Cụ thể, một hộ gia đình có thu nhập trung bình phải mất từ 20 đến 25 năm tích lũy (không ăn uống, chi tiêu) mới có thể sở hữu một căn hộ tầm trung. Điều này đòi hỏi sự thay đổi căn bản về mặt tư duy thị trường.
Nói như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Tô Lâm, trong cuộc họp với Đảng ủy Chính phủ chiều ngày 19/5, nhà để ở, không phải để đầu cơ. Ngoài ra, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh việc lấy nhà cho thuê làm trụ cột chiến lược lâu dài.
Nhà ở là quyền cơ bản
Phát biểu kết luận buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ chiều 19/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trong thời kỳ phát triển mới, tiếp cận nhà ở an toàn phù hợp với khả năng chi trả phải được coi là quyền cơ bản của người dân, thước đo của tiến bộ xã hội.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu Chính phủ, các Bộ, ban ngành liên quan nghiên cứu chính sách phát triển thị trường cho thuê căn hộ. Coi đây như là trụ cột chiến lược của thị trường bất động sản trong thời gian tới: “Phải đặt nhà ở trong chiến lược phát triển đô thị quốc gia, mỗi khu đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế, vùng động lực và hành lang tăng trưởng, phải quy hoạch nhà ở đi liền với hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ, xã hội có đủ các thiết chế văn hóa, sinh hoạt cho người dân. Nhà nước phải kiến tạo quỹ đất, quy hoạch, hỗ trợ tài chính định theo tiêu chuẩn, quy chuẩn, đơn giản hóa và thuận lợi hóa các thủ tục hành chính liên quan, thị trường tham gia xây dựng, vận hành với lợi ích hợp lý, người dân được tiếp cận chỗ ở ổn định, an toàn, phù hợp với khả năng chi trả, và đúng đối tượng, trong đó việc nhà cho thuê trở thành trụ cột lâu dài.”
Đây có lẽ là lần đầu tiên một nhà lãnh đạo cao nhất của Đảng, Nhà nước mô tả đúng bản chất nhu cầu thiết yếu nhất của người dân về nhà cũng như định hướng rõ ràng về thị trường bất động sản. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói về QUYỀN mà từ lâu ít ai nhắc đến. Đó là QUYỀN "tiếp cận nhà ở an toàn, phù hợp khả năng chi trả phải được coi là QUYỀN cơ bản của người dân, là thước đo tiến bộ xã hội".
Đối tượng khách hàng trong vòng 30 năm tới chủ yếu là những người trẻ, thuộc cơ cấu dân số vàng hiện nay. Điều này đồng nghĩa với việc, làn sóng dịch chuyển từ nông thôn ra thành thị, đặc biệt là hướng về các cực tăng trưởng tạo ra áp lực chỗ ở rất lớn. Những người trẻ này sẵn sàng thay đổi nơi ở theo cơ hội nghề nghiệp. Việc bó buộc họ vào một khoản vay mua nhà từ 20 cho đến 30 năm ngay lúc bắt đầu sự nghiệp là không phù hợp với thời điểm hiện nay.
“Mình là nhân viên văn phòng, công việc chính là thiết kế nội thất một tháng lương dao động từ 8 đến 15 triệu. Mình cũng làm thêm một số công việc bên ngoài nữa thì với mức lương như thế và mức sống ở Hà Nội thì việc mua nhà đối với mình khá là nan giải”…
“Mình cũng không muốn dành 20 năm đầu đời chỉ để trả nợ, thay vì tiền trả lãi hàng tháng ấy thì mình có thể dành số tiền ấy đầu tư cho công việc học hành, vui chơi, đầu tư nếu muốn. Ở nhà thuê thì đâu đó mình phải chuyển nhà liên tục, thứ hai là ”…
Trụ cột mới để giữ chân người lao động
Thị trường bất động sản của Việt Nam hiện nay tồn tại một nghịch lý do giá nhà vượt quá khả năng chi trả của đa số người lao động, kể cả nhà ở xã hội hay nhà ở giá rẻ. Chính vì thế, phân khúc bất động sản cho thuê trở thành loại sản phẩm chiến lược nhằm ổn định thị trường. Nhất là khi sở hữu nhà ngày càng khó khăn đối với người thu nhập thấp.
Nếu chính sách tiếp tục chỉ tập trung vào mục tiêu sở hữu, một bộ phận lớn cư dân đô thị dần dần bị bần cùng hóa chỗ ở. Giấc mơ an cư vừa không thực hiện được mà mục tiêu lạc nghiệp cũng không thể hoàn thành…
Theo kiến trúc sư Nguyễn Thanh Tú – Giảng viên trường Đại học Xây dựng Hà Nội, khái niệm an cư của chúng ta cũng nên thay đổi tuy theo bối cảnh: “Nếu như mà chúng ta bỏ quan nhiều tâm chí vào việc lo tài chính hoặc là những việc liên quan đến nhà sở hữu hay nhà thuê thì đấy là không an cư. An cư là khi chúng ta tìm được giải pháp hợp lý, nó có thể là hình mẫu mang tính truyền thống nhưng trong thời đại hiện nay thì an cư cũng có thể là chúng ta sống vui vẻ trong những không gian khác nhau, với giá thuê hợp lý”…
Trên thế giới, không một đô thị nén nào thành công nào giải bài toán nhà ở chỉ bằng cách khuyến khích người dân mua nhà. Tại Đức, hơn 50% dân số lựa chọn thuê nhà nhờ hệ thống hành lang pháp lý bảo vệ người thuê cực tốt. Tại Singapore, chính phủ duy trì một quỹ nhà cho thuê xã hội đáp ứng gần đủ nhu cầu để điều tiết thị trường và đỡ đầu cho nhóm yếu thế. Phát triển nhà ở cho thuê giúp nhà nước này cũng như các doanh nghiệp tối ưu hóa quỹ đất công.
Anh Nguyễn Quốc Anh – Phó Tổng Giám đốc Batdongsan.com.vn, nhận định: “Quan điểm của Tổng Bí thư tôi nghĩ nó thực sự đi đúng trọng tâm của thị trường bất động sản sắp tới. Bài học từ các thị trường khác nó thể hiện rất rõ như Singapore, Hàn Quốc, Nhật Bản việc đi thuê gần như là lựa chọn bắt buộc khi giá nhà quá cao. Thứ hai nữa là câu chuyện đi thuê mà tạo ra dòng tiền càng phản ánh bất động sản ấy được đưa vào sử dụng, tạo ra giá trị. Đấy cũng thể hiện tài sản được vận hành chứ không phải để đầu cơ”…
Từ nay đến 2030, việc phát triển nhà ở cho thuê không chỉ là một giải pháp tình thế mà là lựa chọn chiến lược để đảm bảo an sinh xã hội và giữ chân nguồn lực lao động cho nền kinh tế. Sở hữu một ngôi nhà là ước mơ chính đáng, nhưng có một chỗ ở ổn định, văn nh với chi phí hợp lý mới là nhu cầu cấp thiết nhất của hàng triệu người lao động lúc này.
Dịch chuyển tư duy từ an cư lạc nghiệp sang cách hiểu an cư tức là một chỗ cư ngụ ổn định, chính là chìa khóa mở ra sự phát triển bền vững cho các đô thị Việt Nam trong thập kỷ mới./.