Hoàn thành cắt giảm hàng loạt thủ tục hành chính trước ngày 20/5: Mệnh lệnh từ tinh thần hành động

"Ma trận thủ tục" từng là nỗi ám ảnh kìm hãm sức bật của doanh nghiệp hàng thập kỷ qua. Nhưng cục diện này đang dần thay đổi, với hàng nghìn thủ tục và điều kiện kinh doanh được bãi bỏ, đơn giản hóa từ đầu năm 2025 đến nay.

Điều này có được từ những mệnh lệnh quyết liệt từ Chính phủ: khẩn trương triển khai, hướng dẫn thi hành các Nghị quyết cắt giảm thủ tục hành chính, hoàn thành trước ngày 20/5/2026, tiến tới cắt giảm 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết, coi đây là nhiệm vụ cơ bản trong năm 2026.

Vậy dòng chảy cải cách này đang chạm tới thực tế doanh nghiệp ra sao?

"Trước đây mỗi lần thay đổi kinh doanh, nhân sự của công ty mình thường phải mất ít nhất hai đến ba lần nộp, nộp rồi mới đến nhận kết quả bản giấy, đôi khi là xếp hàng và phải chờ đợi phản hồi, mất thời gian và sẽ không thể chủ động" - Nỗi niềm của bà Nguyễn Hương Ly cũng từng là rào cản chung của cộng đồng doanh nghiệp: Đi lại hàng tháng trời, chi phí bủa vây và bất lực nhìn cơ hội tuột khỏi tầm tay. Nhưng cục diện đã thay đổi.

“Ma trận thủ tục” từng là rào cản lớn với doanh nghiệp (Ảnh nh họa: ChatGPT)

Tháng 4 vừa qua, khi mở rộng ngành nghề kinh doanh, vị giám đốc này bất ngờ trước một quy trình số hóa hoàn toàn trên Cổng thông tin quốc gia. Chỉ sau 3 ngày, kết quả được trả về trực tuyến. Doanh nghiệp chưa một lần phải bước chân đến cơ quan công quyền:

"Hiện tại mọi quy trình đã được điện tử hóa. Chúng tôi có thể chủ động theo dõi tiến độ hồ sơ đang ở bước nào, ai là người xử lý. Thay vì phải tốn nhiều ngày công đi lại, bây giờ các bạn được giải phóng trí lực, đội ngũ có thể tập trung sáng tạo, đẩy nhanh tiến độ và đáp ứng nhu cầu khách hàng".

Cũng nằm trong nhóm thủ tục được Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đặc biệt chỉ đạo gỡ vướng, các quy định về phòng cháy chữa cháy đã được Bộ Xây dựng liên tục rà soát, điều chỉnh theo hướng tăng tính linh hoạt, cởi trói cho khâu thi công và nghiệm thu công trình.

Là chủ đầu tư trực tiếp thụ hưởng làn sóng cải cách này, bà Nguyễn Hoa Hồng Nhung, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tư Xây dựng NHS (Hà Nội) chia sẻ: "Quy chuẩn PCCC mới nhất sửa đổi QCNV06 được xem như là phao cứu sinh giúp tháo gỡ các điểm nghẽn về nghiệm thu nhờ những động trại thái cụ thể như: phá bỏ những cứng nhắc về vật liệu, cho phép chủ đầu tư sử dụng các giải pháp và vật liệp thay thế có tính năng tương đương giúp chúng tôi dễ dàng tìm kiếm nguồn cung vật tư đạt chuẩn như sơn chống cháy hay tấm cách nhiệt mà không bị phụ thuộc vào một số ít vật liều đắt đỏ và khăn hiếm trên thị trường trước đây".

Số hóa hồ sơ giúp quy trình nh bạch, nhanh gọn hơn (Ảnh nh họa: ChatGPT)

Việc Chính phủ ban hành 8 Nghị quyết để sửa đổi 163 văn bản, bãi bỏ và đơn giản hóa hơn 500 thủ tục, cùng gần 890 điều kiện kinh doanh đang tiếp thêm luồng sinh khí mới, được cộng đồng doanh nghiệp đón nhận với niềm tin lớn vào một bước ngoặt cải cách thể chế mạnh mẽ.

Dù vậy, từ góc độ thực tế đồng hành cùng doanh nghiệp, Luật sư Mai Ánh Nguyệt, Trưởng phòng tư vấn Doanh nghiệp, Văn phòng luật sư Kết Nối nhìn nhận, để những nỗ lực này trọn vẹn hơn, dòng chảy pháp lý cần sự đồng bộ tuyệt đối ở các mắt xích thực thi:

"Đăng ký kinh doanh có bản điện tử, có ký số đã được pháp luật công nhận, nhưng rất nhiều cơ quan tổ chức, đối tác giao dịch chưa hoàn toàn chấp nhận giá trị của bản điện tử này, dẫn đến doanh nghiệp phải thực hiện thêm thủ tục sao y, công chứng hoặc cấp bản giấy. Trong khi đó quy trình để công chứng bản ký số này chưa được triển khai một cách cụ thể và rõ ràng".

Khi công cuộc cắt giảm thủ tục hành chính đang đi sâu vào từng mạch ngầm của hoạt động kinh doanh, việc chuyển dịch từ "số lượng" sang "chất lượng" cải cách trở thành đòi hỏi cốt lõi.

Thấu hiểu những gian truân của doanh nghiệp, GS.TS Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội đặc biệt đồng tình với mệnh lệnh của Thủ tướng: Phải đánh giá tính thực chất của cải cách và tuyệt đối ngăn chặn việc phát sinh thêm rào cản khuất tất:

"Một thủ tục bị bãi bỏ nhưng lại xuất hiện thêm các giấy tờ xác nhận khác hoặc yêu cầu giải trình ngoài luật thì doanh nghiệp không thể hưởng lợi gì. Doanh nghiệp không cần khẩu hiệu lớn, mà cần hồ sơ được xử lý đúng hạn, quy trình nh bạch, không phải bổ sung giấy tờ ngoài quy định".

Cắt giảm rào cản để khơi thông nguồn lực phát triển (Ảnh nh họa: ChatGPT)

Ghi nhận những chuyển biến từ các con số ấn tượng, Đại biểu Phạm Văn Hòa, Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp đồng thời lưu ý: Thước đo cuối cùng phải là hiệu quả thực tế.

Điều này đòi hỏi một cơ chế giám sát sát sao và cá thể hóa trách nhiệm của từng cán bộ thực thi trong việc đưa các Nghị quyết vào cuộc sống:

"Cần có cơ chế giám sát, thanh tra, kiểm tra, và xử lý nghiêm khắc những cán bộ gây khó dễ".

Cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh hiện nay đã vượt qua quy mô của những giải pháp tình thế, đơn lẻ để trở thành cuộc cải cách toàn diện. Đây chính là chìa khóa để giải phóng mọi nguồn lực, tạo nền tảng cho mục tiêu đưa nền kinh tế đất nước vươn tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Mục tiêu cắt giảm 50% thời gian và chi phí thủ tục đã vào giai đoạn nước rút, mà giải pháp được chỉ ra không nằm ở những con số trên nghị quyết mà được đo bằng chính trách nhiệm và tinh thần hành động của từng mắt xích thực thi, từ bộ ngành đến các địa phương.