ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Tin giả, tin thật và lòng tin trong làn sóng COVID-19 

Mai Ngọc
Tin giả được ví nguy hiểm như vi rút, bởi nó tàn phá lòng ticon người và có thể phá tan công sức của một quốc gia trong công tác phòng chống dịch COVID-19 đang từng ngày, từng giờ cam go.

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Bắt đầu từ ngày 27/4/2021, làn sóng dịch bệnh Covid-19 lần thứ 4 đã trở lại Việt Nam với tốc độ lây lan rộng hơn, ghi nhận nhiều ca nhiễm nhất trong mỗi ngày với sự xuất hiện của chủng vi rút biến thể kép.

Lần đầu tiên sau 1 năm rưỡi chống dịch, 10 cơ sở y tế đã phải phong tỏa, cách ly, và ngay trong Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương – nơi tuyến đầu điều trị bệnh nhân COVID-19 đã có những trường hợp bị lây nhiễm.

Nhưng trong lúc cả nước đang gồng mình chống dịch, thì nhiều cá nhân lại đưa ra những thông tin sai sự thật, giật gân, câu like trên các trang mạng xã hội, gây tâm lý hoang mang và ảnh hưởng đến công tác phòng, chống dịch của cả nước.

Cơ quan công an Điện Biên làm việc với bà Đ.T.M.A.
Cơ quan công an Điện Biên làm việc với một người dân do đã thông tin sai sự thật về tình hình dịch Covid-19. Ảnh: Dân Việt

Ngày 14/5, một người dân tại TP Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên đã bị xử phạt vi phạm hành chính do đã thông tin sai sự thật về tình hình dịch COVID-19.

Trước đó, người này đã dùng điện thoại chụp ba ảnh lực lượng y tế, công an đưa người đi cách ly, sau đó đăng tải, chia sẻ trên Zalo dòng trạng thái “Thông báo khẩn: Tại tòa nhà chung cư mini đối diện tổ 5+6, phường Mường Thanh đã có người mắc COVID-19 đang được bên y tế đưa đi cách ly. Mọi người chú ý cẩn thận khi ra đường nhé”. Nhưng qua kiểm tra, xác minh từ cơ quan chức năng, thông tin đó hoàn toàn sai lệch vì đó là hình ảnh lực lượng y tế, công an đưa người trong diện tiếp xúc có liên quan tới BN 3147 đi cách ly y tế.

Anh Phan An, ngụ tại TP Điện Biên Phủ đã vô cùng lo lắng trước thông tin đó khi tình hình dịch bệnh tại địa phương này đang hết sức phức tạp.

"Mới đầu cũng cứ tin tưởng, làm um lên. Nhưng khi biết đó là những thông tin tuyên truyền bậy, nhảm nhí, rồi công an phạt, thì thấy cũng đáng. Những luồng thông tin đó không chính thống".

Ngày 10/5, Công an thành phố Hà Nội phối hợp với Sở Thông tin và Truyền thông (Hà Nội) xử phạt 12,5 triệu đồng chủ trang "Hà Nội phố" đăng tải thông tin sai sự thật trên mạng xã hội facebook liên quan đến dịch COVID-19. Cụ thể trang này đăng tải nội dung: “Hà Nội: Phố thông thoáng trong ngày đầu phong tỏa”. Sau đó, Bí thư Thành ủy Hà Nội – Đinh Tiến Đũng đã đính chính thông tin trước truyền thông.

Trong 3 ngày từ ngày 12 đến ngày 14-5, Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cũng đã xử phạt vi phạm hành chính đối với 6 chủ tài khoản Facebook đã có hành vi cung cấp thông tin giả mạo, sai sự thật về ý kiến phát biểu của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam trong công tác phòng chống dịch bệnh Covid-19. 

Tại Cần Thơ, sáng 10/5, Sở Y tế Cần Thơ ra thông cáo báo chí gửi các cơ quan truyền thông, khẳng định một thông tin liên quan đến ca dương tính ở Bệnh viện Quân y 121 là sai sự thật và kiến nghị Cơ quan Công an, Sở Thông tin và Truyền thông truy tìm những người tung tin đồn, gây hoang mang dư luận để xử lý theo quy định của pháp luật.

Tại Quảng Bình, công an tỉnh này cho biết đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính với hai vợ chồng tại TP. Đồng Hới vì đã lan truyền thông tin về mộ trường hợp có một người trú ở xã Bảo Ninh, TP Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình dương tính với SARS-CoV-2.

Gần đây nhất, Công an huyện Hòa Vang (Đà Nẵng) cũng đã xử phạt một người tên T. dùng kết quả xét nghiệm của Bệnh hân 2982 (28 tuổi, ngụ ở TP. Hội An, tỉnh Quảng Nam) sau đó sửa tên, tuổi, năm sinh, địa chỉ rồi tung lên mạng gây hoang mang dư luận.

Thanh tra Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội xử phạt các cá nhân đăng tải thông tin sai sự thật trên mạng xã hội.
Thanh tra Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội xử phạt các cá nhân đăng tải thông tin sai sự thật trên mạng xã hội.

Nhìn từ góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Phó Chủ tịch Đoàn Luật sư TP.HCM cho biết, việc thông tin sai sự thật là hành vi trái pháp luật.

Trong bối cảnh dịch COVID-19 đang có những diễn biến phức tạp thì thông tin sai sự thật lại càng có tính chất nguy hiểm đối với xã hội. Hành vi lợi dụng mạng xã hội để tung tin đồn thất thiệt, xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, gây hoang mang dư luận ở mức độ nặng thì có thể bị xử lý theo Bộ luật Hình sự.

"Theo quy định của pháp luật, hành vi đăng tin giả, không đúng sự thật liên quan đến dịch bệnh Covid-19 trên facebook và trên mạng viễn thông, căn cứ vào Nghị định số 15 ban hành năm 2020 của Chính phủ, sẽ bị phạt tiền từ 10 đến 20 triệu đồng đối với những hành vi: Thứ nhất, cung cấp thông tin giả mạo, sai sự thật, xúc phạm, vu khống các cơ quan, tổ chức; danh dự, nhân phẩm của cá nhân; thứ hai, đối với các tổ chức, cá nhân cung cấp thông tin sai sự thật – với tổ chức phạt từ 10-20 triệu đồng; cá nhân phạt 5-10 triệu đồng, và buộc phải gỡ bỏ thông tin sai sự thật về tình hình dịch bệnh COVID-19 mà mình đã đăng.

Người đưa lên mạng những thông tin xấu, thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc và gây dư luận xấu thì có thể bị xử lý hình sự về tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin trên mạng máy tính, mạng viễn thông theo quy định của điều 288 của Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 với một khung hình phạt cao nhất nếu phạt tiền là 200-1 tỷ đồng; phạt tù từ 2 năm đến 7 năm".

Theo TS Trần Bá Dung, Trưởng ban Nghiệp vụ (Hội Nhà báo Việt Nam), trong tình hình dịch bệnh phức tạp như hiện nay, và đặc biệt là tin giả tràn lan trên mạng, cần phải nâng cao vai trò quản lý Nhà nước; đồng thời các cơ quan báo chí chính thống cũng phải thể hiện được vai trò của mình:

"Người dân trông mong hàng giờ “thời tiết” Covid. Các cơ quan báo chí phải chủ động, nếu không sẽ mất lòng tin ngay, vì lúc đó nếu mạng đưa rồi mà thông tin chính thống của mình chưa đưa thì người ta không tin nữa. Đưa tin nhanh, nhưng phải chính xác. Sự chỉ đạo của các Cơ quan chức năng như Ban chỉ đạo quốc gia về phòng chống COVID-19 của TƯ và địa phương cùng với các cơ quan báo chí phải song hành cùng với nhau". 

Theo thống kê của Cục Phát thanh, truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Thông tin và Truyền thông), từ khi Việt Nam bùng phát dịch COVID-19, vào năm 2020, các lực lượng chức năng đã xử lý hơn 1.000 trường hợp vi phạm trên mạng xã hội về đưa tin sai, bịa đặt về tình hình COVID-19 ở Việt Nam.

Tin giả được ví nguy hiểm như vi rút, bởi nó tàn phá lòng tin của con người và có thể phá tan thành trì, công sức, lời hiệu triệu của một quốc gia trong công tác phòng chống dịch COVID-19 đang từng ngày, từng giờ cam go.

