ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Thu phí không dừng: Chính phủ hạ lệnh, Bộ vẫn… bàn lùi? 

Kiều Tuyết - Quách Đồng
Bộ GTVT đề xuất bỏ quy định thời gian hoàn thành việc thu phí không dừng. Trước đó không lâu, chính Bộ trưởng Bộ GTVT cũng tỏ ra rất quyết tâm khi yêu cầu các doanh nghiệp phải hoàn thành việc lắp đặt thu phí không dừng trong năm 2020.
Việc đề xuất bỏ mốc thời gian hoàn thành được ví như đang "bàn lùi" trong triển khai thu phí không dừng
Việc đề xuất bỏ mốc thời gian hoàn thành được ví như đang "bàn lùi" trong triển khai thu phí không dừng

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Bộ GTVT đang dự thảo quyết định của Thủ tướng Chính phủ về thu phí không dừng. Đáng chú ý, Bộ GTVT đề xuất bỏ quy định thời gian hoàn thành việc thu phí không dừng.

Điều này trái với yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ khi quy định phải hoàn thành thu phí không dừng vào năm 2019, sau đó do chậm tiến độ nên kéo dài đến hết năm 2020.

Trước đó không lâu, chính Bộ trưởng Bộ GTVT cũng tỏ ra rất quyết tâm khi yêu cầu các doanh nghiệp phải hoàn thành việc lắp đặt thu phí không dừng trong năm 2020. Do vậy, việc đề xuất bỏ mốc thời gian hoàn thành được ví như đang "bàn lùi" trong triển khai thu phí không dừng.

Theo dự thảo Quyết định của Thủ tướng, Bộ GTVT đề xuất: với các trạm thu phí đang hoạt động nhưng chưa lắp đặt thu phí tự động phải thực hiện thu phí chậm nhất là một năm kể từ thời điểm lựa chọn được đơn vị cung cấp dịch vụ. Như vậy, sẽ không còn thời hạn cụ thể cho tất cả các trạm thu phí phải áp dụng thu phí tự động.

Thay vào đó, tiến độ thu phí tự động tại từng dự án sẽ phụ thuộc vào thời gian nhà đầu tư ký được hợp đồng với đơn vị cung cấp dịch vụ thu phí tự động.

Đánh giá về động thái này của Bộ GTVT, ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội vận tải ô tô VN cho rằng, điều này đồng nghĩa với việc Bộ GTVT đang “bàn lùi” trong việc thực hiện áp dụng công nghệ thu phí không dừng. Trong khi việc áp dụng công nghệ này đã được Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo rất quyết liệt Quyết định số 07/2017:

"Nếu tinh thần như thế thì theo tôi lại là một tham mưu theo hướng là trì hoãn, là một bước lùi của áp dụng công nghệ tiên tiến vào quản lý hoạt động thu phí. Như vậy là Nhà nước gần như không có hạn định gì nữa, không có yêu cầu về mốc thời gian nữa, chỉ có định hướng mang tính khuyến khích thôi".

Ngay cả các đơn vị BOT cũng khẳng định, việc “bàn lùi” trong việc áp dụng công nghệ thu phí không dừng sẽ khiến các nhà đầu tư chưa lắp đặt công nghệ thiếu quyết tâm trong việc áp dụng công nghệ mới vào quản lý thu phí. Về điều này, ông Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội các nhà đầu tư BOT phân tích:

"Theo tôi nghĩ là nên đưa ra cái tiến độ chi tiết, lấy tiến độ cuối cùng là bao nhiêu rồi lật ngược trở lại thì mình khống chế các tiến độ phải kết thúc các phần việc công việc, các công việc là bao nhiêu việc thì lấy tiến độ chứ không lấy mục tiêu là lắp đặt xong thiết bị mà chưa biết đến bao giờ dùng".

Chuyên gia giao thông Phan Lê Bình cũng cho rằng, trên các cao tốc, Quốc lộ, khi có lưu lượng phương tiện tham gia giao thông cao thì tại những trạm thu phí thường là những điểm đen về ùn tắc.

Do vậy, hầu hết các nước đều giải quyết bằng công nghệ thu phí không dừng. Đây cũng là điều tất yếu không chỉ phục vụ mục tiêu minh bạch hóa việc thu phí, mà còn thu thập dữ liệu dòng giao thông phục vụ công tác quản lý:

"Cần phải áp dụng để giúp cho thứ nhất là minh bạch hơn trong quá trình thu phí, thứ 2 giúp xe thông quan nhanh hơn, giúp giảm ùn tắc. Và một nhiệm vụ nữa cũng rất quan trọng đó là nó giúp chúng ta cập nhật dữ liệu về giao thông với dữ liệu thực và liên tục. Dữ liệu này nó rất quan trọng phục vụ việc lập kế hoạch, quy hoạch về giao thông trong tương lai".

Từ việc “bàn lùi” theo đề xuất của Bộ GTVT, chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh cũng cho rằng, đối tượng phải thực hiện là các nhà đầu tư BOT, nhưng đơn vị đứng ra tổ chức thực hiện là Bộ GTVT.

Do vậy, việc Bộ GTVT bỏ quy định về thời hạn hoàn thành việc lắp đặt công nghệ thu phí không dừng giống như một hình thức bàn lùi, gián tiếp khiến các nhà đầu tư BOT có thêm lý do để chậm trễ cho việc ứng dụng công nghệ thu phí không dừng:

"Cứ mỗi ngày họ không làm thì họ làm thất thoát một khối lượng tiền khổng lồ và đây cũng chính là cái mà người ta đang kêu ca rất nhiều về các dự án BOT. Thế nên không có lý do gì để biện minh cho việc họ không thực hiện cả".

Về phía người tham gia giao thông, chậm trễ trong việc lắp đặt công nghệ thu phí không dừng cũng khiến tình trạng đi lẫn giữa làn thu phí không dừng và làn hỗn hợp tiếp tục tái diễn, khó thúc đẩy việc dán thẻ thu phí không dừng:

"Nếu như không có trạm thu phí không dừng thì thường chúng tôi mất 5 phút hoặc có trạm mất 10 phút để thực hiện việc trả phí. Có những điều kiện này thì chúng tôi thấy là thu phí rất nhanh".

"Việc thu phí không dừng cái đấy chúng ta nên làm để đảm bảo minh bạch thông tin về tài chính, thứ 2 rất thuận tiện để thu tiền mặt và di chuyển rất mất thời gian".

"Chẳng hạn Nhà nước quy định đến năm bao nhiêu phải có 100% có làn tự động đấy. Làn tự động kia toàn là vé tháng, vé quý thôi".

Sau rất nhiều chỉ đạo của Chính phủ, sau nhiều “hạn chót” được đưa ra, nhiều cuộc họp giữa cơ quan chức năng với các chủ đầu tư, vòng luẩn quẩn đó vẫn chưa thể chấm dứt, thậm chí có dấu hiệu đi vào ngõ cụt
Sau rất nhiều chỉ đạo của Chính phủ, sau nhiều “hạn chót” được đưa ra, nhiều cuộc họp giữa cơ quan chức năng với các chủ đầu tư, vòng luẩn quẩn đó vẫn chưa thể chấm dứt, thậm chí có dấu hiệu đi vào ngõ cụt

Mặc dù Chính phủ rất quyết tâm trong việc đốc thúc các đơn vị, doanh nghiệp đẩy nhanh tiến độ áp dụng công nghệ thu phí không dừng, nhưng dường như vẫn có những lực cản vô hình khiến tiến trình này liên tục trễ hẹn.

Dưới góc nhìn của VOVGT, việc bỏ mốc thời gian doanh nghiệp phải hoàn thành lắp đặt công nghệ thu phí không dừng theo đề xuất của Bộ GTVT gần như chỉ mang tính khuyến khích doanh nghiệp thực hiện:

Khi thất bại chưa được gọi đúng tên

Việc đề xuất bỏ quy định thời gian hoàn thành thu phí không dừng sau nhiều lần trễ hẹn, đó là một điều hết sức lạ lùng, đi ngược với lẽ thường trong mối quan hệ giữa bên chỉ đạo điều hành với bên chấp hành.

Hiểu nôm na, một người được không thể hoàn thành nhiệm vụ sau rất nhiều lần bị nhắc nhở, thì xin xí xóa, rằng hãy để tôi tự giác làm, bao giờ xong tôi sẽ báo.

Từ chỗ là người giao nhiệm vụ, cơ quan điều hành lại phải trông chờ một kết quả hên xui, và biến thành người đề đạt nguyện vọng với cấp dưới của mình. Sự ngược đời này, dĩ nhiên không thể xảy ra. Và đề xuất đó chỉ càng phản ánh những lúng túng, bất lực của người được thực thi.

