Thiếu tài xế hạng CE, xe đầu kéo nằm bãi
Nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực vận tải, logistic, theo ông Trần Đức Nghĩa, Tổng giám đốc Công ty TNHH Quốc tế Delta, chưa bao giờ, tình trạng xe đầu kéo nằm bãi do thiếu tài xế nghiêm trọng như hiện nay.
Ông Trần Đức Nghĩa, giãi bãy, với sự thiếu hụt khoảng 15% tài xế có bằng lái CE, lái xe đầu kéo, doanh nghiệp đang đối diện rất nhiều khó khăn, thậm chí nhiều thời điểm không dám nhận đơn hàng vận chuyển do thiếu tài xế: "Có những công ty hiện tại số lượng tài xế thiếu hụt cỡ khoảng 30- 40%. Không chỉ khó tuyển tài xế bằng CE, mà tài xế những lái hạng xe thấp hơn cũng đã bắt đầu khó tuyển."
Lãnh đạo một doanh nghiệp giấu tên tại TP. HCM cũng chia sẻ, năm 2024 doanh nghiệp có 60 xe đầu kéo, hoạt động liên tục, từ Bắc vào Nam. Nhưng do thiếu tài xế, từ năm 2025 đến nay, doanh nghiệp này lần lượt bán xe và hiện nay, chỉ còn 20 xe đầu kéo, nhưng cũng chưa lúc nào hoạt động hết công suất.
Đáng chú ý, thao lãnh đạo doanh nghiệp này, tình trạng thiếu hụt lái xe có bằng lái xe hạng CE đã diễn ra nhiều năm nay, nhưng nghiêm trọng nhất là từ đầu năm 2025 đến nay: "Gần như là không tuyển dụng được. Có nhiều xe đậu 2-3 năm luôn, không tuyển dụng được. Sau đó tôi đã bán hết những cái xe đó. Mình ta nhờ các cái kênh truyền thông tuyển dụng, rồi đăng tuyển, rồi quan hệ cá nhân, giờ vẫn chưa tuyển được."
Theo một khảo sát với 30 doanh nghiệp vận tải bằng xe đầu kéo, do Hiệp hội vận tải hàng hóa TP. HCM thực hiện vào tháng 5/2025 cho thấy, hầu hết các doanh nghiệp này đang thiếu tài xế có bằng lái hạng CE. Thậm chí có 5/30 doanh nghiệp cho biết họ thiếu hơn 50% tài xế và có 7/30 doanh nghiệp được hỏi thiếu từ 30-50% tài xế.
Ông Bùi Văn Quản, Chủ tịch Hiệp hội vận tải hàng hóa TP. HCM cho biết, trước năm 2024, TP. HCM có 7 trung tâm đào tạo và sát hạch lái xe hạng CE, nhưng đến nay, số trung tâm đào tạo, sát hạch lái xe hạng này chỉ còn 1. Tương tự, tại khu vực Bình Dương và Bà Rịa- Vũng Tàu – hai địa phương có số lượng container rất lớn, nhưng mỗi nơi cũng chỉ có 1 trung tâm đào tạo lái xe hạng CE.
Theo ông Bùi Văn Quản, hiện, TP.HCM có sản lượng hàng hóa thông qua ở tất cả các cụm cảng lên tới hơn 16 triệu TEU/năm, nhưng chỉ có 3 trung tâm đào tạo lái xe hạng CE. Bởi vậy, việc thiếu tài xế hạng CE là điều dễ hiểu: "Cái đó là nói một cách khiêm tối thôi. Có doanh nghiệp thiếu xe tới 70% luôn, chứ đừng nói 20 -30%. Giờ doanh nghiệp nào khéo lắm cung thiếu 30-40%, có doanh nghiệp thiếu 70% lái xe luôn. Bây giờ làm chữa cháy, duy trì bộ máy thôi chứ hiệu quả gì."
Tại Hải Phòng, dù mức độ thiếu hụt tài xế hạng CE không trầm trọng như tại TP.HCM, song theo ông Đặng Thế Phương, Phó chủ tịch Hiệp hội Vận tải Hải Phòng cho biết, mức độ thiếu hụt tài xế bình quân ở mức 25-30%.
Theo ông Phương, dù xoay xở cách nào, doanh nghiệp vận tải hàng hóa bằng container cũng không tránh khỏi việc cho xe nằm bãi: "Giờ một ngày cũng chỉ một chuyến đi Hà Nội, chẳng hạn thế, chứ tăng tần suất làm sao được. Nó còn liên quan đến các văn bản quy phạm pháp luật khác về giờ làm việc của lái xe nữa chứ."
Gỡ nút thắt thiếu tài xế hạng CE
Lý giải tình trạng thiếu hụt lái xe hạng CE ngày càng nghiêm trọng, ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội vận tải ô tô VN cho biết, trước hết, theo quy định hiện nay, người đủ 21 tuổi mới được học lái xe ô tô tải hạng C. Sau 3 năm lái xe (đủ 24 tuổi) mới được học nâng hạng để cấp GPLX hạng CE. Quy định này khiến số người học bằng lái xe hạng CE giảm đáng kể.
Đặc biệt, theo ông Nguyễn Văn Quyền, chế tài xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ; trừ điểm, phục hồi điểm giấy phép lái xe vượt quá thu nhập bình thường của người lao động, thậm chí nếu bị trừ hết 12 điểm thì người lái xe không được tiếp tục lái xe trong ít nhất là 6 tháng. Đây là những nguyên nhân khiến nhiều người mới không muốn làm nghề lái xe và người đang lái xe cũng không tiếp tục nghề lái xe đối với loại xe đầu kéo, kéo rơ –moóc, sơ- rơ- moóc.
"Người lao động người ta không thể chờ 6 tháng để tiếp tục sát hạch lại, để làm nghề được, bởi vì cuộc sống của bản thân và gia đình họ. Cho nên trong thời gian chờ đợi đó, họ phải đi tìm kiếm cái công việc khác, thì họ không quay lại cái nghề cũ nữa", ông Nguyễn Văn Quyền cho biết.
Sự thiếu hụt tài xế hạng CE không còn là khó khăn riêng của từng doanh nghiệp, mà đang trở thành bài toán của cả ngành vận tải. Khi thiếu hụt tài xế, phương tiện phải nằm bãi, đơn hàng bị chậm trễ, sức cạnh tranh của doanh nghiệp cũng bị ảnh hưởng. Thực tế này đòi hỏi những giải pháp đồng bộ từ hoàn thiện cơ chế đào tạo, tạo điều kiện nâng hạng giấy phép lái xe đến cải thiện thu nhập, môi trường làm việc và chế độ đãi ngộ.
Bên cạnh đó, một số ý kiến chuyên gia cũng hiến kế: Tỉ trọng vận tải, logistics tại Việt Nam đang quá phụ thuộc vào đường bộ vốn quá tải và đắt đỏ. Các phương thức vận tải rẻ hơn, “xanh” hơn như đường sắt, đường thủy cần được quan tâm đầu tư hạ tầng để phát huy được tiềm năng, giảm áp lực cho vấn đề nội tại của đường bộ, mà điển hình là thiếu hụt tài xế phương tiện hạng nặng./.