguồn cung năng lượng toàn cầu tiếp tục tiềm ẩn do xung đột Trung Đông, đòi hỏi thêm những giải pháp mang tính bền vững.
Người lao động gồng mình theo nhịp giá nhiên liệu
Thời gian gần đây, mỗi sáng nổ máy xe, anh Mai Phú Quốc, một tài xế ở Vĩnh Long, lại phải tính bài toán chi phí cho chuyến xe của mình. Giá xăng, dầu chỉ cần nhích lên, mỗi chuyến đi có thể đội thêm vài chục, thậm chí cả trăm nghìn đồng. Tăng giá cước thì sợ mất khách, giữ nguyên thì gần như không còn lãi.
Không chỉ riêng anh Quốc, nhiều người lao động và doanh nghiệp đang phải “cân não” theo từng nhịp tăng – giảm của giá nhiên liệu: "Lấy công làm lời, còn nếu thuê tài nữa thì không có lời. Để giảm được chi phí xăng dầu xuống đâu có giảm được, tại xe chạy mức nhiên liệu cố định rồi. Nếu mà được thì ráng bình ổn giá xăng dầu, chi phí vận chuyển đỡ đi và bà con mình cũng đỡ nhiều lắm. Mong là nhà nước tăng cường dự trữ xăng dầu để hỗ trợ cho doanh nghiệp, bà con có được nguồn sản xuất ổn định hơn", anh Quốc cho biết.
Trước áp lực tăng giá nhiên liệu thời gian qua, tại TP Cần Thơ, lĩnh vực vận tải, logistics chịu ảnh hưởng rõ nét khi chi phí nhiên liệu chiếm tới 35-40% giá thành, buộc các doanh nghiệp vận tải hàng hóa, hành khách phải điều chỉnh tăng giá cước từ 10% - 15%, gây áp lực lên chuỗi cung ứng hàng hóa và xuất khẩu. Ngoài ra, giá một số mặt hàng thiết yếu tại chợ tăng từ 5 %- 10%, đặc biệt là các mặt hàng thực phẩm tươi sống do chi phí vận chuyển tăng.
Khi giá dầu giảm, áp lực chi phí cũng được “cởi trói” phần nào, giúp các doanh nghiệp nhẹ gánh hơn đáng kể.
Ông Lê Văn Đồng, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Vườn trái Cửu Long - Le Fruit, cho biết: "Các chính sách về 0 đồng thuế đối với xăng dầu nhập khẩu, kiểm soát tốt hơn thì qua đó không chỉ doanh nghiệp chúng tôi, những doanh nghiệp khác được hưởng những lợi ích từ việc đó. Hiện nay, chính sách của Chính phủ đổ đồng cho tất cả mọi người, nhưng những doanh nghiệp làm chuyên sâu về nông nghiệp bền vững gặp muôn vàn khó khăn.
Tôi thiết nghĩ Chính phủ nên có những gói thiết kế riêng cho những nhóm như vậy. So sánh ở khu vực ASEAN thì Việt Nam mình cũng khá nhiều lợi thế, Việt Nam mình không có phụ thuộc hoàn toàn vào xăng dầu nhập khẩu. Hiện nay, thấy Chính phủ cũng đang đẩy tốc độ để đưa vào và thúc đẩy quá trình vận hành của những nhà máy khai thác xăng dầu thì đó là điều đáng mừng".
Chuyển đổi năng lượng xanh và đa dạng hóa nguồn cung
Theo điều chỉnh của Liên bộ Công Thương - Tài chính từ 0h ngày 16/4, giá xăng RON 95-III (loại phổ biến trên thị trường) tăng 220 đồng, lên 23.760 đồng một lít. Tương tự, E5 RON 92 thêm 250 đồng, có giá mới 22.590 đồng. Ngược lại, các mặt hàng dầu giảm 1.920-2.280 đồng một lít tùy loại so với kỳ điều hành trước. Cụ thể, mỗi lít diesel và mazut có giá mới lần lượt 31.040 đồng và 20.330 đồng.
Việc điều hành giá được thực hiện theo cơ chế linh hoạt Nghị quyết số 36/NQ-CP của Chính phủ, cho phép điều chỉnh kịp thời theo diễn biến giá xăng dầu thế giới, góp phần bảo đảm nguồn cung và ổn định giá trong nước.