Công nghệ chưa đồng bộ, thẻ Etag đôi khi không dùng được tất cả các trạm; các lựa chọn chưa đủ linh hoạt cho người sử dụng; các phiền toái trong thanh toán, xuất hóa đơn chưa được khắc phục triệt để, trong khi ưu thế về thời gian, về tốc độ chưa có gì khác biệt… khiến người tham gia giao thông và các doanh nghiệp vận tải chưa thấy có lý do đủ thuyết phục để chuyển sang hình thức  trả phí này.

Còn về phía doanh nghiệp, lại kêu không thể đầu tư toàn bộ khi tỷ lệ người sử dụng còn quá thấp. Đó là những lý do vẫn được biết đến lâu nay, khi nói về việc chậm triển khai thu phí không dừng.

Thế nhưng, sau rất nhiều chỉ đạo của Chính phủ, sau nhiều “hạn chót” được đưa ra, nhiều cuộc họp giữa cơ quan chức năng với các chủ đầu tư, vòng luẩn quẩn đó vẫn chưa thể chấm dứt, thậm chí có dấu hiệu đi vào ngõ cụt. Vậy phải chăng, những lý do kể trên chưa phải là “nút thắt” thực sự của vấn đề này?

Thu phí tự động không dừng vốn không nằm trong điều khoản ban đầu của hợp đồng BOT. Với những đòi hỏi của tình hình thực tế, Chính phủ – với tư cách là cơ quan điều hành cao nhất, hoàn toàn đúng khi yêu cầu Bộ Giao thông vận tải phải làm việc với các chủ đầu tư để triển khai càng sớm càng tốt phương thức thu phí văn minh này.

Đó không chỉ là đòi hỏi của sự minh bạch, sòng phẳng để xóa những khoảng “nhập nhèm” lâu nay liên quan đến một số dự án BOT, mà còn là đòi hỏi tất yếu của nhu cầu phát triển ngày càng cao của nền kinh tế hội nhập.

Nhưng đối với một hạng mục không nằm trong điều khoản hợp đồng, Bộ GTVT sẽ không thể dùng mệnh lệnh hành chính để ép các chủ đầu tư thực hiện, nếu thiếu đàm phán, thỏa thuận, cam kết để cùng chia sẻ  cả lợi ích và rủi ro.

Được biết, các nhà đầu tư BOT từng có văn bản ý kiến với Hiệp hội Các nhà đầu tư hạ tầng giao thông, rằng họ không được đàm phán khi triển khai thu phí tự động không dừng. Họ cũng không hề hay biết khi các công ty thu phí tự động không dừng chỉ đàm phán với Bộ Giao thông Vận tải, sau đó mang thiết bị đến lắp đặt tại trạm BOT.

Mức trích trả từ Chủ đầu tư BOT cho VETC cũng được ấn định mà chưa có sự đàm phán. Điều này khiến chủ đầu tư BOT “ấm ức” khi cảm thấy bị áp đặt, không được tôn trọng đúng mức trong một hợp đồng kinh tế mà quyền và trách nhiệm của hai bên đã quy định rất rõ ràng.

Những cái khó “từ bên trong” tâm lý của nhà đầu tư BOT khiến cho Công ty thực hiện dự án thu phí không dừng - dù là ai đi chăng nữa, cũng đều “hóc” như nhau khi triển khai thực hiện. Mới có chuyện, VETC nản quá, phải xin trả lại dự án trong năm 2019, bởi bị áp tiến độ thời gian, trong khi việc gỡ các “nút thắt” lại không nằm trong tay họ.

Tất nhiên, cũng không ngoại trừ khả năng, một số các chủ đầu tư BOT cố tình cù cưa để trì hoãn sự minh bạch trong thu phí. Song, với tư cách cơ quan quản lý Nhà nước được giao thực hiện nhiệm vụ này, Bộ GTVT cần xác định đúng nguyên nhân mấu chốt để có giải pháp thật trúng cho vấn đề. Công nghệ đếm xe đã cho phép khắc chế những chủ đầu tư ưa nhập nhèm.

Và giải pháp đối thoại, tinh thần chia sẻ hợp tác thực sự trong đàm phán sẽ cởi bỏ những ấm ức cho chủ đầu tư, để họ không còn lý do “giả bộ kêu khó”.

Dự án thu phí không dừng sẽ “hết dừng”, và có cơ hội về đích theo chỉ đạo của Chính phủ, chỉ khi nào sự thất bại trước đó được gọi đúng tên./.
 

Bình luận

Thời tiết các vùng

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn