Là cầu nối trực tiếp giữa Trung tâm chính trị-hành chính Ba Đình với đô thị vệ tinh Hòa Lạc - nơi định hướng trở thành "thung lũng Silicon" của Việt Nam với hệ thống các trường đại học, viện nghiên cứu và khu công nghệ cao hàng đầu, tuyến đường sắt đô thị số 5 (Văn Cao-Hòa Lạc) không chỉ là một công trình hạ tầng trọng điểm mà còn mang theo khát vọng về một Thủ đô đa cực, hiện đại và xanh hóa.
Tuyến Metro số 5 sẽ rút ngắn thời gian di chuyển và tạo đà bứt phá cho sự phát triển kinh tế-xã hội khu vực phía tây Thủ đô như thế nào?
Dự án đường sắt đô thị số 5 (tuyến Văn Cao - Hòa Lạc) có tổng mức đầu tư hơn 65 nghìn tỷ đồng, được thiết kế theo tiêu chuẩn đường đôi khổ 1.435 mm, điện khí hóa, dài khoảng 39,58 km (gồm 6,59 km đi ngầm và 32,99 km đi nổi).
Dự án đi qua 18 phường, xã của TP Hà Nội với 20 nhà ga (6 ga ngầm, 13 ga mặt đất, 1 ga trên cao) và 2 depot. Hiện, dự án đang bước vào giai đoạn triển khai quan trọng, với công tác giải phóng mặt bằng được thúc đẩy tại nhiều khu vực, đồng thời hoàn thiện các điều kiện để thi công những hạng mục đầu tiên.
Vậy, tuyến đường sắt đô thị số 5 sẽ thay đổi bộ mặt trục đường Văn Cao - Liễu Giai, nơi đặt điểm đầu của tuyến như thế nào? Người dân đón nhận thông tin quy hoạch tại đây ra sao?
Có mặt tại công trường thi công ga S1 (ga Quần Ngựa) của tuyến đường sắt đô thị số 5 (Văn Cao - Hòa Lạc). Kể từ khi công tác thi công bắt đầu vào giữa tháng 12 năm ngoái, mỗi bên của đường Văn Cao chỉ còn 1 làn để lưu thông. Vậy người dân sinh sống hai bên tuyến đường Văn Cao mong đợi như thế nào đối với tuyến đường sắt đô thị này?
PV: Là người dân ở đây, cô thấy tiến độ của các đơn vị thi công thế nào?
- Các đơn vị phối hợp rất nhịp nhàng, các rào chắn làm hợp lý, tránh đường bị ùn tắc giao thông, tiến độ rất tốt.
PV: Nếu sau này, khi tuyến đường sắt số 5 hoàn thành thì cô nghĩ nó sẽ có tác động ra sao tới trục đường Văn Cao – Nguyễn Chí Thanh này?
- Sau này tuyến đường được hoàn thành là một điều tuyệt vời vì lúc ý mình đâu cần đi xe đạp, xe máy nữa mà mình có một tuyến tàu điện ngầm sánh vai với các nước, mơ ước lắm chứ cháu.
- Chú tên là Phan Anh Tuấn, nhà ở 86 Văn Cao.
PV: Việc quây rào để thi công thì việc đi lại có bị ảnh hưởng gì không ạ?
- Có ảnh hưởng một phần vì họ rào thì việc đi lại chật chội hơn nhưng làm tàu điện ngầm để cho mọi người sau này lưu thông, phát triển đất nước. Tốt thôi, không vấn đề gì cả.
PV: Chú có hình dung là dự án sẽ thay đổi bộ mặt của khu vực quanh đây như thế nào không?
- Sau này dự án hoàn thành thì thuận lợi cho bà con lên Hòa Lạc, các cháu học trên đấy đi lại rất thuận tiện, không còn bị chen chúc trên mặt đường nữa.
PV: Chú mong là dự án triển khai nhanh như thế nào?
- Triển khai nhanh làm sao cho con đường thông thoáng, ai chả muốn làm tàu điện nhanh, thông thoáng đi thì tiện lợi bao nhiêu.
Người dân mong chờ tuyến đường sớm được đưa vào khai thác bởi vì họ hiểu, khi giao thông được thuận tiện, chất lượng cuộc sống sẽ được nâng lên, đi kèm với đó là những giá trị khác khi đất đai tăng giá. Trong khi đó, đối với những hộ buôn bán trên tuyến đường, họ có nhiều tâm tư khác.
"Mình là Nguyễn Thị Hương, mình là người làm việc và sống ở 88 Văn Cao. Mình thấy tuyến đường này đã bị quy hoạch nên mặt tiền chỗ mình kinh doanh sẽ bị ảnh hưởng nên tuyến đường này rơi vào quy hoạch tiếp thì ảnh hưởng rất lớn.
Mình từng chứng kiến sự phát triển của tuyến đường này từ lúc lơ thơ người đến bây giờ, tuyến đường Văn Cao này đã mở rộng mấy lần rồi để tuyến đường thông thoáng, rộng rãi hơn và khi tuyến đường sắt này mở ra sẽ là sự phát triển mới cho giao thông vận tải”.
Dự án đường sắt đô thị số 5 (Văn Cao - Hòa Lạc) với tổng mức đầu tư hơn 65.000 tỷ đồng đang bước vào giai đoạn triển khai quan trọng. Theo thiết kế, tuyến đi ngầm dưới đường Văn Cao, Liễu Giai, Nguyễn Chí Thanh, Trần Duy Hưng.
Sau khi qua Trung tâm Hội nghị quốc gia tuyến chuyển sang đi trên mặt đất tại dải phân cách giữa đại lộ Thăng Long và cao tốc Hòa Lạc – Hòa Bình đến cuối tuyến. Dự án được triển khai từ năm 2026, cơ bản hoàn thành công tác xây dựng và lắp đặt hệ thống thiết bị vào năm 2029 và đưa vào vận hành, khai thác từ năm 2030.
Khi hoàn thành, đây sẽ là tuyến xương sống của khu vực phía Tây, kết nối Trung tâm chính trị – hành chính Ba Đình với đô thị vệ tinh Hòa Lạc, góp phần giảm tải áp lực giao thông, tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội và hình thành cấu trúc đô thị đa cực, hiện đại.
Tuyến đường sắt đô thị số 5 (Văn Cao – Hòa Lạc) được triển khai đã đánh dấu bước đi quyết liệt của Hà Nội trong hiện thực hóa chiến lược phát triển giao thông công cộng hiện đại, bền vững, mở không gian tăng trưởng mới cho khu vực phía Tây Thủ đô ra sao?
PV VOV Giao thông Quốc gia đã có cuộc trao đổi với TS. KTS. Tô Kiên - Chuyên gia cao cấp quy hoạch đô thị và quản lý, Tập đoàn tư vấn phát triển hạ tầng Eight-Japan, Nhật Bản xung quanh nội dung này.
PV: Thưa ông, tuyến đường sắt đô thị số 5 là cầu nối trực tiếp giữa Trung tâm chính trị - hành chính Ba Đình với đô thị vệ tinh Hòa Lạc. Ông đánh giá thế nào về ý nghĩa khi triển khai tuyến đường sắt này?
TS. KTS. Tô Kiên: Theo tôi, nếu chỉ nhìn tuyến metro số 5 như một dự án giao thông thuần túy thì chúng ta đang đánh giá thấp vai trò của nó. Đây là tuyến đầu tiên kết nối trung tâm chính trị hành chính Ba Đình với Hòa Lạc, nơi được Chính phủ xác định là cực phát triển về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Tuyến metro hình thành sẽ phá vỡ thế cô lập của Hòa Lạc trong rất nhiều năm khi lâu nay chỉ kết nối với trung tâm thông qua đại lộ Thăng Long. Khi tuyến metro số 5 hình thành nó sẽ rút ngắn thời gian, việc đi lại khi được thuận tiện, nhanh chóng, chính xác, đúng giờ thì người dân hoàn toàn có thể thoải mái sống ở phía tây mà làm việc ở trung tâm hoặc ngược lại.
Điều này giúp cho việc phân bố lại dân cư, việc làm và các hoạt động kinh tế một cách cân bằng hơn đồng thời giảm tải cho nội đô. Nói cách khác, tuyến metro này góp phần chuyển Hà Nội từ mô hình đơn tâm sang mô hình đa cực.
Metro số 5 như trục xương sống phát triển của Hà Nội về phía Tây và tuyến này là bước đi trước để dẫn dắt mô hình TOD, dẫn dắt sự phát triển của đô thị.
PV: Đối với hành lang hai bên tuyến đường và xung quanh các nhà ga của tuyến, theo ông, giá trị quỹ đất, giá trị thương mại, dịch vụ sẽ thay đổi ra sao?
TS. KTS. Tô Kiên: Kinh nghiệm quốc tế cho thấy giá trị lớn nhất của metro không đến từ chuyện thu tiền bán vé mà ở giá trị đất đai và đô thị mà nó tạo được dọc theo hành lang tuyến. Một ga metro tốt không chỉ là nơi lên xuống tàu phục vụ đi lại mà còn là trung tâm kinh tế mới, các khu vực quanh nhà ga sẽ thu hút văn phòng, thương mại, dịch vụ, giáo dục và quần thể nhà ở.
Sự thay đổi lớn nhất là dòng chảy kinh tế sẽ chuyển từ kinh tế mặt tiền đường bộ sang kinh tế quanh các nhà ga, tiếp cận bằng giao thông công cộng sẽ là lợi thế cạnh tranh.
Tuy nhiên, nếu để thị trường phát triển tự phát thì giá đất có thể tăng nhanh nhưng đô thị phát triển manh mún nên điều cần làm là quy hoạch đồng bộ quanh các nhà ga rồi kiểm soát mật độ xây dựng, chức năng sử dụng đất, các không gian đi bộ và kết nối với xe buýt. Đồng thời có cơ chế để một phần giá trị đất đai gia tăng có thể được quay lại tái đầu tư cho hạ tầng và không gian công cộng.
PV: Với tổng thể mạng lưới đường sắt đô thị Hà Nội, tuyến số 5 khi hình thành, theo ông sẽ có ý nghĩa ra sao?
TS. KTS. Tô Kiên: Trong hệ thống này, tuyến số 5 sẽ trở thành mắt xích quan trọng hàng đầu giúp kích hoạt toàn bộ mạng lưới đường sắt đô thị Hà Nội và khi các tuyến được kết nối thành hệ thống đồng bộ thì phương tiện metro mới trở thành phương tiện lựa chọn lý tưởng để đi lại của người dân.
Một mạng lưới metro hoàn chỉnh không chỉ tổ chức lại giao thông mà còn tổ chức lại toàn bộ không gian phát triển của thành phố. Nó sẽ thay đổi cách doanh nghiệp lựa chọn vị trí đầu tư, cách người dân lựa chọn nơi ở, cách các nguồn lực đổ về và phân bổ trong đô thị.
Với tuyến số 5 thì vai trò ngày càng rõ khi nó kết nối trung tâm Hà Nội với một cực tăng trưởng mới quan trọng của Thủ đô là Hòa Lạc. Việc kết nối này không chỉ kết nối giao thông mà sâu xa là kết nối về tri thức, công nghệ, về tăng trưởng, về sức cạnh tranh của Thủ đô trên trường quốc tế.
PV: Vâng, xin cảm ơn ông!
Metro số 5 kết nối trực tiếp trung tâm Thủ đô, khu hành chính phía Tây và Hoà Lạc, trở thành "mạch máu" chiến lược thúc đẩy sự bùng nổ của toàn khu vực. Khi đi vào vận hành, Metro số 5 không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển mà còn tạo ra một tiêu chuẩn mới về sống xanh, sống hiện đại, sống tiện nghi gắn liền giao thông công cộng.
Đây được xem là một trong những tuyến giao thông có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến cấu trúc đô thị phía Tây, khiến xu hướng dịch chuyển nhu cầu sống, làm việc và đầu tư gắn với giao thông công cộng tại khu vực Tây Thủ đô trở nên rõ nét.