Không chỉ ở Việt Nam, mà thế giới cũng đang phải đối mặt với Tin giả - hay còn gọi là “FAKE NEWS” gây ra tâm lý hoang mang, thậm chí là những cơn hoảng loạn trong cộng đồng.

Góc nhìn của VOVGT qua bài bình luận: “Tin giả, Tin thật và Lòng tin trong làn sóng Covid-19”.

Hơn 20 năm Internet chính thức du nhập vào Việt Nam, với hơn 65 triệu lượt người dùng, Việt Nam đứng thứ 18 trên thế giới về tỷ lệ người dân sử dụng Internet. Việt Nam cũng lọt top 10 các quốc gia có lượng người dùng Facebook và YouTube cao nhất thế giới.

Sự cởi mở và năng động đó đã khiến cho người Việt bước vào một thế giới số với khối lượng thông tin khổng lồ và có sức lan tỏa mạnh mẽ.

Với những diễn biến phức tạp của dịch COVID-19 trong nước cũng như trên toàn thế giới, loại thông tin giả mạo phổ biến là những tin về các ca nhiễm mới, trường hợp tử vong, lời khuyên về cách chữa trị vi rút hay là những chính sách của chính quyền.

Điều đáng nói, là lượng người phát tán tin giả sau khi tin đầu tiên được đăng lên lại gần như không chịu trách nhiệm gì khi lan truyền thông tin. Cứ thế, tin giả như một “ma trận” hút niềm tin của độc giả, và thậm chí với họ tin giả còn đáng tin hơn là tin thật.

Trong một xã hội khi nhu cầu khẳng định bản thân càng cao, người ta thường thích gây sự chú ý bằng những điều giật gân - không cần phải kiểm chứng.

Và trong bối cảnh châu Á hiện là khu vực có nhiều ca Covid-19 nhất thế giới, những thông tin giả lại càng có “chỗ đứng” trong hàng loạt những thông tin được tung ra mỗi giờ. Cuộc chiến chống lại tin giả, tin xấu độc cần phải song hành với cuộc chiến chống COVID-19 bởi hệ lụy của tin giả thật khó lường.

Là độc giả, hãy nên tỉnh táo, cảnh giác với các nguồn tin mang tính khủng hoảng, hay các hình ảnh, “bẫy” phản biện và tập cho mình thói quen kiểm tra thông tin trước khi chia sẻ nó. Là cơ quan quản lý, cần phải phản ứng nhanh nhất để tránh tình trạng “chạy theo đuôi” và phải mạnh tay xử lý những trường hợp vi phạm.

Tại thời điểm chương trình này lên sóng, 27 tỉnh, thành và hai Bệnh viện Trung ương của Việt Nam đã có ca mắc Covid-19, nhiều bệnh nhân diễn biến nặng.

Cuộc chiến chống COVID-19 bước vào giai đoạn mới với nhiều cam go. Những chiến sĩ áo trắng vẫn đang ngày đêm thầm lặng hy sinh trên tuyến đầu. Đội ngũ phóng viên, nhà báo chấp nhận nguy hiểm, dù biết mình có nguy cơ là F1 vẫn có mặt ở những điểm nóng để chuyển tải thông tin cập nhật nhất, chân thực nhất cho người dân.

Hình ảnh trên mạng xã hội về một Cảnh sát giao thông đứng nghiêm giữa trời nắng chào đoàn cán bộ, y bác sĩ từ Quảng Ninh về tâm dịch Bắc Giang hỗ trợ phòng chống dịch COVID-19 đã gây xúc động mạnh mẽ. Trong ngày đầu tiên Bộ Y tế phát động chiến dịch thay đổi khung ảnh đại diện trên ứng dụng Zalo, hơn 1 triệu người đã hưởng ứng mang các thông điệp vì cộng đồng, sức khỏe, chung tay đóng góp tích cực cho xã hội…

Điều đó cho thấy, thông qua nền tảng mạng xã hội, bất cứ ai, dù hành động nhỏ cũng có thể thể hiện trách nhiệm công dân của mình.

Lòng tin được xây dựng, từ thái độ và trách nhiệm nói KHÔNG với tin giả. Lòng tin sẽ giúp mỗi người VỮNG TIN vào sự điều hành của Chính phủ để cùng nhau đồng thuận vượt qua “cơn bão COVID”.

Bình luận

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn