Đỉnh điểm là ngày 24/6/2026, hệ thống điện ền Bắc đã chính thức thiết lập một kỷ lục mới về công suất. Trong bối cảnh hệ thống vận hành sát ngưỡng giới hạn, đâu là giải pháp căn cơ để dòng điện không bị ngắt quãng giữa cao điểm mùa hè?
Con số 30.209 MW ghi nhận vào lúc 22h15 ngày 24/6 vừa qua đã trở thành một dấu mốc đáng báo động cho lưới điện ền Bắc. Đây là lần đầu tiên công suất cực đại vượt mốc 30.000 MW, tăng 14,2% so với cùng kỳ và cao hơn 7,2% so với kỷ lục năm 2025. Với sản lượng điện tiêu thụ trong ngày đạt khoảng 630 triệu kWh, áp lực lên các trạm biến áp và đường dây truyền tải là cực kỳ khủng khiếp.
Thực tế, ền Bắc đang vận hành trong tình trạng "không còn dự phòng". Khi phụ tải chạm ngưỡng giới hạn chịu đựng, bất kỳ một sự cố nhỏ nào cũng có thể dẫn đến hiệu ứng dây chuyền. Ông Lê Mạnh Hùng, Bộ trưởng Bộ Công Thương phân tích:
"Công suất cao nhất ền Bắc có thể chịu đựng được hiện nay là khoảng 31 GW, nhưng phụ tải thực tế đã vọt lên hơn 30 GW. Điều này đồng nghĩa với việc chúng ta hoàn toàn không còn dự phòng cả về công suất lẫn điện lượng nếu nhu cầu tiếp tục tăng. Đây là vấn đề rất khó khăn vf dự báo những tháng tới tiếp tục khó khăn".
Trước sức ép nghẹt thở đó, Tổng công ty Điện lực ền Bắc (EVNNPC) đã phải huy động toàn diện nguồn lực, ứng trực 24/24 giờ để xử lý các điểm nóng quá tải cục bộ. Tại Trung tâm Chăm sóc khách hàng, tiếng điện thoại không lúc nào ngớt. Số lượng cuộc gọi đã tăng vọt từ mức 2.500 lên hơn 14.000 cuộc mỗi ngày.
Ông Trịnh Quang Minh, Giám đốc Trung tâm chăm sóc khách hàng EVNNPC chia sẻ: "Mùa nắng nóng năm nay đến sớm khiến nhu cầu sử dụng các thiết bị làm mát tăng rất mạnh, tạo áp lực khổng lồ cho công tác vận hành và dịch vụ khách hàng. Chúng tôi đã ghi nhận các ý kiến của khách hàng gửi đến thông qua các kênh khác nhau, đặc biệt là qua tổng đài 19006769 đã tăng rất mạnh. Chúng tôi khuyến cáo bà con tránh sử dụng cùng lúc nhiều thiết bị công suất lớn vào các giờ cao điểm để giảm áp lực cho lưới điện".
Giải pháp ngắn hạn là vận hành tối ưu các nguồn thủy điện nhỏ và tăng cường kiểm tra lưới điện. Tuy nhiên, về lâu dài, "nguồn điện tại chỗ" từ chính người dân thông qua tiết kiệm điện và phát triển năng lượng tái tạo mái nhà mới là chìa khóa then chốt theo tinh thần Chỉ thị 10 của Thủ tướng Chính phủ.
Chuyên gia năng lượng Hà Đăng Sơn, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu năng lượng sạch nhấn mạnh: "Chỉ thị 10 của Thủ tướng Chính phủ nêu rất rõ việc khuyến khích các hộ gia đình, doanh nghiệp đầu tư cho hệ thống điện mặt trời mái nhà, đặc biệt là nếu tích hợp thêm hệ thống lưu trữ. Điều này tạo ra sự khác biệt rất lớn trong việc giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia vào các khung giờ cao điểm nắng nóng, đảm bảo an toàn cho hệ thống năng lượng".
Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp tại khu vực ền Bắc đã bắt đầu gặt hái thành quả khi chủ động nguồn điện tại chỗ, vừa giúp giảm chi phí sản xuất, vừa chia sẻ áp lực với ngành điện trong những ngày nắng nóng cực đoan.
Ông Phạm Văn Cường, Trưởng phòng kỹ thuật Công ty cổ phần An Tiến Industries (Lào Cai) cho biết:
"Hệ thống năng lượng mặt trời mang lại hiệu quả rất rõ rệt, giúp doanh nghiệp chúng tôi giảm được khoảng 12 đến 15% lượng điện tiêu thụ hàng tháng qua các khảo sát thực tế. Chi phí đầu tư hiện nay đã ở mức hợp lý và khả năng hoàn vốn cũng rất nhanh".
Không riêng gì doanh nghiệp, các hộ gia đình cũng đã thay đổi từ nhận thức đến hành động trong việc sử dụng điện thông nh và tiết kiệm để giảm hóa đơn tiền điện mùa nắng nóng. Bà Lê Thị Hồng, ở Hoàn kiếm, Hà Nội chia sẻ kinh nghiệm:
"Thời tiết hiện nay rất cực đoan. Trước tình hình này, tôi luôn nhắc nhở con cháu trong nhà về việc sử dụng điện sao cho hợp lý, ví dụ như khi dùng thiết bị này thì không dùng thiết bị kia và chủ động tắt bớt các thiết bị không cần thiết. Thậm chí việc nấu cơm hay giặt giũ cũng phải thực hiện từ buổi sáng sớm để tránh gây quá tải cho hệ thống vào buổi trưa.
Mục đích là để dành nguồn điện cho buổi trưa, lúc đó điện chủ yếu chỉ để phục vụ nhu cầu làm mát nhằm đảm bảo sức khỏe cho gia đình. Tôi rất mừng là mặc dù nắng nóng gay gắt như vậy nhưng khu vực này vẫn chưa bị mất điện ngày nào, đó là một điều rất hạnh phúc".
Mỗi khi tời tiết tăng thêm 1 độ C là một thử thách cho lưới điện ền Bắc. Với mức kỷ lục vừa thiết lập, ngành điện đang nỗ lực hết mình, nhưng để giữ cho dòng điện an toàn phụ thuộc rất lớn vào sự chung tay của cộng đồng.
Hãy cài đặt điều hòa ở mức 26-27 độ C, hạn chế dùng thiết bị lớn vào các khung giờ 13h-15h và 20h-23h. Tiết kiệm điện hôm nay không chỉ vì túi tiền của mỗi gia đình, mà chính là để bảo vệ dòng điện cho ngày mai.