Từ quản lý tàu cá, giám sát hành trình, truy xuất nguồn gốc thủy sản đến phát huy vai trò của các tổ đoàn kết trên biển, tất cả đang tạo nên những chuyển biến tích cực trong công tác phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
- Đồn Biên phòng Cam Ranh (tỉnh Khánh Hòa) vừa tuyên truyền kết hợp chuyển đổi số và phổ biến quy định chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU) cho ngư dân tại Cảng cá Đá Bạc.
Cán bộ trực tiếp đến từng tàu hướng dẫn cài đặt VNeID, kết nối Zalo, đồng thời phát hơn 100 tờ rơi tuyên truyền, nhắc ngư dân duy trì thiết bị giám sát hành trình, không xâm phạm vùng biển nước ngoài, chấp hành nghiêm quy định về IUU và kịp thời báo tin cho lực lượng chức năng khi có vụ việc trên biển.
- Chi cục Biển đảo và Thủy sản TP Đà Nẵng vừa phối hợp UBND phường An Hải tập huấn, tuyên truyền Luật Thủy sản 2017 và các quy định chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU) cho hơn 50 ngư dân.
Các ngư dân được phổ biến hành vi vi phạm, mức xử phạt, nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự; hướng dẫn thực hiện đúng quy định trong quá trình khai thác để phòng ngừa vi phạm IUU. Chương trình cũng giới thiệu các chính sách hỗ trợ phát triển thủy sản, lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) và quản lý tàu cá.
- Sau sáp nhập, Công an TP Cần Thơ đã tăng cường đấu tranh với các hành vi vi phạm khai thác IUU. Qua điều tra, lực lượng chức năng phát hiện đường dây tổ chức đưa tàu cá, ngư dân sang vùng biển nước ngoài khai thác trái phép bằng thủ đoạn cải hoán tàu, thay biển số nước ngoài, sử dụng giấy tờ giả, tháo thiết bị giám sát hành trình (VMS).
Công an đã bắt giữ đối tượng cầm đầu Huỳnh Thị Thu Thảo cùng đồng phạm, triệt phá đường dây tổ chức xuất cảnh trái phép, góp phần ngăn chặn vi phạm IUU và bảo vệ nỗ lực gỡ “thẻ vàng” của ngành thủy sản Việt Nam.
Khánh Hòa: Chung tay giữ ngư trường – Vững nghề cá, nói không với IUU
Mỗi chuyến tàu vươn khơi không chỉ mang theo hy vọng về những khoang cá đầy, mà còn mang theo trách nhiệm gìn giữ ngư trường và uy tín của nghề cá Việt Nam. Tại Khánh Hòa, bên cạnh việc bám biển phát triển kinh tế, ngày càng nhiều ngư dân đã chủ động nói không với khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Ý thức ấy đang được vun đắp từ chính mỗi con tàu, mỗi tổ đoàn kết trên biển và cả sự đồng hành của lực lượng chức năng, góp phần hướng tới một nghề cá hiện đại, có trách nhiệm và phát triển bền vững.
Trời vừa hửng sáng, tại Cảng Hòn Rớ (tỉnh Khánh Hòa) đã nhộn nhịp tàu cá cập bến sau nhiều ngày lênh đênh trên biển. Trên boong tàu, ngư dân Huỳnh Điệm cùng các bạn thuyền tất bật chuyển từng sọt cá xuống cảng. Mẻ cá năm nay không phải lúc nào cũng nhiều như mong muốn, nhưng với anh, điều quan trọng nhất vẫn là trở về sau mỗi chuyến biển trong sự bình yên và đúng quy định của pháp luật.
Nhiều năm bám biển, anh hiểu rằng chỉ một lần vi phạm, đưa tàu sang vùng biển nước ngoài hay cố tình tắt thiết bị giám sát hành trình cũng có thể khiến bản thân phải trả giá, đồng thời ảnh hưởng đến cả cộng đồng ngư dân.
"Bà con đi biển phải cố gắng làm sao không được xâm phạm, lấn chiếm vùng biển nước ngoài, mình vi phạm bắt buộc lỗi của mình là bị phạt, truy tố trách nhiệm hình sự nên thành thử bà con tuân theo luật pháp của nhà nước…"
Không chỉ thay đổi nhận thức của từng ngư dân, trên những ngư trường xa bờ, các tổ đoàn kết khai thác hải sản đang trở thành “điểm tựa” để bà con yên tâm bám biển. Họ cùng chia sẻ thông tin về ngư trường, hỗ trợ nhiên liệu, lương thực khi cần thiết, nhắc nhau duy trì thiết bị giám sát hành trình, tuyệt đối không vượt ranh giới sang vùng biển nước ngoài.
Theo ông Nguyễn Thanh Xuân, Tổ trưởng Tổ đoàn kết ngư dân trên biển xã Cà Ná, tỉnh Khánh Hòa, những quy định về chống khai thác IUU giờ đây đã trở thành nội dung được nhắc đi nhắc lại trước mỗi chuyến ra khơi. Bởi ai cũng hiểu, nếu một tàu vi phạm thì uy tín của cả nghề cá sẽ bị ảnh hưởng:
"Nói chung trong việc đánh bắt sản xuất, có nhiều tổ, một tổ từ 4-6 thuyền, đi đánh bắt khai thác, liên lạc với nhau qua bộ đàm, có sự cố hoặc gặp luồng cá lớn thì cùng nhau khai thác, nếu có sự cố điện báo trạm biên phòng, anh em tích cực hỗ trợ…"
Từ trên biển đến trong bờ, các biện pháp quản lý cũng ngày càng được siết chặt. Tại các cảng cá của Khánh Hòa, mọi tàu cập bến đều được kiểm tra, giám sát sản lượng khai thác, đối chiếu nhật ký khai thác và thực hiện truy xuất nguồn gốc điện tử trước khi thủy sản được đưa ra thị trường. Những quy trình vốn từng khá mới mẻ với ngư dân giờ đã dần trở thành thói quen. Việc số hóa dữ liệu không chỉ giúp nh bạch nguồn gốc hải sản mà còn góp phần ngăn chặn tình trạng hợp thức hóa sản phẩm khai thác bất hợp pháp.
Ông Nguyễn Văn Ba, Trưởng Ban Quản lý cảng cá Hòn Rớ, phường Nam Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa chia sẻ:
"Cảng cá Hòn Rớ là một trong những cảng cá chỉ định được truy xuất nguồn gốc thủy sản, BQL cảng cá đã bố trí nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn phù hợp, xây dựng quy trình theo quy định pháp luật để thực hiện kiểm soát sản lượng lên bến, thu nhật ký, thực hiện truy xuất nguồn gốc đầy đủ. Để nâng cao chất lượng truy xuất nguồn gốc, Ban quản lý đang thực hiện phần mềm truy xuất nguồn gốc điện tử, dữ liệu cũng như cơ sở dữ liệu nh bạch hơn, giúp truy xuất có mức độ tin cậy cao".
Khánh Hòa hiện có hàng nghìn tàu cá hoạt động trên các ngư trường truyền thống. Địa phương đang duy trì đồng bộ nhiều giải pháp như quản lý chặt tàu cá xuất, nhập bến; giám sát thiết bị VMS; kiểm soát sản lượng qua cảng; đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc điện tử và tăng cường tuyên truyền để ngư dân thực hiện nghiêm các quy định về chống khai thác IUU. Những giải pháp ấy chỉ phát huy hiệu quả khi nhận được sự đồng hành của chính ngư dân. Bởi hơn ai hết, họ hiểu rằng bảo vệ nguồn lợi thủy sản hôm nay cũng chính là giữ sinh kế cho ngày mai.
Giữa mênh mông biển lớn, mỗi con tàu chấp hành đúng pháp luật sẽ góp thêm một “cột mốc sống” khẳng định sự hiện diện của ngư dân Việt Nam trên các ngư trường truyền thống. Và khi mỗi chuyến biển đều gắn với trách nhiệm, mỗi mẻ cá đều có nguồn gốc rõ ràng, đó cũng là cách thiết thực để cùng cả nước sớm gỡ bỏ “thẻ vàng” IUU, đưa nghề cá Việt Nam phát triển bền vững, có trách nhiệm và hội nhập sâu rộng với thị trường quốc tế.
Ngư dân cần nhớ
Trong công tác phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), mỗi ngư dân không chỉ là người trực tiếp khai thác mà còn là “tai mắt” trên biển, góp phần cùng lực lượng chức năng bảo vệ ngư trường và giữ gìn hình ảnh nghề cá Việt Nam. Vậy khi phát hiện tàu cá có dấu hiệu vi phạm, bà con ngư dân cần làm gì?
- Thứ nhất, nếu phát hiện tàu cá có dấu hiệu xâm phạm vùng biển nước ngoài, tự ý ngắt kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS), sử dụng giấy tờ, biển kiểm soát không đúng quy định hoặc có hành vi khai thác trái phép, ngư dân cần kịp thời thông tin cho Bộ đội Biên phòng, Kiểm ngư hoặc cơ quan chức năng gần nhất.
- Thứ hai, tuyệt đối không tiếp tay cho các hành vi vi phạm như môi giới, lôi kéo ngư dân đi khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài; không cho mượn, cho thuê giấy tờ tàu cá; không vận chuyển người, nhiên liệu, ngư cụ hoặc tiêu thụ sản phẩm khai thác bất hợp pháp.
- Thứ ba, khi phát hiện tàu cá gặp sự cố hoặc ngư dân cần hỗ trợ trên biển, bà con hãy chủ động phối hợp cứu giúp theo khả năng của mình, đồng thời thông báo ngay cho lực lượng chức năng để tổ chức ứng cứu kịp thời, bảo đảm an toàn về người và phương tiện.
- Mỗi tin báo kịp thời, mỗi hành động đúng pháp luật của ngư dân không chỉ góp phần ngăn chặn các hành vi vi phạm IUU mà còn chung tay xây dựng nghề cá có trách nhiệm, phát triển bền vững và bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.