Những ngày tháng tư, nắng như thiêu, như đốt. Mặt đất nứt nẻ, cỏ khô giòn dưới chân. Tại Khu bảo tồn loài – sinh cảnh Phú Mỹ, xã Giang Thành, tỉnh An Giang, từng cơn gió nóng hầm hập thổi qua cũng đủ làm dấy lên nỗi lo cháy rừng cận kề.
Giữa cái nắng gắt ấy, lực lượng quản lý rừng vẫn ệt mài bám rừng. Những bước chân lặng lẽ len qua bờ kênh, bãi cỏ khô – những điểm được xác định có nguy cơ cháy cao. Không chỉ có kiểm lâm, người dân sống ven rừng, trong đó có đông đồng bào Khmer, cũng chủ động tham gia giữ rừng, bắt đầu từ những việc nhỏ nhất:
“Tôi và bà con sinh sống quanh khu bảo tồn luôn ý thức rất rõ việc bảo vệ rừng. Sau mỗi vụ thu hoạch lúa, chúng tôi tuyệt đối không đốt rơm rạ bừa bãi. Trước khi đốt, bà con đều chủ động đến trao đổi, để được hướng dẫn cụ thể về vị trí, thời điểm đốt an toàn, nhằm tránh nguy cơ cháy lan vào rừng trong khu bảo tồn. Chúng tôi hiểu rằng, khu bảo tồn không chỉ là tài sản chung mà còn là nơi cư trú của nhiều loài chim, cò từ khắp nơi tìm về sinh sống”.
“Chúng tôi được chính quyền địa phương tuyên truyền, nhắc nhở thường xuyên. Khi phát hiện có đám cháy, bà con phải báo ngay cho chính quyền hoặc lực lượng chức năng để kịp thời xử lý, tránh cháy lan rộng, ảnh hưởng đến rừng.”
Thời điểm nắng nóng và nguy cơ cảnh báo cháy rừng cao cũng là lúc bước vào vụ thu hoạch lúa. Những cánh đồng vừa gặt xong, rơm rạ chất đống, nguy cơ đốt đồng gia tăng. Nếu không kiểm soát chặt chẽ, chỉ một tàn lửa nhỏ cũng có thể bén sang rừng, gây hậu quả khó lường.
Ông Vũ Đức Hiếu – phụ trách quản lý Khu bảo tồn loài – sinh cảnh Phú Mỹ cho biết, ở vùng đệm Phú Mỹ, chuyện đốt rơm rạ sau thu hoạch giờ đây không còn tùy tiện. Người dân muốn đốt đều phải báo trước, chọn thời điểm, chọn vị trí an toàn. Những thói quen cũ dần thay đổi, nhường chỗ cho ý thức giữ rừng ngày một rõ ràng hơn:
“Chúng tôi đặc biệt chú trọng công tác tuyên truyền để người dân hiểu rõ tầm quan trọng của việc phòng cháy rừng trong mùa khô. Qua đó, mỗi người dân sẽ trở thành “cánh tay nối dài” của lực lượng chức năng, cùng tham gia giám sát, phát hiện và kịp thời xử lý các nguy cơ cháy rừng. Đây là yếu tố rất quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy, chữa cháy rừng trên địa bàn”.
Không chỉ ở Phú Mỹ, công tác giữ rừng đang được siết chặt trên toàn tỉnh An Giang. Theo thống kê, hiện toàn tỉnh có hơn 32.000 hecta rừng nằm trong diện có nguy cơ cháy cao. Do đó, ngay từ đầu năm, hàng loạt phương án đã được xây dựng, từ cấp tỉnh đến từng chủ rừng. Hàng trăm tổ, đội phòng cháy, chữa cháy được thành lập; hàng nghìn người tham gia ứng trực.
Trên thực địa, những tuyến đường băng cản lửa được mở rộng, kênh mương được nạo vét, các hố trữ nước được đào mới – tất cả nhằm giữ lại độ ẩm cho rừng, hạn chế nguy cơ cháy lan. Dọc các khu rừng trọng điểm, hơn 200 chốt trực được dựng lên, duy trì lực lượng túc trực 24/24 giờ. Máy bơm, xe chữa cháy, flycam… luôn trong trạng thái sẵn sàng.
Ông Võ Văn Lên – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang cho biết: “Đây là nhiệm vụ rất cụ thể, được thực hiện thường xuyên và nhận được sự quan tâm đặc biệt của tỉnh. Ngay từ đầu năm, UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch, chỉ đạo các lực lượng phòng cháy, chữa cháy và cứu hộ, cứu nạn, đồng thời bố trí đầy đủ nguồn lực về con người, trang thiết bị. Các phương án ứng phó cũng được xây dựng chi tiết, xác định rõ từng địa bàn, tình huống, phương án xử lý và kinh phí thực hiện. Đến thời điểm hiện nay, có thể nói công tác này cơ bản đang được kiểm soát tốt”.
Tại tỉnh Cà Mau – vùng đất cuối trời Nam, nơi những cánh rừng tràm trên đất than bùn trải dài hàng nghìn hecta. Mùa khô nơi đây cũng khắc nghiệt hơn, bởi chỉ cần một tàn lửa nhỏ cũng có thể âm ỉ cháy sâu trong lòng đất.
Ông Lê Thanh Dũng – Phó Giám đốc Vườn quốc gia U Minh Hạ cho biết: “Trước diễn biến thời tiết khô hạn, nắng nóng kéo dài, Vườn quốc gia U Minh Hạ đã chủ động triển khai nhiều giải pháp phòng cháy, chữa cháy rừng. Cụ thể, đơn vị đã tiến hành dọn thông các tuyến kênh để đảm bảo lưu thông, đồng thời bảo dưỡng, sẵn sàng các trang thiết bị phục vụ công tác chữa cháy. Bên cạnh đó, hai đội phản ứng nhanh cũng được thành lập, tổ chức tuần tra, kiểm tra hằng ngày tại các khu vực trọng điểm, có nguy cơ cháy cao, nhằm kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm vào rừng trong mùa khô”.
Có thể thấy, công tác PCCC rừng đang chuyển từ bị động sang chủ động, lan tỏa từ chính quyền đến từng người dân. Giữ rừng mùa khô là giữ sinh kế, môi trường và sự bình yên. Khi mỗi người hiểu rằng một tàn lửa nhỏ có thể thiêu rụi cả cánh rừng, “lá phổi xanh” Đồng bằng sông Cửu Long sẽ được bảo vệ vững vàng hơn trước thiên nhiên./.