Thế nhưng, bên cạnh những lợi ích lâu dài, không ít công trường đang gây ô nhiễm môi trường, trở thành nguồn phát tán bụi, tiếng ồn, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt và sức khỏe của người dân sống xung quanh.
Giữa trưa nắng, trên tuyến đường Quang Trung, phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội, tiếng máy xúc, máy vận chuyển liên tục không ngừng nghỉ. Cả mặt đường rộng hơn 15m với 2 làn xe nay chỉ còn 1 làn nhỏ vừa đủ cho xe ô tô di chuyển. Moi khi có xe máy hay ô tô chạy qua, bụi lại cuộn lên mù mịt.
Những tấm rào chắn đã phủ một lớp bụi dày. Người đi xe máy phải kéo khẩu trang kín mặt, nhiều người liên tục dùng tay che mắt khi đi qua khu vực này. Dọc tuyến phố, các hộ kinh doanh gần công trường phải sử dụng mọi biện pháp để hạn chế bụi bay vào nhà.
Chị Nguyễn Thị Thu Hà, sinh sống gần tuyến phố Quang Trung cho biết:
"Nhà tôi ở đây gần nửa năm nay kể từ khi công trình triển khai. Ngày nào cũng có bụi, đặc biệt là những hôm trời hanh khô hoặc xe chở vật liệu chạy nhiều. Chúng tôi lau nhà, lau bàn ghế vài tiếng là lại thấy bụi bám trắng. Trẻ con, người già trong nhà thường xuyên bị ho, viêm mũi. Người dân rất ủng hộ việc xây dựng hạ tầng nhưng mong đơn vị thi công phun nước thường xuyên hơn và che chắn kỹ để giảm ảnh hưởng đến khu dân cư."
Không chỉ bụi, tiếng ồn từ hoạt động thi công cũng trở thành nỗi ám ảnh đối với nhiều hộ dân sinh sống gần các công trường. Những tiếng khoan cắt bê tông, tiếng máy xúc, máy lu hoạt động liên tục khiến cuộc sống thường nhật của người dân bị đảo lộn. Chị Nguyễn Kim Phương sinh sống tại phố Phan Chu Trinh, phường Cửa Nam bức xúc:
"Có những ngày công trình làm từ sáng sớm đến tối muộn, tiếng máy móc rất lớn. Người già nghỉ ngơi khó khăn, trẻ nhỏ học tập cũng bị ảnh hưởng. Chúng tôi hiểu đây là công trình phục vụ phát triển thành phố, nhưng nếu các đơn vị thi công tuân thủ nghiêm các biện pháp giảm tiếng ồn, giảm bụi thì người dân sẽ đồng thuận hơn rất nhiều."
Theo tìm hiểu, tại một số công trường, tình trạng vật liệu xây dựng tập kết lộ thiên vẫn diễn ra. Xe vận chuyển đất đá chưa được che phủ kín, bánh xe không được rửa sạch trước khi ra khỏi công trường khiến đất cát rơi vãi trên mặt đường. Nhiều điểm thi công chưa duy trì việc phun nước thường xuyên để hạn chế bụi phát tán.
Không chỉ ảnh hưởng đến việc đi lại, bụi từ các công trường còn tác động trực tiếp đến hoạt động kinh doanh và sinh hoạt của người dân sống ven các tuyến đường đang thi công. Bà Hồ Thị Mơ, kinh doanh quán ăn tại phường Đại Mỗ cho biết, nhiều tháng nay quán luôn trong tình trạng vắng khách. Bàn ghế vừa lau xong lại phủ đầy bụi đất. Có thời điểm, gia đình bà buộc phải đóng cửa quán vì không ai dám ngồi ăn giữa cảnh công trường ngổn ngang: "Người ta làm đường bụi bặm mấy tháng nay rồi. Tôi phải đóng cửa vì không có khách ăn."
Theo các chuyên gia môi trường, pháp luật hiện hành đã quy định khá đầy đủ trách nhiệm của chủ đầu tư và nhà thầu trong việc kiểm soát bụi, tiếng ồn, chất thải phát sinh từ hoạt động xây dựng. Tuy nhiên, trên thực tế, việc thực hiện ở nhiều nơi vẫn còn mang tính đối phó hoặc chưa được giám sát thường xuyên. TS Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Hội Không khí sạch Việt Nam cho rằng:
"Rõ ràng những chuyện như thế là đều có nguy cơ cả. Tôi cũng nghĩ rằng có đánh giá ngay được. Tuy nhiên, chúng ta phải bảo vệ môi trường cũng như trong phòng ngừa thì các biện pháp phòng ngừa là trên hết. Tôi nghĩ rằng người ta làm như vậy thì dường như người ta lấy lý do mà bỏ qua một số những quy định của quản lý sẽ là rất nguy hiểm."
Hà Nội hiện đang triển khai đồng thời 10 dự án chống ngập khẩn cấp với tổng mức đầu tư hơn 5.500 tỷ đồng. Nhiều công trình được thi công tại các khu vực đông dân cư như Võ Chí Công, Tây Hồ Tây, khu Ngoại giao đoàn, Bắc Từ Liêm, Cửa nam, Hai Bà Trưng, Long Biên hay các dự án hồ điều hòa Phú Đô, Yên Nghĩa. Những dự án này được kỳ vọng sẽ giải quyết tình trạng ngập úng đô thị, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn trong việc kiểm soát bụi, tiếng ồn và các tác động môi trường phát sinh trong quá trình thi công.
Bà Lưu Thị Thanh Chi, Phó Trưởng phòng Quản lý môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết:
"Về kiểm soát chặt chẽ biện pháp bảo vệ môi trường, che chắn giảm bụi tại các công trình thi công xây dựng, đặc biệt là khu vực nội thành, thành phố tổ chức các đoàn kiểm tra liên ngành để đi kiểm tra các công trình xây dựng, yêu cầu các chủ đầu tư thực hiện đúng theo những cái quy trình về bảo vệ môi trường trong quá trình xây dựng. Xử lý phạt rất nặng đối với các hành vi vi phạm gây ra những ô nhiễm môi trường tại công trình."
Những công trình mới sẽ góp phần làm cho Hà Nội ngày càng hiện đại hơn, giao thông thuận lợi hơn và khả năng chống ngập hiệu quả hơn. Tuy nhiên, cần kiểm soát bụi, tiếng ồn, những tác động môi trường từ công trường xây dựng đồng thời thực hiện nghiêm túc công tác giám sát hơn nữa trách nhiệm của chủ đầu tư, nhà thầu và cơ quan quản lý, để bảo đảm chất lượng sống của người dân Thủ đô và giữ gìn hình ảnh một Hà Nội xanh, sạch, đẹp trong mắt người dân và du khách.