Không chỉ là những nét vẽ trên giấy, lần đầu tiên, hình hài của một Hà Nội sau 100 năm được thể hiện trực quan trước mắt người dân. Từ những tuyến giao thông, các cực phát triển mới đến không gian xanh, đô thị hiện đại... tất cả đều mở ra nhiều kỳ vọng về một Thủ đô văn nh, đáng sống.
Nhưng cùng với sự háo hức ấy cũng là những câu hỏi rất thực tế: Quy hoạch sẽ được hiện thực hóa ra sao? Người dân trong vùng quy hoạch sẽ được bảo đảm quyền lợi như thế nào? Và làm thế nào để một tầm nhìn kéo dài cả thế kỷ không chỉ dừng lại trên những bản vẽ?
Không khí tại Bảo tàng Hà Nội những ngày diễn ra Triển lãm Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm khá đặc biệt. Thay vì chỉ lướt qua các bảng thông tin, nhiều người dành hàng chục phút trước những mô hình quy hoạch để tìm kiếm nơi mình đang sinh sống, hình dung sự thay đổi của từng khu vực trong tương lai.
Những cuộc trao đổi nhỏ diễn ra ngay trước các sa bàn, nơi câu chuyện không chỉ là những con đường hay công trình mới, mà còn là tương lai của mỗi gia đình, mỗi khu phố.
Việc thành phố Hà Nội đồng thời tổ chức Hội nghị công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và Hội nghị xúc tiến đầu tư năm 2026 được xem là dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển của Thủ đô.
Từ một thành phố tập trung thu hút nguồn lực để phát triển hạ tầng, Hà Nội đang bước sang giai đoạn kiến tạo không gian phát triển bằng quy hoạch dài hạn, lấy quy hoạch làm nền tảng để thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng chiến lược, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và hội nhập quốc tế.
Với nhiều người dân, đây cũng là lần đầu tiên họ có cơ hội tiếp cận trực quan một bản quy hoạch có tầm nhìn kéo dài tới một thế kỷ.
Ông Phạm Quang Tăng, 75 tuổi, trú tại phường Hoàn Kiếm, là một trong những người dành khá nhiều thời gian theo dõi toàn bộ không gian triển lãm. Gia đình ông hiện cũng nằm trong khu vực quy hoạch. Sau khi quan sát các mô hình và nghe giới thiệu về định hướng phát triển của thành phố, điều ông hình dung rõ nhất là một Thủ đô hiện đại hơn, đồng bộ hơn trong tương lai:
"Nhà tôi thì ở ngay ở trung tâm, ở Hồ Hoàn Kiếm. Tôi là tự ở đấy, người ở đấy cho nên tôi thấy rằng là: à nếu mở rộng không gian này ra chúng tôi cảm thấy rất là phấn khởi. Và mong muốn rằng là quy hoạch này được đầu tư sớm và được thực hiện nhanh để chúng tôi được hưởng sự lớn mạnh của thủ đô. Mình muốn rằng là những kế hoạch này được dân ủng hộ để mà thực hiện cách nhanh chóng."
Sự đồng thuận của người dân - nền móng để quy hoạch đi vào cuộc sống
Sự đồng thuận của người dân là điều kiện quan trọng để một quy hoạch dài hạn có thể đi vào cuộc sống. Nhưng theo ông Tăng, cùng với việc nhận được sự ủng hộ của người dân, thành phố cũng cần xác định rõ những việc phải ưu tiên thực hiện trước, đồng thời có những chính sách phù hợp đối với các hộ dân nằm trong diện giải tỏa:
"Tôi thấy điều cần phải làm đầu tiên là làm hệ thống thoát nước của Thủ đô. Bởi vì đến mùa mưa là ngập úng rất nhiều, cho nên cái đầu tiên là phải như thế đã. Cái thứ hai là nhà ở cho người lao động. Bởi vì khi ta có quy hoạch, ta xây dựng, ta làm đường thì ta phải có chỗ để mà dân người ta đi ra những nơi mới. Bởi người ta ở đây hàng chục, hàng trăm năm nay rồi, để người ta an tâm, người ta an cư thì mới lạc nghiệp, an tâm về nơi ở rồi mới phát triển thì ta mới làm được."
Những mong muốn ấy cũng là tâm tư chung của không ít người dân khi tiếp cận bản quy hoạch mới. Bởi một bản quy hoạch dù có tầm nhìn xa đến đâu cũng sẽ chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân được tiếp cận thông tin đầy đủ, được bảo đảm quyền lợi và đồng hành trong suốt quá trình triển khai.
Lần đầu trực tiếp tham quan triển lãm, chị Huyền Trang, trú tại phường Từ Liêm, không giấu được sự hào hứng khi nhìn thấy bức tranh phát triển của Hà Nội trong tương lai. Tuy nhiên, bên cạnh sự kỳ vọng, điều chị quan tâm là quá trình thực hiện cần nh bạch và thống nhất để người dân chủ động ổn định cuộc sống:
"Tôi thấy rất hào hứng khi đến đây xem quy hoạch Hà Nội 100 năm, tôi hy vọng quy hoạch này, với sơ đồ mà tôi thấy thì cảm nhận được 100 năm nữa Hà Nội rất văn nh và hiện đại. Tôi cũng mong là Nhà nước sẽ thực hiện làm nhanh gọn, nhất quán để chúng tôi nắm được quy hoạch, người trong diện giải toả sẽ ổn định chỗ ở, chỉ mong muốn các khâu chuẩn bị và thông tin được nh bạch sớm nhất."
Không chỉ những người đã gắn bó hàng chục năm với Hà Nội, triển lãm quy hoạch lần này còn thu hút rất đông người trẻ. Với họ, bản quy hoạch không đơn thuần là câu chuyện về những tuyến đường mới hay các khu đô thị trong tương lai, mà còn là hình dung về thành phố mà chính họ sẽ sinh sống, làm việc và xây dựng sự nghiệp trong nhiều thập kỷ tới.
Đứng khá lâu trước khu vực sa bàn quy hoạch tổng thể, bạn Bùi Sông Hương, trú tại phường Định Công, liên tục ghi lại hình ảnh, quay video và chia sẻ lên mạng xã hội. Theo Hương, việc đưa bản quy hoạch đến gần hơn với người dân bằng hình thức trực quan giúp những khái niệm vốn khô khan trở nên dễ tiếp cận hơn. Quan trọng hơn, điều đó giúp người trẻ hiểu rằng quy hoạch không phải câu chuyện của riêng cơ quan quản lý, mà là tương lai của chính mỗi người dân Thủ đô.
"Nếu mà thực hiện theo đúng tiến độ quy hoạch như thế này, theo đúng mô hình quy hoạch như thế này thì em rất mong là Hà Nội có thể sẽ hiện thực hóa được giấc mơ là trở thành một đô thị đồng bộ. Mọi thứ sẽ trở nên hiện đại và văn nh hơn, có thể là sẽ trở thành một trong những thủ đô có thể thu hút được nhiều khách du lịch đến với Hà Nội, cũng như là trở thành một trong những thủ đô phát triển lớn nhất trên thế giới. Thời điểm hiện tại thì bọn em vẫn đang làm những cái video về tầm nhìn quy hoạch 100 năm của Hà Nội, và em cũng mong rằng những video đó có thể phần nào lan tỏa được đến với người dân, để giúp cho người dân có một cái nhìn tích cực hơn về sự thay đổi của Hà Nội trong tương lai."
Tầm nhìn 100 năm: Quy hoạch kiến tạo không gian phát triển mới của Thủ đô
Theo ông Dương Đức Tuấn, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, việc tổ chức không gian trưng bày đồ án quy hoạch tổng thể Thủ đô là một sự kiện có ý nghĩa đặc biệt, không chỉ giúp người dân tiếp cận thông tin mà còn tạo điều kiện để nhân dân, các tổ chức cùng đóng góp ý kiến cho quá trình phát triển của Hà Nội trong tương lai.
"Qua không gian triển lãm, chúng ta sẽ thấy rõ cấu trúc đô thị Hà Nội, ổn định phát triển trong tương lai, đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm, lấy cực sông Hồng làm trục cảnh quan văn hoá sinh thái chủ đạo. Tầm nhìn chiến lược này định hình rõ vai trò hạt nhân dẫn dắt của Thủ đô trong vùng Thủ đô, thông qua các hướng liên kết vùng chiến lược, kết nối trực tiếp với 5 tỉnh gồm: Thái Nguyên, Hưng Yên, Bắc Ninh, Ninh Bình và Phú Thọ."
Theo lãnh đạo thành phố, bước vào giai đoạn phát triển mới, Hà Nội đang đứng trước những thời cơ và vận hội mang tính thời đại. Quy hoạch tổng thể lần này không chỉ là một đồ án quy hoạch chuyên ngành, mà là công cụ chiến lược toàn diện trên diện tích gần 3.400 km², bao phủ toàn bộ 126 đơn vị hành chính cấp xã, phường, lấy chiều sâu văn hóa Thăng Long - Hà Nội làm nguồn lực để phát triển.
Một trăm năm là quãng thời gian đủ dài để một thành phố thay đổi diện mạo nhiều lần. Nhưng cũng chính vì thế, quy hoạch 100 năm không chỉ cần một tầm nhìn đủ lớn, mà còn cần sự kiên định trong thực hiện, sự đồng thuận của người dân và trách nhiệm của mỗi thế hệ trong việc gìn giữ, tiếp nối những giá trị đã được định hình.
Khi quy hoạch được công khai, người dân được tham gia, được giám sát và cùng kỳ vọng, bản quy hoạch ấy sẽ không chỉ nằm trên những tấm bản đồ hay sa bàn triển lãm, mà sẽ từng bước trở thành diện mạo của một Thủ đô "Văn hiến - Văn nh - Hiện đại - Hạnh phúc" trong tương lai.