Ngành y tế cảnh báo, mùa mưa là thời điểm rắn xuất hiện nhiều, người dân cần chủ động phòng tránh và sơ cứu đúng cách để giảm nguy cơ tử vong.
Mới đầu mùa mưa, rắn độc đã liên tiếp tấn công người dân
Cách đây ít ngày, Trịnh Công Thành (ngụ tại xã Cầu Kè, tỉnh Vĩnh Long) đang đi soi ếch vào ban đêm đã vô tình bị một con rắn cắn vào chân. Không biết rõ đó là loại rắn tên gì, Thành đi đến “thầy lang” để được điều trị theo phương pháp dân gian. Nhưng khi hơ lửa, vết thương bị bỏng, khiến Thành đau nhức và được đưa đến Bệnh viện Quân y 121 (TP. Cần Thơ) điều trị.
Trịnh Công Thành kể lại: “Em không thấy, nó cắn em một cái bụp, sưng quá trời. Nhà em mới chở lên gặp ông Thầy lang, hốt thuốc và làm bùa. Xong ai cũng nói, thôi đi bệnh viện đi, chứ nằm nhà kiểu này là chờ chết, nên mới tức tốc đi viện. Đêm hồi hôm em nhức lắm, nhưng sáng ra thấy đỡ hơn rồi”.
Trước đó, vào ngày 16/5, chị T.N.X (ngụ xã U Minh Thượng, tỉnh An Giang) bị rắn hổ mang cắn vào ngón thứ ba bàn chân phải khi đang mang thai 38 tuần tuổi. May mắn khi nhập viện, bệnh nhân tỉnh táo, tiếp xúc tốt, vết cắn sưng nề nhẹ, đỏ quanh vùng tổn thương.
Trước nguy cơ nọc độc ảnh hưởng đến cả mẹ và thai nhi, các bác sĩ đã khẩn trương triển khai đồng thời việc truyền huyết thanh kháng nọc rắn hổ mang và phẫu thuật lấy thai. Nhờ áp dụng đồng bộ các biện pháp điều trị chuyên sâu, sau 5 ngày điều trị, mẹ tròn con vuông và đã xuất viện về nhà.
Bác sĩ cảnh báo nguy cơ tử vong vì sơ cứu sai cách
Trung bình mỗi năm, bệnh viện Quân y 121 tiếp nhận và điều trị cho 850 ca bị rắn cắn đến từ các địa phương, như: Cần Thơ, An Giang, Vĩnh Long. Trong đó có gần 100 ca nguy kịch phải thở máy. Đây là áp lực lớn đối với ngành y tế và cảnh báo nguy cơ “tai nạn” rắn cắn vẫn còn rất cao trong cộng đồng ở ền Tây.
Nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng rối loạn đông máu nặng, suy hô hấp, liệt cơ hoặc tổn thương đa cơ quan do các loài rắn độc, như: rắn lục đuôi đỏ, rắn hổ đất, rắn cạp nong, rắn cạp nia, rắn hổ mang... gây ra. Nọc độc của các loài rắn này thường thấn công vào hệ thần kinh, phá hủy tế bào máu gây tê liệt cơ bắp, xuất huyết não,… nguy cơ tử vong rất cao.
Cao điểm của các vụ “tai nạn” này là vào mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 11. Khi mưa lớn kết hợp với triều cường đã khiến môi trường sống tự nhiên của rắn bị thu hẹp, buộc chúng rời hang, bò vào trú ẩn dưới gầm giường, bụi rậm, đống củi hay những nơi ẩm thấp quanh nhà.
Nguy hiểm ở chỗ, rắn thường hoạt động mạnh vào ban đêm và sáng sớm, đúng thời điểm người dân mất cảnh giác nên con người dễ bị chúng tấn công chỉ bằng một va chạm nhẹ.
Bệnh nhân Trần Bảo Châu (ngụ phường Ngã Bảy, TP. Cần Thơ) bị rắn lục đuôi đỏ cắn đang điều trị tại bệnh viện, cho biết:
“Mới sáng sớm em đi làm cỏ, nó núp trong bụi cỏ em không nhìn thấy, vừa đưa tay xuống là bị nó cắn liền, nó nằm sát trong bụi cỏ. Lúc đó xử lý vết thương, rồi chở đi bệnh viện. Mấy hôm nay vết thương đỡ hơn, em ăn uống được chứ mấy ngày trước nó sưng tím ngắt luôn”.
Theo khuyến cáo của Thượng tá, BSCKII Lê Thị Ánh Như - Chủ nhiệm Khoa Nội tiêu hóa và Huyết học lâm sàng, Bệnh viện Quân y 121, người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng tránh tại nhà. Các bệnh viện hiện đã có khả năng điều trị rắn độc cắn bằng huyết thanh kháng nọc nên người dân tuyệt đối không tự ý rạch vết thương, hút nọc,…theo các phương pháp dân gian:
“Khi không may bị rắn cắn rồi thì phải rửa sạch vết thương nhanh chóng, cố định nhẹ vết thương, hạn chế di chuyển nhiều và nhanh chóng được người nhà đưa đến cơ sở y tế gần nhất. Không được đắp thuốc nam và đi lấy nọc, cái đó cực kỳ nguy hiểm bởi vì đa số những ca tự ý lấy nọc tại nhà, khi chuyển vô bệnh viện là gần như 90% bị rối loạn đông máu”.
Đại tá, BSCKII Đặng Ngọc Thuyết - Phó Giám đốc Bệnh viện Quân y 121 (Cục Hậu cần - Kỹ thuật Quân khu 9) cho biết, khoảng 10 năm trở lại đây, mỗi năm bệnh viện này cấp cứu, điều trị thành công khoảng 1.000 ca bị rắn độc cắn. Việc nâng cao nhận thức của người dân về phòng tránh, sơ cứu đúng cách và đến cơ sở y tế sớm được xem là yếu tố quan trọng giúp giảm thiểu những hậu quả đáng tiếc do tai nạn rắn độc cắn gây ra:
“Những ca hay gặp nhất là bị rắn lục đôi đỏ và rắn hổ đất. Bắt đầu vào mùa mưa thì tỷ lệ có tăng đột biến so với các tháng khác. Khoảng 6 tháng đầu năm năm 2026 có khoảng hơn 400 ca đã đến bệnh viện cấp cứu điều trị do bị rắn cắn. Kháng huyết thanh đặc hiệu ở đây là mình có đầy đủ cho các loại rắn, do đó là cấp cứu thành công 100%, không có ca nào để lại di chứng nặng nề hoặc tử vong”.
Những cơn mưa đầu mùa đang tiếp tục xuất hiện trên khắp vùng ĐBSCL, cũng là thời điểm nguy cơ rắn độc cắn gia tăng. Bên cạnh sự chuẩn bị chủ động của ngành y tế, mỗi người dân cần nâng cao ý thức phòng tránh, không chủ quan khi lao động ngoài đồng ruộng.
Nếu không may bị rắn cắn, nếu có thể, người dân nên chụp ảnh hoặc ghi nhớ đặc điểm con rắn để hỗ trợ bác sĩ trong quá trình điều trị. “Thời gian vàng” trong cấp cứu rắn độc cắn có ý nghĩa quyết định đến tính mạng bệnh nhân, vì vậy, việc đưa nạn nhân đến bệnh viện càng sớm càng tốt là yếu tố then chốt để giảm nguy cơ biến chứng và tử vong.