Từ cảng cá, khu neo đậu, hoạt động thu mua hải sản đến cung ứng nhiên liệu, đá lạnh… tất cả đều được siết chặt nhằm kiểm soát nguồn gốc thủy sản, ngăn chặn tàu cá vi phạm khai thác IUU.
Khi hệ thống hậu cần nghề cá được đầu tư đồng bộ, không chỉ giúp ngư dân yên tâm bám biển mà còn tạo nền tảng cho nghề cá phát triển nh bạch, bền vững.
Tại Cảng cá Lạch Bạng, phường Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa, hoạt động hậu cần nghề cá diễn ra nhộn nhịp mỗi chiều khi tàu cá cập bến. Ngư dân Trần Bá Mạnh cho biết, trước đây mỗi chuyến vươn khơi phải mất nhiều ngày tìm nơi cung cấp xăng dầu, đá lạnh và đầu ra cho hải sản.
Nay dịch vụ hậu cần được đầu tư đồng bộ, thương lái đến tận cảng thu mua, việc tiếp nhiên liệu, nhu yếu phẩm thuận lợi hơn, giúp ngư dân yên tâm bám biển, khai thác đúng quy định, góp phần chống khai thác IUU.
“Dịch vụ ổn định, đá lạnh, dầu cung cấp đến nơi đến chốn… cảm thấy thoải mái, làm ăn may mắn hơn mọi năm…”
Hiện Cảng cá Lạch Bạng có hơn 30 doanh nghiệp tham gia dịch vụ hậu cần nghề cá, từ cung cấp nhiên liệu đến chế biến, xuất khẩu thủy sản. Dù dịch vụ đã phát triển, nhưng tình trạng bồi lắng luồng lạch, xuống cấp cầu cảng vẫn gây khó khăn cho tàu cá công suất lớn ra vào bốc dỡ hàng hóa, ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác và truy xuất nguồn gốc thủy sản phục vụ chống khai thác IUU.
Ông Đinh Tiến Đạt, cán bộ phụ trách cảng cá Lạch Bạng cho biết, đơn vị đang tạo điều kiện về điện, nước, mặt bằng để doanh nghiệp yên tâm đầu tư lâu dài; đồng thời triển khai dự án nâng cấp, mở rộng cầu cảng, mái che nhằm đảm bảo chất lượng hải sản khi tàu cập bến:
“Chúng tôi hết sức tạo điều kiện, cung cấp các dịch vụ thiết yếu như điện nước, mặt bằng, tạo mọi điều kiện tốt nhất để các doanh nghiệp yên tâm đầu tư lâu dài vì phải làm lâu dài chứ không thể làm thời vụ được. Tại cảng cá cũng đang có dự án nâng cấp mở rộng bến phía Hải Thanh cũ, nâng cấp chiều dài cầu cảng, hệ thống mái che để khi tầu cập cảng đảm bảo hàng hóa chất lượng tốt…”
Bên cạnh 5 cảng cá đủ điều kiện xác nhận nguồn gốc thủy sản phục vụ chống khai thác IUU theo khuyến nghị của EC, tỉnh Quảng Ngãi tiếp tục mở rộng mạng lưới hậu cần nghề cá bằng việc đưa thêm cảng Sa Kỳ, cảng dịch vụ hậu cần nghề cá 19/5 và cảng cá sông Trà Bồng vào hoạt động.
Việc mở thêm cảng giúp tàu cá thuận lợi cập bến, tiêu thụ hải sản đúng quy định, đồng thời tăng cường giám sát sản lượng và truy xuất nguồn gốc thủy sản. Trung tá Cao Tấn Vương, Phó Chủ nhiệm Chính trị, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ngãi chia sẻ:
"Toàn bộ thủ tục quy trình để vận hành và phục vụ tốt cho ngư dân khi ra vao khai thác và có vị trí bán cá đảm bảo quy định, hợp pháp, góp phần vào việc truy xuất nguồn gốc cũng như cùng cả nước chung sức thực hiện các biện chống khai thác IUU".
Không chỉ mở rộng hạ tầng cảng cá, Quảng Ngãi còn tăng cường kiểm soát hoạt động thu mua hải sản tại các bến cảng nhằm ngăn chặn tình trạng hợp thức hóa nguồn gốc thủy sản khai thác bất hợp pháp.
Ông Võ Minh Cường, Phụ trách Ban Quản lý cảng cá và Khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá Mỹ Á cho biết, các doanh nghiệp đầu mối chỉ thu mua từ tàu cá có đầy đủ hồ sơ, nhật ký khai thác nhằm đảm bảo nh bạch và ngăn chặn tiếp tay cho khai thác IUU.
"Đối với các đầu nậu thu mua tại cảng có tuyên truyền cho các chủ nậu tuân thủ theo quy định IUU và thu mua đối với những tàu đảm bảo truy xuất nguồn gốc khi khai thác và vào cập cảng, qua tuyên truyền các chủ nậu đều tuân thủ thu mua đối với các tàu cá…"
Để siết chặt công tác kiểm soát ngay từ bờ, bên cạnh các hoạt đông kiểm tra và tuyên truyền tại cảng, Bộ đội Biên phòng cùng các lực lượng chức năng và chính quyền địa phương đã yêu cầu các cơ sở cung cấp nhiên liệu, đá lạnh ký cam kết không phục vụ tàu cá vi phạm hoặc không đủ điều kiện ra khơi.
Trung úy Nguyễn Đình Trung, Trạm trưởng Trạm kiểm soát Biên phòng Sa Kỳ, tỉnh Quảng Ngãi chia sẻ: "Trên địa bàn xã có gần 20 cảng cá tư nhân và theo đấy có các doanh nghiệp xăng dầu cung cấp nhiên liệu cho bà con đi biển, Đồn biên phòng tổ chức tuyên truyền phổ biến và cho viết cam kết tất cả doanh nghiệp xăng dầu, đá lạnh trên địa bàn phải chấp hành pháp luật, kiên quyết không cung cấp nhiên liệu cho các tàu không đủ điều kiện đi biển…"
Có thể thấy, chống khai thác IUU không chỉ là câu chuyện kiểm tra, xử phạt trên biển mà còn bắt đầu từ việc quản lý chặt chẽ tại các cảng cá và hệ thống hậu cần nghề cá trên bờ.
Khi hoạt động cung ứng nhiên liệu, thu mua hải sản, xác nhận nguồn gốc được thực hiện nh bạch và đồng bộ, sẽ góp phần ngăn chặn tàu cá vi phạm ngay từ đầu, nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá.
Đây cũng là giải pháp quan trọng để hướng tới phát triển nghề cá bền vững và cùng cả nước sớm tháo gỡ “thẻ vàng” IUU của Ủy ban châu Âu.