ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Thu hồi xe cũ: Cần lộ trình phù hợp và bảo đảm an sinh xã hội 

Nhóm PV VOV
Trước những thông tin đề nghị Hà Nội, TP.HCM thu hồi, loại bỏ phương tiện cơ giới cũ nát, lạc hậu, không đảm bảo tiêu chuẩn lưu hành gây ô nhiễm; Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Võ Tuấn Nhân khẳng định không làm ngay mà cần có lộ trình phù hợp tránh làm người dân hoang mang.
Nhiều xe gắn máy cũ vẫn đang lưu thông trên các tuyến đường ở TPHCM
Nhiều xe gắn máy cũ vẫn đang lưu thông trên các tuyến đường ở TPHCM

Cần có lộ trình phù hợp

Theo thống kê, Hà Nội hiện có hơn 5,7 triệu xe máy, trong đó có khoảng 2,5 triệu xe máy cũ đăng ký trước năm 2000 và hơn 730.000 ô tô, chưa kể nhiều phương tiện từ ngoại tỉnh thường xuyên tham gia giao thông trên địa bàn.

Trong khi đó, TP.HCM có gần 9 triệu phương tiện cá nhân, tăng gần 7% so với cùng kỳ năm 2019. Đây được coi là 1 trong những thủ phạm gây ô nhiễm không khí đang ngày gia tăng, ảnh hưởng đến sức khoẻ cộng đồng và các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội.

TS Trương Mạnh Tiến, Chủ tịch Hội Kinh tế Môi trường Việt Nam cho biết, theo thiết kế, động cơ xe máy khi sử dụng di chuyển quãng đường theo tiêu chuẩn của nhà sản xuất thì sẽ có hiện tượng xuống cấp nên chắc chắn các tiêu chuẩn thiết kế về độ bền, khí thải tạo ra cũng sẽ không đạt đủ tiêu chuẩn. Ngoài ra, hiện nay, có 1 số lượng không nhỏ các xe cũ nát được cải tiến, lắp đặt thêm các bộ phận để tiếp tục tham gia giao thông.

TS Trương Mạnh Tiến cho rằng, nếu tiếp tục sử dụng sẽ góp phần không nhỏ gây ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ở các thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM: "Bản thân xe cũ mà nó mang rất nhiều độ lắp giá khác nhau thì nó đã không an toàn rồi. Hai nữa là xả ô nhiễm như thế thì lại càng gây ô nhiễm và việc đấy thì hoàn toàn không để ủng hộ các xe được. Chính vì thế cho nên là cần thiết làm ngay, làm rốt ráo. Việc này đặc biệt là các thành phố lớn như bộ mặt của Thủ đô chúng ta đây và thành phố Hồ Chí Minh cũng như các đô thị lớn khác".

Đồng tình với quan điểm này, PGS.TS Nguyễn Thế Chinh, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược chính sách Tài nguyên và Môi trường cho rằng, việc thu hồi các phương tiện cũ, lạc hậu là cần thiết trong bối cảnh ô nhiễm không khí, tuy nhiên, cơ quan quản lý cần đưa ra hệ thống quy chuẩn để xác định mức phát thải cụ thể, tránh gây hoang mang cho người dân.

"Việc loại bỏ  cần phải có phương án thế nào, bởi vì thông thường những xe như thế thì lại liên quan đến đối tượng là người yếu thế, tức là người ta không có khả năng tài chính để người ta chuyển đổi. Cái này phải nghiên cứu kỹ chứ còn quan điểm loại bỏ những cái đấy là đương nhiên. Một đô thị văn minh thì không thể có những xe quá cũ nát, quá tồi tệ mà đi lưu hành được", PGS.TS Nguyễn Thế Chinh nói.

Xe cơ giới cũ chính là phương tiện mưu sinh của những người nghèo

Liên quan đến vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Võ Tuấn Nhân cho biết, Bộ Tài nguyên và môi trường đưa ra đề nghị trên để các địa phương nghiên cứu, xây dựng lộ trình thích hợp khi ban hành quy chuẩn chứ không phải bắt buộc phải thực hiện ngay.

Trước mắt là vận động người dân tự giác bỏ các loại xe cũ, lạc hậu. Đơn cử như Hà Nội đã có chương trình Nghiên cứu thí điểm đo kiểm khí thải và hỗ trợ đổi xe mô tô, xe gắn máy cũ đang lưu hành trên địa bàn Thành phố hay chương trình hỗ trợ đổi xe máy cũ lấy xe mới.

Thứ trưởng Võ Tuấn Nhân cho rằng, đây là những lộ trình cần thiết để dần loại bỏ các phương tiện cũ nát, lạc hậu, gây ô nhiễm môi trường: "Bộ Tài nguyên và Môi trường vừa rồi có công văn cho Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh nghiên cứu để đề xuất một lộ trình tiến đến thu hồi những xe không còn đủ điều kiện để lưu thông mà nó gây ô nhiễm không khí. Cần phải có một lộ trình thích hợp, ít nhất phải đến năm 2025 về sau. Chứ không đưa ra rồi người dân hoang mang. Việt Nam mình phải có lộ trình để cho họ có bước chuẩn bị".

Riêng đối với Hà Nội và TPHCM, Bộ Tài nguyên và Môi trường đề nghị đẩy nhanh tiến độ đầu tư, lắp đặt, vận hành các trạm quan trắc không khí tự động, liên tục; thường xuyên tổ chức thực hiện các chương trình quan trắc chất lượng không khí định kỳ và cung cấp thông tin kịp thời về chất lượng không khí trên địa bàn cho nhân dân.

Khuyến khích người dân sử dụng phương tiện giao thông công cộng, giảm phương tiện cá nhân; đẩy mạnh tuyên truyền sử dụng phương tiện giao thông thân thiện với môi trường.

Phải đảm bảo an sinh xã hội

Đa phần người sử dụng các loại xe cũ nát là lao động có thu nhập thấp, hoặc kiếm sống bằng việc chở thuê
Đa phần người sử dụng các loại xe cũ nát là lao động có thu nhập thấp, hoặc kiếm sống bằng việc chở thuê 

Ông Nguyễn Văn Lại, một người dân ở quận 3 - TPHCM cho biết ông cũng đồng tình với đề xuất của Bộ Tài Nguyên và Môi trường về việc thu hồi các loại xe gắn máy cũ nát, lạc hậu đang lưu thông trên địa bàn TPHCM, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng mỹ quan đô thị.

Tuy nhiên, theo ông Lại, những chiếc xe gắn máy tuy cũ nhưng nếu được sửa chữa và sử dụng tốt, không gây ô nhiễm thì nên cho phép lưu hành, để những người dân có thu nhập thấp bớt đi “áp lực” phải mua xe mới.

"Nếu nói về thu hồi xe, những người đi xe cũ xả khói nhiều, nhớt bẩn, gây ô nhiễm mà không sửa lại thì nên bỏ. Còn những xe cũ đã sửa chữa thì không sao", ông Nguyễn Văn Lại nói.

Kiếm sống với công việc bán thức uống tại vỉa hè hơn 5 năm nay, chị Nguyễn Thị Diệu (quận 7, TPHCM) cho biết, chiếc xe gắn máy cũ kỹ chở máy ép hoa quả đang là phương tiện mưu sinh của cả gia đình. Vì thế, nếu xe bị thu hồi theo đề xuất của Bộ Tài nguyên và Môi trường, chị rất lo lắng vì thu nhập bấp bênh, không thể mua xe mới.

Chị Diệu mong muốn được phổ biến rõ hơn quy định thế nào là phương tiện cũ nát, lạc hậu, gây ô nhiễm môi trường,… để có thể cải tiến chiếc xe của mình, hoặc được hỗ trợ đổi phương tiện mới: “Đa số người buôn bán nhỏ sống nhờ vào chiếc xe gắn máy cũ, nếu không cho phép lưu thông thì khó khăn lắm. Hơn nữa, quy định về xe cơ giới Nhà nước đưa ra còn chung chung, chưa rõ, xe phải như thế nào mới thu hồi? Khi thu hồi xe cũ thì Nhà nước có hỗ trợ gì không?”.

Theo chuyên gia, đề xuất thu hồi, loại bỏ phương tiện cơ giới cũ nát, lạc hậu của Bộ Tài nguyên và Môi trường sẽ đem lại nhiều tác động tích cực khi các thành phố lớn cho thu hồi những phương tiện quá cũ, không đảm bảo tiêu chuẩn tối thiểu về chất lượng khí thải môi trường cũng như an toàn giao thông.

Tuy nhiên, phần lớn người sử dụng những phương tiện cũ nát này là lao động có thu nhập thấp hoặc kiếm sống bằng việc chở thuê hàng hóa, cho nên để việc thu hồi không ảnh hưởng lớn đến đời sống của họ sẽ phải giải quyết nhiều bài toán về đảm bảo an sinh xã hội.

PGS, TS Nguyễn Lê Ninh, Ủy viên Ủy ban MTTQ Việt Nam TP HCM cho rằng việc đề nghị thu hồi phương tiện cơ giới cũ nát, lạc hậu… sẽ gặp nhiều khó khăn khi chưa đánh giá các tác động đối với đời sống của người dân. Do đó, các cơ quan quản lý cần nghiên cứu kỹ lưỡng để khi đi vào thực hiện tránh gây nên những tác động tiêu cực: "Việc đánh giá những quy định từ việc thu hồi xe cơ giới cũ nát, lạc hậu có ảnh hưởng đến người lao động là đúng. Và các phương tiện không đạt tiêu chuẩn đang tồn tại liệu có thể dẹp được hay không? Khi dẹp các phương tiện này thì người lãnh đạo có để ý tới đời sống của người lao động?".

Tiến sĩ Vũ Anh Tuấn, Giám đốc trung tâm nghiên cứu GTVT Việt Đức cho rằng, các tiêu chuẩn về khí thải phương tiện giao thông đang ngày càng được thắt chặt để hướng tới xử lý triệt để các điểm nóng về ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, việc thu hồi các phương tiện cơ giới cũ mà không có phương án hỗ trợ kịp thời có thể khiến những người nghèo bị mất việc, giảm thu nhập. Do đó, cần có sự xem xét, phối hợp giữa các Bộ, ban, ngành để có những chính sách hỗ trợ người dân khi thu hồi các loại xe cơ giới không đảm bảo tiêu chuẩn.

"Những hộ nghèo, hộ kinh doanh cần hỗ trợ thì liên quan đến chính sách an sinh xã hội. Bộ Tài nguyên Môi trường cũng phải đánh giá thực trạng đó để phối hợp với Bộ Lao động Thương binh và Xã hội có những chính sách bổ trợ. Nếu không có những chính sách đó thì việc giám sát và thực thi, cưỡng chế là cực kì khó khăn", Tiến sĩ Vũ Anh Tuấn cho biết.

Bình luận

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh