ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Tuyến cố định 'vỡ trận', xe bỏ bến 'chạy dù' 

Chu Đức - Tuấn Linh
Ngày càng nhiều doanh nghiệp vận tải khách giảm xe, giảm số chuyến, thậm chí dừng hẳn hoạt động ở bến, chuyển sang chạy xe hợp đồng. Không ít xe trước đây khi thuộc bến xe quản lý hoạt động nghiêm chỉnh thì giờ đón trả khách vô tội vạ, chạy như “xe dù”.

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Tình trạng vắng vẻ diễn ra tại nhiều bến xe.

Khảo sát của phóng viên VOV Giao thông những ngày cuối tháng 3/2021 cho thấy, ước tính của một số bến xe lớn ở Hà Nội về con số 10-20% nhà xe đã bỏ bến, ra ngoài bắt khách như “xe dù” là hoàn toàn có cơ sở.

Tại bến xe Mỹ Đình, nhiều hành khách phàn nàn về tình trạng xe dù bến cóc dọc vành đai 3 và xung quanh bến, thậm chí chính các xe xuất bến cũng bắt khách dọc đường.

“Bình thường em đi tuyến về Thanh Hóa, nếu có khách đứng dọc đường thì bất kể lúc nào cũng có thể dừng để bắt khách được.  Hầu như là ngoại thành, nội thành nhà xe cũng không dám bắt vì nhiều cảnh sát.”

“Mình đi từ bến Mỹ Đình về Xuân Mai, có nhiều lần như vậy. Cứ đi một đoạn là dừng để đón khách.”

“Thỉnh thoảng họ có đón khách ở dọc đường, Cái đấy cũng không trách được vì xe họ cũng không đầy khách” .

Xe rỗng khi xuất bến, hoặc có cũng chỉ lác đác vài hành khách cũng là thực trạng chung các tuyến liên tỉnh cự ly ngắn dưới 200km tại bến xe Giáp Bát, đơn cử như các xe biển Thái Bình, Ninh Bình.

Anh Đỗ Văn Thắng, tài xế nhà xe Tùng Khải, chạy tuyến Hà Nội-Hà Nam, thở dài:

“Sức chứa chắc chỉ 15-20%. Anh xem, toàn 5-8-10 người, lên rồi về cũng chỉ 5-7 người. Chắc chắn là rất ảnh hưởng, nhiều xe phải nghỉ không chạy nổi. Như xe em từ Tết đến giờ chạy chỉ có âm”

Vừa kê khai thông tin cho 4 hành khách trên xe ngay sát giờ xuất bến, anh Vũ Viết Nam, nhà xe Lan Phương, chạy tuyến Xuân Trường (Nam Định) - Hà Nội thừa nhận, một số xe bất đắc dĩ phải bỏ bến vì không thể cạnh tranh nổi với xe limousine đột lốt xe hợp đồng.

“Mình chạy tuyến cố định thôi, còn xe ngoài vẫn đón khách ở ngoài đường nhiều. Khách lại lười vào bến, nên chỉ chạy cầm chừng, tuyến Nam Định có mấy xe bỏ bến rồi. Chạy không có khách, chi phí thì lớn, không có lãi thì thôi”

Trao đổi với phóng viên, ông Trần Mạnh Hà, trưởng ca điều hành bến Giáp Bát thừa nhận, do ảnh hưởng của dịch bệnh và sự cạnh tranh của xe hợp đồng, lượng hành khách đến bến Giáp Bát vẫn chưa khởi sắc. Số lượng xe tại bến so với kế hoạch chỉ khoảng 50-60%. Riêng tháng 3/2021, trung bình mỗi xe chỉ có khoảng 4-5 khách khi xuất bến.

Ông Trần Mạnh Hà thừa nhận thực trạng một số nhà xe bỏ bến ra chạy ngoài:

“Mặc dù có nhiều phương tiện có hợp đồng với bến nhưng do vắng khách hoặc một số lý do nào đó, xe không vào bến mà đi vòng vo bên ngoài để đón khách. Đó là vấn đề nan giải. Chúng tôi rất hy vọng các lực lượng chức năng hỗ trợ để giải quyết, đồng thời yêu cầu các xe ký kết hợp đồng với bến phải hoạt động đúng quy định”

Ông Trần Hoàng, Trưởng phòng kế hoạch đầu tư và công nghệ, Công ty cổ phần bến xe Hà Nội cho biết, thống kê ở 3 bến xe Giáp Bát, Gia Lâm, Mỹ Đình cho thấy, đến tháng 3/2021, lượng xe khách liên tỉnh trở lại hoạt động đã tăng dần, tiến đến 2.000 lượt/ngày. Tuy nhiên, con số này cũng mới chỉ đạt 68% so với số chuyến đăng ký. Như vậy, có hơn 30% số lượt xe không hoạt động.

