Nền tảng pháp lý mới cho một siêu đô thị trong giai đoạn mới
Sáng 22/5, UBND TP.HCM tổ chức hội thảo tham vấn ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, trí thức tiêu biểu về dự thảo dự án Luật Đô thị đặc biệt.
Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, cho biết dự thảo luật được xây dựng trên cơ sở quán triệt các chủ trương lớn của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Chính phủ, đồng thời kế thừa quá trình tổng kết thực tiễn triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù tại TP thời gian qua.
Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, yêu cầu đặt ra hiện nay là chuyển từ các cơ chế thí điểm có thời hạn sang một khung pháp lý đặc biệt, vượt trội và ổn định lâu dài để hình thành mô hình quản trị đô thị hiện đại, tạo động lực để TP.HCM bứt phá trong giai đoạn phát triển mới.
Dự thảo luật được xây dựng với tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, hướng tới thiết lập một không gian phát triển mới, nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của chính quyền đô thị. Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường nói: “Dự án Luật cũng đặt ra nhiều cơ chế đột phá cho TP.HCM phát triển vượt trội và đảm bảo không đơn thuần là thêm cơ chế hay thẩm quyền, mà là xây dựng một nền tảng pháp lý mới cho một siêu đô thị trong giai đoạn phát triển mới”
Gần 300 thẩm quyền
Lãnh đạo UBND TP.HCM cho biết, nhiều cơ chế trong dự thảo mang tính đột phá, có quy mô lớn, tác động sâu rộng và thậm chí chưa có tiền lệ thực tiễn. Trong đó, TP kỳ vọng tạo hành lang pháp lý cho các mô hình như đơn vị kinh tế - hành chính đặc biệt, khu thương mại tự do, Trung tâm Tài chính Quốc tế và phát triển kinh tế biển.
Đáng chú ý, dự thảo luật được xác định là luật về phân quyền với mức độ phân quyền “triệt để, tối đa” trên hầu hết các lĩnh vực.
Thông tin tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM, cho biết Tổ Biên tập đang đề xuất đưa vào dự thảo gần 300 thẩm quyền, trong đó HĐND TP được giao hơn 140 thẩm quyền, UBND TP hơn 130 thẩm quyền và Chủ tịch UBND TP hơn 20 thẩm quyền.
Theo nguyên tắc đề xuất, thẩm quyền của Quốc hội sẽ được phân giao cho HĐND TP; thẩm quyền của Chính phủ giao cho UBND TP; còn thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ sẽ được chuyển giao cho Chủ tịch UBND TP, ngoại trừ một số lĩnh vực không thực hiện phân quyền.
Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM cho biết thêm, từ 30% đến 35% cơ chế, chính sách trong dự thảo là mới, được kế thừa tinh thần thông thoáng từ Luật Thủ đô nhưng có điều chỉnh phù hợp với thực tiễn TP.HCM: "Có cơ chế về kiểm soát quyền lực cũng như đảm bảo tính thống nhất của nền hành chính quốc gia. Xây dựng nguyên tắc ưu tiên trong xây dựng Luật Đô thị đặc biệt khi có sự khác với luật và nghị quyết khác cùng một vấn đề. Đồng thời giao thẩm quyền của HĐND trong việc lựa chọn áp dụng cơ chế chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn do Trung ương ban hành sau thời điểm có hiệu lực của luật này."
Về lộ trình, đầu tháng 6 tới, TP.HCM sẽ hoàn thiện toàn bộ hồ sơ dự án luật. Trước ngày 15/6, Bộ Tư pháp sẽ tiến hành thẩm định trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội xem xét trong kỳ họp gần nhất.
4 nhóm lĩnh vực trọng tâm của Luật Đô thị đặc biệt
Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt gồm 9 chương, 45 điều, tập trung vào 4 nhóm lĩnh vực trọng tâm.
Thứ nhất, khẳng định vị trí, vai trò và tính chất pháp lý của TP.HCM với tư cách một đô thị đặc biệt trong hệ thống pháp luật hiện hành.
Thứ hai, phân cấp, phân quyền và thẩm quyền trong quản trị đô thị đặc biệt, gắn với tổ chức bộ máy, nhân sự, công vụ, ban hành thể chế, quy hoạch đầu tư, phát triển đô thị, tài chính và khai thác nguồn lực.
Thứ ba, quản trị, xây dựng và phát triển đô thị đặc biệt theo hướng xanh, thông nh; phát triển kinh tế biển, Trung tâm Tài chính Quốc tế và các mô hình kinh tế mới, đồng thời bảo đảm trật tự, an toàn đô thị.
Thứ tư, liên kết vùng và phát triển không gian đô thị, xác lập vai trò đầu tàu, dẫn dắt của TP.HCM trong vùng Đông Nam Bộ và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.