Đáng chú ý, theo Nghị quyết của Quốc hội, từ ngày 16/4 đến 30/6, nhiều loại thuế với xăng dầu được giảm về 0%, qua đó góp phần giảm chi phí đầu vào, hỗ trợ doanh nghiệp và kiểm soát lạm phát. Thực tế, giá xăng dầu tại Việt Nam đang duy trì thuộc loại thấp so với một số quốc gia trong khu vực.
Chính phủ đã chỉ đạo tăng cường các giải pháp ngoại giao năng lượng, điều hành, trong đó có việc triển khai xây dựng kho dự trữ xăng dầu chiến lược tại Nghi Sơn (Thanh Hóa) vừa phục vụ trực tiếp Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn, vừa đáp ứng nhiệm vụ dự trữ quốc gia.
Từ thực tế chỉ đạo điều hành của Chính phủ, ông Nguyễn Đăng Chinh, Giám đốc Petrolimex Cần Thơ, cho biết, các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu đang chủ động thích ứng, linh hoạt điều tiết để không xảy ra gián đoạn:
"Do các diễn biến chính trị, địa chính trị nên nguồn cung và cũng như là tổng sản lượng chúng tôi xuất bán ra đã tăng 20-30%. Petrolimex luôn luôn đảm bảo trong mọi điều kiện. Chúng tôi đã phải gia tăng thêm thời gian làm việc cũng như xuất hàng cả ngày Chủ Nhật trong suốt thời gian từ tháng 3 và đến nay vẫn phải duy trì để đáp ứng được nhu cầu của xã hội. Có sự cam kết của Chủ tịch Tập đoàn là sẽ hy sinh lợi nhuận để nhập đầy đủ nguồn hàng, đáp ứng được nhu cầu trên toàn quốc của người dân cũng như là phát triển kinh tế - xã hội".
Từ góc nhìn chuyên gia nghiên cứu thị trường và tài chính đầu tư, theo ông Đỗ Công Nguyên, bài toán xăng dầu không chỉ dừng lại ở việc đảm bảo cung ứng trước mắt mà còn cần một chiến lược dài hạn nhằm giảm thiểu rủi ro từ bên ngoài:
"Chúng ta không nên chỉ chạy theo giá xăng dầu nữa mà cần chuyển sang cách tiếp cận chủ động hơn, tức là giảm sự phụ thuộc vào biến động giá của thế giới. Thứ nhất là tăng năng lực sản xuất trong nước, đặc biệt là các nhà máy lọc dầu. Thứ hai là đa dạng hóa các nguồn nhập khẩu để tránh bị phụ thuộc vào một vài thị trường.
Bên cạnh đó, đẩy mạnh các nguồn năng lượng thay thế, ví dụ như xăng sinh học E10 để giảm áp lực lên xăng truyền thống. Nâng cao năng lực dự trữ, cả dự trữ quốc gia lẫn thương mại và ứng dụng công nghệ, dữ liệu để dự báo tốt hơn, điều hành thị trường nhanh hơn. Khi làm được những điều này, nền kinh tế sẽ có độ tự chủ cao hơn, phản ứng chính sách cũng nhanh hơn, và từ đó tạo ra một bộ đệm đủ mạnh để chống lại các cú sốc từ bên ngoài".
Những bước đi chiến lược, chỉ đạo điều hành quyết liệt của Chỉnh phủ thời gian qua đã phần nào giúp “hạ nhiệt” áp lực chi phí và giữ nhịp ổn định cho thị trường trong nước.
Tuy vậy, khi biến động kinh tế thế giới, đặc biệt là những bất ổn địa chính trị tại Trung Đông, vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro khó lường, người dân và doanh nghiệp vẫn kỳ vọng vào những giải pháp dài hạn, bền vững như: Đẩy mạnh năng lực sản xuất trong nước, đa dạng nguồn dự trữ nhiên liệu, chuyển đổi sử dụng năng lượng xanh thay thế, nâng cao khả năng dự báo và các kịch bản thích ứng với những cú sốc năng lượng./.