Cơ hội thay đổi thói quen đi lại của người dân TP.HCM
Không còn phải chuẩn bị tiền lẻ hay quét thẻ thanh toán, sáng đầu tiên của chương trình ễn phí vé xe buýt, nhiều hành khách bước lên xe với tâm trạng hào hứng. Tại nhiều điểm dừng ở trung tâm thành phố, lượng người chờ xe đông hơn thường ngày. Bên cạnh những người đã sử dụng xe buýt thường xuyên, không ít người lần đầu trải nghiệm hoặc quay trở lại với phương tiện công cộng sau nhiều năm.
Đối tượng hưởng lợi rõ nét nhất là học sinh, sinh viên, người lao động và những người thường xuyên di chuyển bằng xe buýt mỗi ngày. Nếu trước đây, dù mức giá vé không quá cao, nhưng chi phí tích lũy theo tháng vẫn là một khoản đáng kể thì nay, khoản tiền ấy có thể được tiết kiệm để phục vụ những nhu cầu thiết yếu khác:
“Mình thấy vé xe buýt đối với sinh viên cũng chỉ có mấy nghìn thôi nhưng nếu tính trong khoảng thời gian dài thì tiết kiệm được rất nhiều, nên mình thấy ễn phí vé xe buýt rất có ích”
“Miễn phí như thế này thì rất là hay, thú vị. Không chỉ cho anh mà còn cho tất cả mọi người.”
“Thành phố mình triển khai ễn phí vé cho người dân thì sinh viên như em sẽ tiết kiệm hai, ba trăm nghìn mỗi tháng.”
Không chỉ vui vì tiết kiệm được chi phí, nhiều hành khách cũng mong muốn chương trình sẽ đi kèm với việc nâng cao chất lượng phục vụ.
“Em hy vọng sau chương trình ễn phí vé xe buýt này thì thành phố sẽ tăng cường thêm những chuyến xe, an ninh cũng như vệ sinh trên xe buýt.”
Những kỳ vọng của người dân cũng chính là mục tiêu mà TP.HCM hướng tới khi triển khai chương trình hỗ trợ 100% giá vé xe buýt trong 6 tháng cuối năm. Không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ chi phí đi lại, chính sách này còn được xem là một giải pháp để khuyến khích người dân tiếp cận nhiều hơn với giao thông công cộng, tạo nền tảng cho các mục tiêu phát triển giao thông xanh trong tương lai.
Về những kỳ vọng cũng như hiệu quả mà chương trình mang lại, ông Đỗ Diệp Gia Hợp - Phó phòng Bảo trì khai thác công trình giao thông, Sở Xây dựng TP.HCM cho biết:
“Từ các chương trình ễn vé đã triển khai thí điểm trong thời gian qua, chúng tôi ghi nhận sản lượng hành khách đi giao thông công cộng tăng từ 20–34%, tùy từng tuyến và từng thời điểm. Như vậy, dự báo khi áp dụng ễn vé trên diện rộng: nhiều người dân sẽ chuyển dịch từ xe máy, ô tô cá nhân sang xe buýt, đặc biệt là các chuyến đi ngắn và trung bình; Qua đó giảm số lượt phương tiện cá nhân lưu thông mỗi ngày. Hiệu quả môi trường của chính sách không chỉ đo bằng con số tuyệt đối trong ngắn hạn, mà quan trọng hơn là tạo ra sự thay đổi bền vững về thói quen đi lại, từ đó giảm phát thải lâu dài cho Thành phố”.
Giữ chân hành khách bằng chất lượng, không chỉ bằng vé ễn phí
Nếu chính sách thu hút thêm nhiều hành khách, lợi ích mang lại sẽ không chỉ là tiết kiệm chi phí đi lại, mà còn góp phần giảm phương tiện cá nhân, giảm ùn tắc và phát thải. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, ễn phí vé chỉ là "tấm vé mời" để người dân bước lên xe buýt. Điều giữ chân hành khách lâu dài vẫn là chất lượng dịch vụ.
Tiến sĩ Phan Lê Bình, chuyên gia giao thông cho rằng, việc ễn phí xe buýt trong giai đoạn đầu là giải pháp phù hợp nhằm thu hút người dân trải nghiệm giao thông công cộng. Tuy nhiên, đây không phải là giải pháp lâu dài.
“TP.HCM có thể thực hiện chính sách ễn phí xe buýt trong giai đoạn ngắn để thu hút người dân. Nhưng trong tương lai, khi người dân đã có thói quen và phương tiện công cộng trở thành một lựa chọn không thể thiếu trong cuộc sống, tôi cho rằng nên dần quay trở lại thu phí để giảm gánh nặng của thành phố.
Tuy nhiên, mức phí của giao thông công cộng không thể cao hơn mức phí mà người dân sử dụng xe máy hoặc xe hơi; nếu cao hơn, người dân sẽ từ bỏ giao thông công cộng và quay lại với phương tiện cá nhân. Để đặt mức thu phí thế nào là hiệu quả, chắc chắn sẽ cần các đơn vị tư vấn chuyên nghiệp có khảo sát và đưa ra những đánh giá cụ thể”, Tiến sĩ Phan Lê Bình cho biết.
Sáu tháng ễn phí sẽ là khoảng thời gian để nhiều người dân làm quen và hình thành thói quen sử dụng xe buýt. Cùng với việc tiếp tục nâng cao chất lượng dịch vụ, đây được kỳ vọng sẽ là bước đệm quan trọng để TP.HCM gia tăng thị phần vận tải hành khách công cộng, hướng tới một đô thị văn nh, xanh và phát triển bền vững.