Từ cách làm chương trình, cách kể chuyện, đến cách tiếp cận công chúng, tất cả đang thay đổi theo hướng gần gũi, linh hoạt và hiện đại hơn. Nếu như trước đây, phát thanh thường gắn với những khung giờ cố định, những chương trình phát sóng theo tuyến nội dung truyền thống, thì giờ đây, tại Liên hoan năm nay, một “diện mạo” mới đã dần hiện rõ.
Đó là sự xuất hiện ngày càng nhiều của các tác phẩm mang hơi thở đời sống, có tính tương tác cao, đồng thời được mở rộng trên nhiều nền tảng số như mạng xã hội, podcast.
Năm nay, có 97 tác phẩm từ 43 đơn vị gửi về dự thi, đến từ các đài phát thanh - truyền hình, cơ quan báo chí trung ương và địa phương. Con số này không chỉ cho thấy quy mô của Liên hoan, mà còn phản ánh xu hướng phát triển mạnh mẽ của báo chí âm thanh trong bối cảnh truyền thông đa nền tảng.
Điểm đáng chú ý là các tác phẩm không còn bó hẹp trong khuôn khổ phát thanh truyền thống, mà đã có sự đổi mới rõ rệt về cách thể hiện. Nhiều ê-kíp mạnh dạn thử nghiệm cách kể chuyện mới, sử dụng âm thanh hiện đại, kết hợp công nghệ để tạo nên những trải nghiệm sinh động, gần gũi hơn với người nghe. Không ít chương trình còn tận dụng mạng xã hội để tương tác trực tiếp với khán giả, biến thính giả từ người nghe thụ động trở thành người tham gia vào nội dung.
Là địa phương đăng cai tổ chức Liên hoan năm nay, Quảng Ninh cũng để lại dấu ấn riêng trong cách tổ chức và tham gia. Bà Nguyễn Thị Thiện, Phó Giám đốc Báo và Phát thanh - Truyền hình tỉnh Quảng Ninh cho biết:
“Với các tác phẩm dự thi, chúng tôi tham gia đầy đủ các thể loại mà ban tổ chức triển khai, các tác phẩm đều được đầu tư với tâm thế là đơn vị đăng cai và dự thi. Liên hoan năm nay có nhiều dấu ấn với lễ khai mạc và concert âm nhạc đã làm cho người dân Quảng Ninh và công chúng quan tâm hơn đến sự kiện của ngành phát thanh.
Điểm mới của LHPT năm nay là có thêm nội dung thi podcast và đặc biệt, đội ngũ ban giám khảo năm nay có những chuyên gia uy tín của người nước ngoài. Việc ban tổ chức mở rộng người chấm giải cho thấy đây là sự ghi nhận đáng tự hào vì tác phẩm không chỉ được ghi nhận trong nước mà còn được đo đếm bởi chuyên gia quốc tế”.
Theo bà Phạm Kiều Diễm, Trưởng phòng Phát thanh, Báo và Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cần Thơ, các hoạt động này đã góp phần tạo nên sự khác biệt của kỳ Liên hoan năm nay:
“Năm nay, mình thấy ban tổ chức rất chu đáo khi tổ chức những hoạt động bên lề, sau đó là những hoạt động chính thức của Liên hoan. Nhất là những hội thảo, ví dụ như hội thảo về Podcast và hội thảo phát thanh trực tiếp, mang đến cho những người làm phát thanh có những cơ hội để học hỏi nhiều hơn về cách làm phát thanh mới. Đặc biệt là năm nay, các đơn vị thực hiện chính quyền địa phương hai cấp sau sáp nhập nên có rất nhiều thay đổi”.
Việc đưa podcast trở thành một hạng mục chính thức trong Liên hoan được xem là bước đi mang tính bước ngoặt. Bởi podcast không chỉ là một xu hướng mới, mà còn mở ra một không gian sáng tạo rộng lớn cho phát thanh, nơi nội dung được cá nhân hóa, linh hoạt về thời lượng và không bị giới hạn bởi khung giờ phát sóng.
Đánh giá về các tác phẩm dự thi, ông Andrew William Ronald Davies, Trưởng ban Phát thanh của Hiệp hội Phát thanh - Truyền hình châu Á - Thái Bình Dương cho rằng, chất lượng các chương trình năm nay ở mức cao, thể hiện rõ sự nỗ lực đổi mới của các đơn vị:
“Chất lượng các tác phẩm ở mức cao, và điều tôi đặc biệt đánh giá cao là sự chú trọng đến tiếng nói của những người có trải nghiệm thực tế, chứ không chỉ phỏng vấn các chuyên gia. Một trong những điểm làm nên sự khác biệt của Podcast so với các loại hình truyền thông khác là tập trung vào đời sống và trải nghiệm của mọi người. Tôi cũng ấn tượng với phần mở đầu của một số Podcast, cách họ thu hút người nghe ngay từ những giây đầu tiên.
Việc thay đổi cách làm và áp dụng công nghệ mới luôn là thách thức, nhất là khi phát thanh ở Việt Nam đã có lịch sử và nền tảng lâu dài. Chuyển đổi số là xu hướng tất yếu khi hành vi của người nghe ngày càng thay đổi theo các nền tảng và dịch vụ mới”.
Những nhận định từ các chuyên gia quốc tế cũng cho thấy, phát thanh Việt Nam đang từng bước hội nhập với xu hướng chung của thế giới. Việc chú trọng đến trải nghiệm người nghe, khai thác những câu chuyện đời thường, cùng với cách thể hiện gần gũi, tự nhiên đang giúp phát thanh trở nên dễ tiếp cận hơn, đặc biệt với thế hệ trẻ.
Có thể thấy, Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII không chỉ là nơi tôn vinh những tác phẩm xuất sắc, mà còn là diễn đàn phản ánh rõ nét sự chuyển dịch trong tư duy làm nghề. Từ “phát thanh để nghe” sang “phát thanh để kết nối”, từ nội dung một chiều sang tương tác đa chiều, từ sóng radio truyền thống sang không gian số rộng mở, tất cả đang tạo nên một diện mạo mới cho phát thanh Việt Nam./.