Theo ông Hoàng, không thể khẳng định hơn 30% số lượt xe không hoạt động này đều bỏ ra ngoài “chạy dù”, nhưng hiện tượng các nhà xe không còn mặn mà vào bến đã xuất hiện, và chưa dấu hiệu sẽ kết thúc.

“Lượng xe chưa quay lại hoạt động có một số nguyên nhân. Thứ nhất, các doanh nghiệp chưa ổn định trở lại sau dịch. Thứ hai, các phương tiện giảm chuyến do lượng khách vắng. Thứ ba, xe bỏ chuyến để đi chạy các dịch vụ hợp đồng. Thứ tư, xe bỏ chuyến và đi hoạt động bên ngoài bến”

Vị đại diện Công ty cổ phần bến xe Hà Nội nêu giải pháp để kéo các nhà xe quay trở lại bến:

“Chúng tôi tiếp tục tăng cường phối hợp lực lượng chức năng để xử lý nghiêm các phương tiện đón bắt khách trái phép, xóa các điểm bến cóc gần khu vực bến xe. Chúng tôi cũng chia sẻ với doanh nghiệp vận tải, điều chỉnh lại biểu đồ theo thực tế, giảm phí dịch vụ với các chuyến xe phải ngừng do yêu cầu phòng dịch, nâng cao chất lượng phục vụ vận chuyển khách từ đầu bến. Còn với hành khách, tăng cường tuyên truyền để họ vào bến lên xe, đảm bảo quyền lợi”.

Xe rỗng khi xuất bến, hoặc có cũng chỉ lác đác vài hành khách cũng là thực trạng chung các tuyến liên tỉnh cự ly ngắn dưới 200km.

Bày tỏ quan điểm, chuyên gia giao thông Nguyễn Văn Thanh cho rằng, tình trạng “xe dù bến cóc” ngang nhiên hoạt động, thậm chí xe trong bến phải ra ngoài tranh khách với “xe dù” đang cho thấy sự “vỡ trận” trong công tác quản lý vận tải hành khách hiện nay.

Tuy điều này xuất phát phần lớn từ ý thức của hành khách, song không thể chối bỏ trách nhiệm của các lực lượng liên quan gồm CSGT, thanh tra giao thông cũng như ban quản lý các bến xe.

“CSGT với thanh tra giao thông chủ yếu mới chỉ tuần lưu ở cửa bến chứ chưa trải rộng ra. Bây giờ phải tăng cường lực lượng, ráo riết một thời gian dài để lập lại trật tự, buộc hành khách phải vào bến. Hành khách không vào bến thì hành khách phải đi xa. Cùng với đó là việc tổ chức sắp xếp bến xe thật ngăn nắp, thuận tiện để hành khách đến được hướng dẫn tử tế, được an toàn khi đi xe.”

Đề cập về việc nhiều người dân vẫn có xu hướng chọn xe dù, ông Thanh nhận định, việc không ít nhà xe trong các bến không tuân thủ, đảm bảo giờ giấc chạy cũng như lịch trình đã khiến hành khách mất niềm tin.

Còn về phía các nhà xe, lựa chọn chạy không đúng quy định là điều bắt buộc do khi phải đối mặt với sự cạnh tranh ác liệt với các “xe dù”, xe hợp đồng trá hình.

“Người ta thấy vào bến mà còn lộn xộn hơn nên người ta đứng ngoài đường. Ở đây có hai vế, một là tổ chức bến xe. Còn lại là tuần tra kiểm soát, xử lý trên đường. Phải phối hợp giữa giao thông, công an, bến xe và các chủ phương tiện”.

Trong khi đó, ông Bùi Danh Liên – Phó chủ tịch Hiệp hội vận tải Hà Nội cho rằng, việc xử lý nhất thiết cần có sự vào cuộc chủ trì của ngành công an. Bởi lực lượng này có công cụ và quyền hạn để dừng xe, bắt quả tang và xử lý vi phạm dừng đỗ đón trả khách sai quy định. Bên cạnh đó, việc bình đẳng hóa giữa các loại hình về nghĩa vụ với nhà nước cần được nghiên cứu để tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh giữa các loại hình vận tải khách.

“Chí có công an mới có thể làm được việc đó, mở chiến dịch từ nay đến cuối năm kiểm tra tất cả các xe về nồng độ cồn, chất gây nghiện, thì nhân thể kiểm tra luôn việc anh có đóng thuế cho nhà nước không, có tuân thủ Nghị định 10, Thông tư 122 của Bộ Tài chính quy định với xe chạy hợp đồng. Không in vé thì phải kê khai nộp thuế”

Theo ông Bùi Danh Liên, dù xe limousine, xe hợp đồng được hành khách ưa chuộng vì tính tiện lợi, nhưng mọi loại hình phải hoạt động theo đúng quy định của pháp luật, mới đảm bảo công bằng. Nếu không, sẽ gây tình trạng hỗn loạn trong cạnh tranh, tạo điều kiện khiến xe dù bến cóc diễn biến phức tạp hơn.

