ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Thu phí không dừng: Ai không làm được thì đứng sang một bên 

PV
Hiếm có một dự án nào mà Thủ tướng phải nhiều lần chỉ đạo, nhiều lần ra “hạn chót” nhưng tiến độ vẫn ì ạch như việc áp dụng công nghệ thu phí không dừng. Để xảy ra tình trạng này, trước hết, trách nhiệm thuộc về Bộ GTVT khi không quyết liệt trong việc tháo gỡ những vướng mắc nảy sinh cũng như đốc thúc các nhà đầu tư thực hiện.

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Thủ tướng Chính phủ vừa chỉ đạo, đến 31/12 năm nay, kiên quyết dừng thu phí với các trạm BOT không vận hành thu phí không dừng.

Đáng chú ý, đã nhiều hạn chót được đưa ra, nhưng đến cả lần này, vẫn rất khó về đích. Cần làm gì để không có thêm những “hạn chót của hạn chót”, dẫn đến tình trạng “nhờn” chỉ đạo?

Bộ GTVT lấy mốc 31/12/2019 để thu phí tự động không dừng trên tất cả các dự án. Ảnh: Vietnamnet

Nói về tiến độ dự án thu phí không dừng, ông Nguyễn Viết Huy, Phó vụ trưởng Vụ Đối tác công - tư, Bộ GTVT cho biết đến thời điểm này, 40/44 trạm thu phí giải đoạn 1 gồm các trạm trên Quốc lộ 1 và đường Hồ Chí Minh đoạn qua Tây Nguyên và một số tuyến cao tốc đến nay đã triển khai và vận hành hệ thống thu phí không dừng ETC.

4 trạm còn lại đều thuộc hệ thống đường cao tốc do Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) quản lý, song  do những vướng mắc về nguồn vốn triển khai nên khó hoàn thành trong năm 2020.

Trong tổng số 33 trạm thu phí thuộc giai đoạn 2, có 8 trạm có tính chất đặc thù nên Bộ GTVT kiến nghị không thực hiện hoặc lùi thời gian thực hiện để đảm bảo hiệu quả, gồm 2 trạm thu phí có doanh thu quá thấp (cầu Mỹ Lợi và Thái Hà), 3 trạm chưa được thu phí và đang báo cáo Thủ tướng phương án bố trí vốn ngân sách Nhà nước hoàn trả cho nhà đầu tư (gồm trạm Km1747 đường Hồ Chí Minh, trạm Bờ Đậu-Quốc lộ 3, trạm T2-Quốc lộ 91) và 3 trạm Quốc lộ 51 nên việc triển khai thu phí không dừng sẽ không hiệu quả do thời gian thu phí còn lại dưới 3 năm.

Khẳng định các tồn tại vướng mắc của dự án giai đoạn 2 cơ bản đã được tháo gỡ, ông Nguyễn Viết Huy đánh giá:

"Tổng thể thì các trạm BOT trên cả nước sẽ lắp đặt, vận hành đồng bộ đúng 31/12/2020 và có những trạm bất cập là có 8 trạm ở Bộ GTVT, có 4 trạm ở địa phương thuộc tỉnh Cà Mau và có 4 hệ thống thu phí cao tốc của VEC là chưa triển khai hoặc không triển khai trong tháng 12 năm nay".

Ông Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam thừa nhận, về nguyên tắc, cả nhà đầu tư và Bộ GTVT phải tôn trọng hợp đồng BOT đã ký kết.

Trong hợp đồng ban đầu không có hạng mục công nghệ thu phí không dừng, nên đến khi áp dụng, Bộ GTVT không kịp thời thương thuyết, tháo gỡ những phát sinh này nên tiến độ triển khai bị ảnh hưởng.

Đáng chú ý, những bất cập này đã được các nhà đầu tư chỉ ra sau khi Thủ tướng Chính phủ ấn định “thời hạn chót” tại Quyết định số 01/2017:

"Trước hết là ông BOT đã ký hợp đồng với cơ quan nhà nước có thẩm quyền, giờ nó phát sinh ra một khoản chi phí mới thì cần phải ký một phụ lục hợp đồng với cơ quan nhà nước có thẩm quyền về việc phát sinh đó để tăng mức lên để tính số năm. Đấy là nguyên tắc hợp đồng phát sinh thì phải ký".

Chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh cũng cho rằng, đối tượng phải thực hiện là các nhà đầu tư BOT, nhưng đơn vị đứng ra tổ chức thực hiện là Bộ GTVT. Do vậy, việc chậm trễ cho việc ứng dụng công nghệ thu phí không dừng, trách nhiệm trước hết thuộc về Bộ GTVT:

"Cứ mỗi ngày họ không làm thì họ làm thất thoát một khối lượng tiền khổng lồ và đây cũng chính là cái mà người ta đang kêu ca rất nhiều về các dự án BOT. Thế nên không có lý do gì để biện minh cho việc họ không thực hiện cả".

Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Văn phòng Luật sư Basico (Hà Nội) cho rằng, việc Thủ tướng Chính phủ phải nhiều lần ra “hạn chót” để áp dụng công nghệ thu phí không dừng có nguyên nhân không nhỏ xuất phát từ sự thiếu quyết liệt của Bộ GTVT. Với vai trò cơ quan tham mưu, Bộ GTVT không kịp thời đề xuất các biện pháp để buộc nhà đầu tư thực hiện:

"Pháp Vân – Cầu Giẽ một ngày thu lố vài trăm triệu chẳng xử lý, dân phải nộp oan thì những cái khác việc gì phải làm sớm".

Các ý kiến cũng cho rằng, ngoài trách nhiệm của Bộ GTVT, cũng cần có động thái quyết liệt, dừng thu phí đối với các nhà đầu tư cố tình chậm trễ thực hiện.

Bởi lẽ, hình thức xử lý đã được đặt ra các đây 3 năm, từ Quyết định số 07/2017, đến nay, ít nhất 3 lần Thủ tướng chỉ đạo và ra “hạn chót”, nhưng chưa nhà đầu tư nào bị xử lý.

Đó cũng là cách để ngăn chặn sự “nhờn” chỉ đạo đối với cả cơ quan quản lý và nhà đầu tư BOT.

Làn thu phí tự động tại trạm thu phí BOT Hà Nội - Bắc Giang. Ảnh: Báo Giao thông

Hiếm có một dự án nào mà Thủ tướng Chính phủ phải nhiều lần chỉ đạo, nhiều lần ra “hạn chót” nhưng tiến độ vẫn ì ạch như việc áp dụng công nghệ thu phí không dừng. Để xảy ra tình trạng này, trước hết, trách nhiệm thuộc về Bộ GTVT khi không quyết liệt trong việc tháo gỡ những vướng mắc nảy sinh cũng như đốc thúc các nhà đầu tư thực hiện.

Mời quý vị và các bạn đến với góc nhìn này của VOVGT qua bài bình luận với nhan đề: "Thu phí không dừng: ai không làm được thì đứng sang một bên".

Người đứng đầu Chính phủ, với sự sốt sắng nhưng cũng rất chia sẻ và khoan dung, chưa chốt hạ điều này. Nhưng khi có quá nhiều hạn chót bị phá vỡ, thì đến thời điểm này, người dân đã rất sốt ruột.

Điều gì khiến các tiến độ liên tục bị phá vỡ, từ mốc 31/12/2018 theo quyết định số 07/2017 của Thủ tướng đối với các trạm BOT đang vận hành, đến mốc tháng 12/2019, và rất có thể, tiếp theo là mốc 31/12/2020, khi chỉ còn đúng 1 tháng nữa, mà các dự án thu phí không dừng vẫn đang…dừng, hoặc chạy thi với rùa cạn?

4 năm, 2 quyết định, 1 chỉ thị, cùng rất nhiều chỉ đạo trực tiếp tại các cuộc hội họp, Thủ tướng đều nhắc đi nhắc lại yêu cầu này, chỉ đạo Bộ Giao thông phải làm việc rốt ráo với các chủ đầu tư để vận hành bằng được thu phí điện tử không dừng trên cả nước. Chưa có vấn đề nào của giao thông được Người đứng đầu Chính phủ nhắc lại với tần suất dày như vậy.

Cũng không chỉ dừng lại ở các thời hạn, đích thân Thủ tướng cũng đã chủ trì nhiều cuộc họp, lắng nghe ý kiến Bộ Giao thông và các đơn vị thực hiện giải trình về vướng mắc khó khăn, từ đó định hướng tháo gỡ.

Tuy nhiên, sau tất cả, các dự án thu phí không dừng vẫn không thể hoặc chưa thể về đích, bởi rất nhiều lý do như: Chưa thành lập được doanh nghiệp dự án, chưa đàm phán xong về tỉ lệ phân chia giữa chủ đầu tư và đơn vị cung cấp dịch vụ, chưa ký được phụ lục hợp đồng, chưa bố trí được kinh phí…

Lý do mà các nhà đầu tư, các doanh nghiệp đưa ra có đủ thuyết phục hay không, Bộ GTVT với vai trò quản lý nhà nước, là người nắm rõ nhất. Việc chưa vận hành thu phí không dừng là do vấn đề quá phức tạp, khó giải quyết hay do doanh nghiệp cố tình trì hoãn quá trình minh bạch hóa, cũng đều là trách nhiệm của cơ quan quản lý.

Không thể đồng hành cùng doanh nghiệp, nhà đầu tư trong việc tháo gỡ vướng mắc của cơ chế hiện hữu, không có giải pháp để buộc doanh nghiệp phải sòng phẳng về lý do chậm trễ, đó đều là những biểu hiện yếu kém về năng lực quản lý, sự lúng túng và thậm chí bất lực trong tổ chức thực hiện các nhiệm vụ được Chính phủ giao.

Còn ở vai lãnh đạo, khi được giao nhiệm vụ mà không thể hoàn thành, cũng không tham mưu được cho Chính phủ giải pháp tháo gỡ từ chính các vướng mắc thực tiễn, đó lại là biểu hiện của sự khiếm khuyết năng lực lãnh đạo.

Các chỉ đạo của Thủ tướng về thu phí không dừng được người dân, doanh nghiệp vận tải và các chuyên gia đánh giá rất cao, do đáp ứng đòi hỏi cấp thiết về minh bạch trong thu phí cũng như tiết kiệm thời gian, chi phí cho xã hội.

Các thời hạn đưa ra đều dựa trên đánh giá tình hình, năng lực của đơn vị thực thi. Nhưng với cách tổ chức thực hiện suốt 4 năm qua, không hoàn thành mà cũng không nhận trách nhiệm, không thừa nhận yếu kém, ngành giao thông đang vô hình trung tạo nên một sự hiểu nhầm rằng, mục tiêu mà Chính phủ đề ra là quá khó, là bất khả thi.

Đây mới thực sự là điều thậm vô lý và cực kỳ tai hại. Tai hại hơn rất nhiều so với bản thân sự chậm trễ của các dự án thu phí không dừng.

Sự khoan dung có thể nâng đỡ ai đó vượt qua khó khăn, đứng dậy từ sai lầm. Song, nếu sự khoan dung bị lợi dụng, thì sẽ có thêm nhiều chỉ đạo bị “nhờn”, thêm nhiều hạn chót của hạn chót, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến kỷ cương phép nước, đến uy tín của Chính phủ và Thủ tướng trong điều hành.

Vậy nên, đã đến lúc, chỉ đạo của Chính phủ cần được thực thi bằng chế tài, bằng thước đo hoàn thành nhiệm vụ.

Một khi chỉ đạo là đúng đắn, mục tiêu là khả thi, Chính phủ cần kiên quyết cho đứng sang một bên đối với những ai không muốn làm hoặc làm không được, mạnh dạn trao cơ hội cho những người khác sẵn sàng./.

Bình luận

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn