Công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định – IUU tiếp tục được các tỉnh, thành ven biển triển khai với tinh thần “không để lọt, không để sai, không để vi phạm tái diễn”. Ở các cửa biển, cảng cá lực lượng chức năng liên tục tăng cường kiểm soát tàu thuyền, giám sát hành trình và hướng dẫn ngư dân thực hiện đúng quy định.
Tin tức đáng chú ý:
# Quảng Ninh đặt mục tiêu đến hết quý II/2026 kiểm soát 100% tàu cá ra vào cảng và kê khai sản lượng qua hệ thống eCDT, nhằm thúc đẩy số hóa quản lý nghề cá và gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban Châu Âu.
Toàn tỉnh hiện có hơn 4.100 tàu cá được đăng ký đầy đủ, 100% tàu từ 15m trở lên đã lắp thiết bị giám sát hành trình. Tuy nhiên, tỷ lệ khai báo qua eCDT còn thấp nên địa phương đang tăng tốc triển khai, phấn đấu đạt 70% vào cuối tháng 5 và hoàn thành trong quý II.
Tỉnh đồng thời siết chặt kiểm tra, chấm dứt bốc dỡ ngoài cảng, hỗ trợ ngư dân sử dụng công nghệ và xử lý nghiêm vi phạm. Về lâu dài, Quảng Ninh tập trung tái cơ cấu ngành thủy sản theo hướng bền vững, giảm khai thác, phát triển nuôi trồng và nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc.
# Nhằm quản lý bền vững nghề cá, bảo vệ lợi ích lâu dài của ngư dân, UBND tỉnh Lâm Đồng vừa thành lập Tổ công tác liên ngành về kiểm tra công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) trên địa bàn tỉnh.
Tổ do lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường làm Tổ trưởng, với sự tham gia của Công an, Bộ đội Biên phòng và các sở, ngành, địa phương liên quan. Nhiệm vụ chính là theo dõi, đánh giá việc thực hiện các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh hạn chế; đồng thời kiến nghị xử lý các tập thể, cá nhân chưa hoàn thành nhiệm vụ. Toàn tỉnh hiện có 8.200 tàu cá, 100% đã đăng ký, hơn 90% có giấy phép khai thác hợp lệ. Công tác kiểm soát tàu cá tiếp tục được siết chặt, đặc biệt với các tàu không đủ điều kiện, nhằm ngăn chặn vi phạm vùng biển nước ngoài.
# Lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam, đặc biệt là Vùng CSB 4, luôn đồng hành, hỗ trợ ngư dân vươn khơi trong mọi điều kiện thời tiết. Không chỉ cung cấp nhu yếu phẩm, nước ngọt, cờ Tổ quốc, cán bộ, chiến sĩ còn trực tiếp tuyên truyền pháp luật, nâng cao nhận thức về chống khai thác IUU ngay trên biển.
Nhờ đó, nhiều ngư dân hiểu và tự giác chấp hành quy định, yên tâm bám biển phát triển kinh tế. Trong các đợt cao điểm, Vùng CSB 4 đã tổ chức hàng chục lượt tuần tra, kiểm soát, tuyên truyền cho hàng nghìn tàu cá và ngư dân; đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm với tổng số tiền phạt lớn. Việc kết hợp giữa hỗ trợ thiết thực và tuyên truyền hiệu quả góp phần siết chặt kỷ cương trên biển, củng cố niềm tin của ngư dân và hướng tới mục tiêu sớm gỡ “thẻ vàng” thủy sản cho Việt Nam.
Quảng Ngãi: Bộ đội biên phòng quyết liệt xử lý vi phạm IUU
Bộ đội biên phòng tỉnh Quảng Ngãi và ngành thủy sản thường xuyên tổ chức kiểm tra thiết bị giám sát hành trình (VMS), tăng cường giám sát chặt chẽ tàu cá xuất nhập cảng, kiểm soát nghiêm ngặt nguồn gốc thủy sản khai thác và đối chiếu nhật ký khai thác cũng như nhắc nhở ngư dân chấp hành nghiêm các quy định.
Vừa cập cảng cá Tịnh Kỳ sau chuyến đi biển kéo dài 22 ngày, ngư dân Dương Minh Quang chủ tàu cá QNg - 98789 TS vui mừng chia sẻ tàu của anh trúng luồng cá lớn, khai thác được hơn 5 tấn cá các loại. Những thùng hải sản tươi rói được đưa lên bờ, khép lại một chuyến biển hiệu quả.
Chuyến ra khơi lần này, hiệu quả kinh tế là điều dễ thấy, nhưng điều thay đổi nhiều nhất là cách nghĩ, cách làm của ngư dân. Những chuyến biển giờ đây không chỉ đơn thuần là ra khơi đánh bắt, mà còn gắn liền với việc tuân thủ các quy định về khai thác thủy sản.
Ngư dân Dương Minh Quang chia sẻ: “Mình xuất trình giấy tờ đầy đủ, ra vào cảng đều phải xuất giấy tờ. Nhật ký phải ghi đầy đủ, mình đánh bắt ở đâu đều ghi vào”.
Tại cảng cá, lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với Ban quản lý cảng tổ chức đối soát số liệu tàu cá xuất – nhập bến, xuất – nhập cảng, qua đó kiểm soát chặt chẽ hành trình hoạt động của từng phương tiện ra vào cảng.
Anh Lê Nguyễn Quốc Bảo, nhân viên Cảng cá Tịnh Kỳ, tỉnh Quảng Ngãi cho biết: “Số liệu xuất nhập cảng với biên phòng là để xem tàu thuyền có thực hiện IUU là xuất nhập cảng và biên phòng đầy đủ. Dễ trong việc truy soát nguồn gốc thủy sản bất hợp pháp, tránh trường hợp tàu thuyền cập cảng vào bến tư nhân, hoặc không xuất cảng cá, không xuất biên phòng.”
Không chỉ siết chặt từ khâu kiểm tra, kiểm soát trên biển và tại cảng, lực lượng Bộ đội Biên phòng Quảng Ngãi còn chủ động “bịt” các mắt xích có nguy cơ tiếp tay cho vi phạm ngay từ trên bờ. Việc quản lý đội tàu cá được triển khai đồng bộ, không chỉ với chủ tàu mà còn mở rộng đến các cơ sở dịch vụ hậu cần nghề cá – nơi cung ứng nhiên liệu, lương thực, thực phẩm cho mỗi chuyến vươn khơi.
Từ cách làm này, trách nhiệm được đặt lên toàn bộ chuỗi hoạt động khai thác thủy sản, góp phần ngăn chặn vi phạm IUU ngay từ gốc.
Trung tá Lâm Đình Hiếu, Đồn trưởng Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Sa Kỳ, Bộ đội Biên phòng Quảng Ngãi cho biết: “Làm việc trực tiếp với chủ cơ sở bến cá tư nhân, cơ sở cung ứng nhiên liệu, lương thực, thực phẩm, đá lạnh . . . Không cung cấp cho các tàu vi phạm. Vì đó là hành vi tiếp tay, tạo điều kiện cho các tàu vi phạm IUU. Cụ thể, đơn vị đã mời các chủ phương tiện và phối hợp với các cấp để tuyên truyền nhắc nhở và cho viết cam kết đối với các chủ cơ sở này.”
Thời gian qua, Bộ đội Biên phòng Quảng Ngãi chủ động phối hợp cùng ngành thủy sản tiếp tục điều chỉnh, bố trí lực lượng, phương tiện tăng cường cho các đồn, trạm biên phòng để kiểm soát đội tàu cá trên địa bàn. Duy trì nghiêm công tác kiểm soát biên phòng, quản lý chặt chẽ tàu cá ra vào hoạt động trên biển, tăng cường công tác tuần tra kiểm soát bảo vệ chủ quyền, kết hợp với chống khai thác IUU. Mọi hành vi vi phạm đều bị xử lý nghiêm nh nhằm tạo sức răn đe.
Đại tá Lê Quốc Việt - Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy BĐBP Quảng Ngãi, Bộ CHQS tỉnh Quảng Ngãi cho biết: “Chúng tôi đã chỉ đạo các đơn vị trên tuyến biển phối hợp với các đơn vị, cơ quan có liên quan và cấp ủy chính quyền địa phương tiến hành rà soát lại toàn bộ tàu cá của ngư dân tỉnh Quảng Ngãi chúng ta; trong đó có đánh giá trong phối hợp quản lý và xử lý các trường hợp vi phạm, đồng thời tăng cường phối hợp với các lực lượng có liên quan để tuyên truyền vận động bà con ngư dân chấp hành tốt”.
Khắc phục các khuyến nghị của EC không chỉ là nhiệm vụ cấp bách, mà còn thể hiện tính kỷ cương và trách nhiệm của cả hệ thống chính trị. Bộ đội Biên phòng Quảng Ngãi quyết tâm quản lý chặt chẽ tàu thuyền ra vào, đảm bảo nh bạch mỗi tàu cá đều phải rõ thông tin, rõ lịch trình; nguồn gốc thủy sản phải được nh bạch từ khâu khai thác cho đến khâu chế biến, tiêu thụ./.
Những hành vi khai thác thủy sản bất hợp pháp
Để tránh vi phạm quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU) và đảm bảo hoạt động đánh bắt an toàn, đúng pháp luật, ngư dân cần nắm rõ những hành vi bị coi là khai thác thủy sản bất hợp pháp. Việc nhận diện đầy đủ các trường hợp vi phạm không chỉ giúp bà con chủ động phòng tránh rủi ro bị xử phạt mà còn góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản, giữ uy tín cho ngành thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Dưới đây là những hành vi cụ thể mà ngư dân cần đặc biệt lưu ý để không vi phạm trong quá trình khai thác trên biển:
Căn cứ khoản 1 Điều 60 Luật Thủy sản 2017, hành vi được coi là khai thác thủy sản bất hợp pháp bao gồm:
- Khai thác thủy sản không có giấy phép.
- Khai thác thủy sản trong vùng cấm khai thác, trong thời gian cấm khai thác; khai thác, vận chuyển thủy sản cấm khai thác; khai thác loài thủy sản có kích thước nhỏ hơn quy định; sử dụng nghề, ngư cụ khai thác bị cấm.
- Khai thác trái phép loài thủy sản thuộc Danh mục loài thủy sản nguy cấp, quý, hiếm.
- Khai thác thủy sản trái phép trong vùng biển thuộc quyền quản lý của tổ chức quản lý nghề cá khu vực, quốc gia và vùng lãnh thổ khác.
- Khai thác thủy sản vượt sản lượng theo loài, khai thác sai vùng, quá hạn ghi trong giấy phép.
- Che giấu, giả mạo hoặc hủy chứng cứ vi phạm quy định liên quan đến khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
- Ngăn cản, chống đối người có thẩm quyền thực hiện kiểm tra, giám sát sự tuân thủ các quy định về khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
- Chuyển tải hoặc hỗ trợ cho tàu đã được xác định có hành vi khai thác thủy sản bất hợp pháp, trừ trường hợp bất khả kháng.
- Không trang bị hoặc trang bị không đầy đủ hoặc không vận hành thiết bị thông tin liên lạc và thiết bị giám sát hành trình theo quy định.
- Không có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm theo quy định.
- Tạm nhập, tái xuất, tạm xuất, tái nhập, chuyển khẩu, quá cảnh qua lãnh thổ Việt Nam thủy sản, sản phẩm thủy sản có nguồn gốc từ khai thác thủy sản bất hợp pháp.
- Không ghi, ghi không đầy đủ, không đúng, không nộp nhật ký khai thác thủy sản, không báo cáo theo quy định.
- Sử dụng tàu cá không quốc tịch hoặc mang quốc tịch của quốc gia không phải là thành viên để khai thác thủy sản trái phép trong vùng biển quốc tế thuộc thẩm quyền quản lý của tổ chức quản lý nghề cá khu vực.
- Sử dụng tàu cá để khai thác thủy sản không theo quy định về khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản trong vùng biển quốc tế không thuộc thẩm quyền quản lý của tổ chức quản lý nghề cá khu vực.
Việc nắm rõ và tuân thủ các quy định về khai thác thủy sản không chỉ giúp ngư dân tránh vi phạm pháp luật, hạn chế rủi ro bị xử phạt mà còn góp phần bảo vệ nguồn lợi lâu dài và môi trường biển. Mỗi chuyến ra khơi đúng quy định là một bước chung tay cùng cả nước chống khai thác IUU, giữ gìn uy tín thủy sản Việt Nam và ổn định sinh kế bền vững cho chính bà con ngư dân.