Bên cạnh đó, mô hình xe khách tuyến cố định phải được thiết kế để phục vụ nhu cầu người dân một cách tiện lợi nhất, đồng thời lưu ý tới nguyện vọng, mong muốn của các doanh nghiệp, không nên cứng nhắc mà cần linh hoạt.

Vì thế, các bến xe không nên được quy hoạch cách quá xa trung tâm, cần bố trí luồng tuyến hợp lý, đồng bộ các loại hình vận tải công cộng, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin để tạo kết nối, đi lại thuận tiện cho người dân vào bến bắt xe.

Một nhà xe tuyến Hà Nội - Ninh Bình bị lực lượng chức năng xử phạt vì dừng đỗ trái quy định tại "bến cóc" Kim Đồng gần bến xe Giáp Bát
Một nhà xe tuyến Hà Nội - Ninh Bình bị lực lượng chức năng xử phạt vì dừng đỗ trái quy định tại "bến cóc" Kim Đồng gần bến xe Giáp Bát.

Mời quý vị và các bạn đến với góc nhìn này của VOVGT qua bài bình luận với nhan đề: “Nhà xe tuyến cố định và tình thế bi hài ‘tham bát bỏ mâm’”.

Trạng thái hỗn loạn, thậm chí “vỡ trận” của thị trường vận tải khách hiện nay có nguyên nhân một phần từ sự lúng túng, bất lực của cơ quan quản lý nhà nước.

Khi ứng dụng công nghệ ngày một phát triển đã làm xuất hiện những loại hình, phương thức mới. Đương nhiên, những mô hình lạc hậu, không phù hợp thực tiễn sẽ dần bị đào thải. Những mô hình hiện đại, tiện lợi sẽ được người dân đón nhận.

Mặc dù vậy, tình trạng các dịch vụ đặt xe qua ứng dụng áp đảo taxi, xe limousine trá hình dưới lốt xe hợp đồng “lật đổ” xe khách tuyến cố định không hẳn xuất phát thuần túy từ chất lượng dịch vụ. Vẫn có những “taxi công nghệ” bị đánh giá 1 sao, vẫn có những xe limousine phóng nhanh, vượt ẩu.

Nhìn từ góc độ quản lý, những loại hình mới đã có nhiều năm hoạt động vượt ngoài tầm kiểm soát, ngoài khuôn khổ của bàn tay giám sát nhà nước. Những văn bản pháp luật ban hành quá chậm trễ hoặc chưa theo kịp thực tiễn, “bịt” được những lỗ hổng pháp luật. Những đề án ứng dụng công nghệ như camera giám sát, dữ liệu hành trình chưa được triển khai hiệu quả hoặc còn trong giai đoạn trứng nước.

Trong chừng ấy thời gian, thị trường vận tải khách đã thay đổi chóng mặt. Thị phần dần lệch về phía các loại hình ít chịu quản lý, ràng buộc hơn. Sự bất bình đẳng về nghĩa vụ tài chính, phương tiện, con người dẫn đến xu hướng bi hài hiện nay: Các doanh nghiệp vận tải tuyến cố định phải lao ra ngoài cạnh tranh với chính “xe dù bến cóc”.

Với những trường hợp như vậy, họ hầu như không còn lựa chọn. Hành khách vào bến đếm trên đầu ngón tay, càng chạy thì càng… lỗ. Chi phí duy trì bến bãi, những cam kết, nghĩa vụ với đơn vị quản lý nhưng đổi lại, không nhiều khách bằng “chạy dù”, tức chạy xe theo kiểu “ngoài luồng”, tương tự xe hợp đồng trá hình.

Một tình thế mà nếu như trước đây sẽ được coi là “tham bát bỏ mâm”, từ bỏ tính chính danh để phải vừa mạo hiểm bắt khách, vừa hồi hộp trốn tránh sự kiểm tra, xử phạt của CSGT, thanh tra giao thông

Và như vậy, một vòng tròn luẩn quẩn lặp lại: Xe khách liên tỉnh, xe hợp đồng trá hình, xe dù cùng hội tụ ở một điểm. Chúng đều đón trả khách sai quy định, vẽ nên bức tranh xám xịt về tình trạng mất an ninh trật tự, an toàn giao thông. Lực lượng chức năng vẫn sẽ có những cao điểm xử lý vi phạm, nhưng vi phạm thì tạm lắng xuống rồi sau đó sẽ trở lại.

Nhiều chuyên gia giao thông đã phải thốt lên từ “giá như”. Giá như, thị trường vận tải khách có được một môi trường hoạt động lành mạnh, bình đẳng.

Giá như đó là một bàn cờ mà trọng tài ra được những luật lệ nghiêm ngặt, tránh gian lận và không “mắt nhắm mắt mở” trước những sai phạm của người chơi./.

Bình luận

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn