ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Siêu dự án đường sắt ‘chết yểu, Malaysia sẽ phải bồi thường cho Singapore cả trăm triệu USD? 

Thái Sơn
Thai nghén ý tưởng từ năm 2013, sau gần 8 năm ‘hao công tốn của’ với biết bao kế hoạch, siêu dự án đường sắt kết nối giữa Singapore và Malaysia cuối cùng ‘chết yểu’ ngay trong những ngày đầu tiên của năm 2021.

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Phối cảnh một nhà ga trong dự án đường sắt Kuala Lumpur - Singapore. Ảnh FARRELLS
Phối cảnh một nhà ga trong dự án đường sắt Kuala Lumpur - Singapore. Ảnh FARRELLS

Giữa tháng 2 năm 2013, Thủ tướng Singapore, Lý Hiển Long và người đồng cấp Malaysia, Najib Razak, lần đầu được nghe Bộ Giao thông vận tải hai nước báo cáo về một kế hoạch đầy táo bạo, kết nối Singapore và thủ đô Kuala Lumpur của Malaysia bằng một tuyến đường sắt cao tốc.

Cuối năm 2016, tức sau hơn 3 năm đàm phán, thỏa thuận song phương được cơ quan chức năng hai nước ký kết, mở đường cho việc triển khai dự án. Theo thiết kế, tuyến đường sắt dự kiến có chiều dài 350km, trong đó 335km triển khai tại Malaysia, 15km còn lại chạy trên đất Singapore. Đoàn tàu sẽ băng qua cây cầu cao 25m, vượt eo biển Johor nối liền hai nước.

Với tổng mức đầu tư ước tính lên tới 17 tỷ đô la (hơn 390 nghìn tỷ đồng), dự án được kỳ vọng giảm thời gian di chuyển giữa Singapore với thủ đô Kuala Lumpur của Malaysia xuống còn 90 phút, so với 5 tiếng đi bằng ô tô hiện nay. Các tính toán lạc quan còn cho thấy, sau khi đi vào hoạt động tuyến đường sắt cao tốc có thể tạo thêm 111.000 việc làm vào năm 2060. Dự án sẽ đóng vai trò đòn bẩy quan trọng, thúc đẩy cả hai nền kinh tế phát triển, trở thành thế lực mạnh trong khu vực và thế giới.

Ông Walter Theseira, Giáo sư kinh tế thuộc Đại học Khoa học Xã hội Singapore nhận định: “Tuyến đường sắt sẽ nâng cao năng lực cạnh tranh của Singapore và Malaysia. Hai nền kinh tế không có quy mô đặc biệt lớn, vì vậy cả hai sẽ được hưởng lợi từ tác động tích cực mà tuyến đường sắt đem lại”.

Theo giáo sư Theseira, đường sắt cao tốc sẽ đem lại tăng trưởng cho nhiều khu vực ở Singapore và Malaysia, tương tự như cách Nhật Bản hưởng lợi từ việc kết nối các thành phố lớn của mình bằng Shinkansen.

Đồng quan điểm trên, Tiến sĩ Francis Hutchinson, tới từ Viện nghiên cứu Đông Nam Á (ISEAS) cho rằng, tiềm năng của dự án là rất lớn khi kết nối hai khu vực đông dân cư, 8 triệu người tại Kuala Lumpur và 6 triệu người ở Singapore.

Ông lưu ý thêm, đường hàng không Singapore - Kuala Lumpur là một trong những tuyến có lưu lượng trung chuyển cao nhất thế giới, điều này cho thấy nhu cầu đi lại lớn giữa hai nước.

Dự án đường sắt cao tốc bị hủy bỏ do Singapore và Malaysia không đạt được đồng thuận. Ảnh minh họa: Anews
Dự án đường sắt cao tốc bị hủy bỏ do Singapore và Malaysia không đạt được đồng thuận. Ảnh minh họa: Anews

Tuy nhiên, bất chấp các triển vọng sáng sủa, số phận dự án ‘tỷ đô’ vẫn gặp nhiều long đong, đặc biệt sau khi ông Najib Razak thất cử thủ tướng năm 2018. Tân thủ tướng Malaysia khi đó, Mahathir Mohamad muốn tạm dừng để giảm gánh nợ công. Dịch Covid-19 bùng phát, khiến kinh tế Malaysia ảnh hưởng nghiêm trọng, là ‘cú đánh bồi’ khiến dự án đường sắt sụp đổ hoàn toàn. Đầu năm 2021, dự án chính thức bị chấm dứt sau khi chính phủ hai nước không đạt đồng thuận về những thay đổi do Malaysia đề xuất.

Thông cáo chung của thủ tướng đương nhiệm Malaysia, Muhyiddin Yassin, và Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long, nêu rõ, do tác động của đại dịch Covid-19 với nền kinh tế Malaysia, chính phủ Malaysia đã đề xuất nhiều thay đổi với dự án đường sắt cao tốc. Hai bên đã tiến hành nhiều cuộc thương lượng liên quan tới những thay đổi này tuy nhiên không thể đạt được đồng thuận.

Theo thỏa thuận pháp lý, Malaysia sẽ phải bồi thường cho Singapore những chi phí nước này đã bỏ ra trong dự án bị hủy bỏ.

Ông Royston Sim, Phó tổng biên tập tờ Straitstimes, một chuyên gia về giao thông cho biết: “Khoản bồi thường mà Malaysia phải trả sẽ bao gồm nhiều chi phí khác nhau, như dịch vụ tư vấn thiết kế cơ sở hạ tầng, nhân lực thực hiện dự án. Số tiền này không bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng, bởi giá trị của đất có thể được phục hồi”.

Tuy số tiền đền bù không được tiết lộ, song Bộ trưởng Giao thông Singapore, Ong Ye Kung cho biết, đến nay Singapore đã chi khoảng 270 triệu USD cho dự án. Trước đó, cựu thủ tướng Malaysia, Mahathir Mohamad từng nhận định, nước này có thể phải bồi thường 500 triệu ringgit (125,7 triệu USD), nếu dự án bị hủy.

Có thể nói, việc chấm dứt dự án đường sắt nhiều tham vọng kết nối Singapore và Malaysia chỉ là một điểm tối trong bức tranh vốn ảm đạm năm qua của ngành đường sắt thế giới.

Tại Việt Nam, mới đây Bộ GTVT vừa trình Thủ tướng Chính phủ báo cáo tiền khả thi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam. Dự án có chiều dài hơn 1.500 km chạy dọc hành lang Bắc - Nam, nối Hà Nội và TPHCM với tốc độ thiết kế 350km/h, tốc độ khai thác 320km/h và được xây dựng để khai thác riêng tàu chở khách. Dự án có tổng mức đầu tư hơn 1,3 triệu tỉ đồng (58,7 tỉ USD).

Một số ý kiến cho rằng, vấn đề cốt lõi là hiệu quả kinh tế, nếu đầu tư cao sẽ không đủ trả nợ vốn vay và sẽ không có lợi nhuận. Qua đó, Bộ GTVT nên nghiên cứu phương án xây dựng đường sắt tốc độ 200-250km/h, có 2 đường song song vừa vận chuyển hành khách vừa vận chuyển hàng hóa. Phương án này đảm bảo chi phí xây dựng vừa phải, vừa giảm giá vé và cước vận tải đường sắt chỉ bằng 1/3 so với hàng không.

Bình luận

Đi lại

Đô thị

Kinh doanh

Giải trí

Diễn đàn

Thế giới