ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Sếp và nhân phẩm của nhân viên 

Chu Đức - Tuấn Linh - Hải Bằng
Vẫn biết, chốn công sở luôn có những góc khuất mà pháp luật chưa thể bao quát, điều chỉnh được mọi tình huống, nhưng việc Luật pháp nâng cao vai trò của người đứng đầu có thể khiến quấy rối tình dục tại nơi làm việc sẽ có chuyển động tích cực.

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Bộ luật Lao động 2019 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2021) đã bổ sung nhiều quy định liên quan đến việc bảo vệ quyền lợi của người lao động.

Đáng chú ý, người lao động có hành vi quấy rối tình dục đồng nghiệp hoặc sếp quấy rối tình dục cấp dưới… sẽ bị áp dụng hình thức kỷ luật lao động cao nhất là sa thải.

Ngoài ra, người lao động bị quấy rối tình dục được đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động ngay lập tức mà không cần phải báo trước cho người sử dụng lao động.

Từ 1-1-2020, quấy rối tình dục tại nơi làm việc, người lao động sẽ bị kỷ luật sa thải
Từ 1/1/2020, quấy rối tình dục tại nơi làm việc, người lao động sẽ bị kỷ luật sa thải

Một cô gái hay chàng trai có hình thức ưa nhìn khi đến công sở đôi khi phải nhận những lời chọc ghẹo kèm những từ ngữ nhạy cảm, thậm chí đề cập trực tiếp tới những bộ phận trên cơ thể.

Không ít trường hợp dân công sở, cả nam lẫn nữ đều vô thức khi buông lời trêu đùa, mà không nghĩ rằng, ranh giới giữa “có duyên” và “khiếm nhã”, giữa “trêu cho vui” và “quấy rối” rất mong manh.

Hiện chưa có thống kê đầy đủ và cập nhật về tình trạng quấy rối nơi làm việc tại Việt Nam. Nhưng theo khảo sát trực tuyến của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) công bố năm 2018, có đến 17% người được hỏi cho rằng chính họ hoặc một số người họ biết từng "nhận được đề nghị liên quan đến tình dục từ cấp trên để đổi lấy các lợi ích tại nơi làm việc".

Điều đó cho thấy, quấy rối tình dục nơi công sở đang là một vấn nạn phổ biến toàn cầu. Một khảo sát do ActionAid tại Việt Nam phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu giới - gia đình và môi trường thực hiện với những nhóm đối tượng khác nhau cho thấy: Có tới hơn 53% nhân viên văn phòng và gần 60% công chức nhà nước từng bị quấy rối tình dục từ hai đến năm lần; có 89% nam giới và những người chứng kiến đã thấy các hành vi này.

Chị Thanh Hoa, một nhân viên văn phòng tại Hà Nội bày tỏ quan điểm:

“Bảo vệ người lao động và nhân viên văn phòng trước nạn quấy rối tình dục mình thấy rất hữu ích và tốt, tạo môi trường làm việc lành mạnh hơn, trong sáng hơn giữa các mối quan hệ đồng nghiệp. Một phần cũng do người trong cuộc, họ có thể ngại tố cáo và tùy mức độ như thế nào nữa”.

Dưới góc nhìn một người quan tâm chủ đề này, chị Thu Hương, một nhân viên pháp chế của một công ty ở Hà Nội nhận định:

“Trong bộ luật lao động mới có một số nội dung rất tốt, đáng chú ý nhất là việc quy định rõ hơn vê quấy rồi tình dục. Tuy nhiên tôi nghĩ phải cần làm rõ hơn về khái niệm quấy rồi tình dục, hình thức quấy rối tình dục cũng như là cách thức để xử lý. Ví dụ như quấy rối tình dục mà có sự đồng thuận từ 2 phía thì không được gọi là quấy rối tình dục thì sẽ được chuyển hóa thành loại gì khác? Không thiếu trường hợp vu oan có chủ đích từ 1 phía nào đó nhằm bôi nhọ danh dự một người còn lại”.

Cũng theo chị Thu Hương, hiện nay những vụ quấy rối tình dục chưa được đưa ra “ánh sáng” vì rất nhiều lý do. Trong đó, lý do nhiều nhất là nạn nhân lo sợ bị trả thù, trù dập trong công việc khi tố cáo các hành vi quấy rối tình dục.

Còn theo anh Kuro Yamato, một nhân viên văn phòng người Nhật đã làm việc tại Việt Nam nhiều năm, ở Việt Nam, quấy rối tình dục diễn ra phổ biến qua những lời nói và hành động được coi là bông đùa.

Thậm chí, có những đồng nghiệp nam, việc “động chân, động tay” với đồng nghiệp nữ giới cũng khá phổ biến. Có những trường hợp, nạn nhân của quấy rối tình dục cũng không nhận ra được mức độ nguy hiểm của những hành động này và nhiều người còn cho đó là bình thường và thậm chí đón nhận một cách vui vẻ.

“Nhiều năm ở Việt Nam tôi thấy biện pháp chống xâm hại tình dục rất hạn chế, đặc biệt là xâm hại tình dục ở công sở. Ở Nhật, biện pháp chống xâm hại tình dục được làm rất chặt chẽ, nhiều camera quan sát hành vi tại công sở, điện thoại sẽ không thể tắt tiếng khi chụp ảnh để chống chụp trộm. Nạn nhân tố cáo xâm hại tình dục cũng được bảo vệ an toàn, giúp họ yên tâm khi làm việc”.

Động chạm cơ thể một cách cố ý là hành vi quấy rối tình dục - Ảnh: Quick tips

GS.TS Lê Thị Quý, Viện trưởng Viện nghiên cứu giới và phát triển cho biết, những năm gần đây, quấy rối tình dục xảy ra ở cả 2 giới, và không chỉ dừng ở hình thức quấy rối bằng tiếp xúc cơ thể, bằng lời nói mà có thể còn bằng ngôn ngữ cơ thể, hay gửi tài liệu mang nội dung quấy rối qua phương tiện điện tử.

Thậm chí có những trường hợp là nữ quấy rối nam để đạt được thăng tiến trong công việc, hoặc thỏa mãn những nhu cầu cá nhân khác.

“Thay đổi lớn nhất là không chỉ nạn nhân nữ trẻ đẹp, mà bây giờ đổi sang cả nam giới. Thứ nhất là ép về mặt địa vị xã hội. Thứ hai là ép về mặt giới tính. Vấn nạn này nếu không nghiêm trị thì cứ thường xuyên xảy ra và càng ngày càng nghiêm trọng.”

Giáo sư tiến sĩ Lê Thị Quý cũng chia sẻ một thực tế đáng ngại, đó là có rất nhiều nạn nhân ngại tố cáo người có hành vi quấy rối tình dục hoặc xem nhẹ việc bị quấy rối.

Điều này xuất phát từ tâm lý chung của con người là không ai muốn phơi bày chuyện xấu xí của người khác, cũng như chuyện mà mình phải chịu đựng. Chưa kể những ràng buộc về mối quan hệ công việc, mối quan hệ về tình cảm bình thường.

Việc nước ta ban hành quy định cụ thể hơn về vấn đề này tuy không còn sớm, song vẫn rất cần thiết để bảo vệ quyền lợi của nạn nhân.

“Bảo vệ này không chỉ là bảo vệ về mặt thân thể mà còn bảo vệ về nhân phẩm, bảo vệ về tinh thần cho người ta ổn định, để người ta có thể yên tâm làm việc. Đấy là điều rất quan trọng.”

Trong khi đó, Luật sư Phạm Thành Tài, Giám đốc công ty luật Phạm Danh phân tích, thực tế hành vi quấy rối tình dục nơi công sở không phải là điều mới mẻ và cũng không phải chuyện hiếm xảy ra tại Việt Nam, song những vụ việc này ít hoặc gần như không được đưa ra ánh sáng.

Ngoài những nguyên nhân về tâm lý, về lo ngại bị chèn ép, mất việc thì việc các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp thiếu chế tài, thiếu quy định cụ thể để bảo vệ người bị hại cũng là lý do khiến nạn nhân “im lặng”.

“Quấy rối tình dục là một vấn đề khó nói và hết sức nhạy cảm. Về phía người sử dụng lao động hoặc người quản lý thì thường có tâm lý bỏ qua hoặc giả vờ không nghe, không biết sự việc xảy ra. Nếu như có xử lý thì cũng chỉ dừng ở hình thức nhắc nhở, phê bình mà không có tính răn đe.”

Luật sư Phạm Thành Tài đánh giá cao những điểm mới được đề cập trong Bộ luật lao động năm 2019 như việc mở rộng phạm vi và đối tượng điều chỉnh, quy định rõ ràng, chi tiết, cụ thể hóa nhiều hành vi.

Đặc biệt là nhấn mạnh vai trò, trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc xây dựng và thực hiện các giải pháp phòng chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc.

Đây là điều hết sức quan trọng trong việc đảm bảo luật đi vào đời sống và là cơ sở để người bị quấy rối có thể đứng lên bảo vệ quyền lợi của mình.

Nhãn

Mời quý vị đến với góc nhìn này của VOVGT qua bình luận nhan đề: “Sếp và nhân phẩm của nhân viên”.

Quấy rối tình dục tại nơi làm việc đã bị nghiêm cấm trong Bộ Luật Lao động 2012. Tuy nhiên, quy định còn chung chung, chưa cụ thể, thiếu văn bản hướng dẫn để nhận diện hành vi quấy rối tình dục, làm cho việc phòng, chống hành vi này và xử lý vi phạm gặp nhiều khó khăn.

Bộ Luật Lao động 2019 và những văn bản dưới Luật đã chi tiết hóa các hành vi quấy rối tình dục, ví dụ như quấy rối bằng hành động, cử chỉ, lời nói, ngôn ngữ cơ thể phi lời nói, những hành vi gợi ý tình dục khiến môi trường làm việc trở nên khó chịu và bất an, gây tổn hại về thể chất, tinh thần, hiệu quả công việc và cuộc sống của người bị quấy rối.

Bên cạnh việc bổ sung hình thức kỷ luật cao nhất là sa thải với người vi phạm, Luật mới cũng đặt ra nghĩa vụ của người sử dụng lao động là “xây dựng và thực hiện các giải pháp phòng, chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc”.

Như vậy, người lao động được phép kiến nghị với tổ chức công đoàn, tổ chức của chủ sử dụng lao động nếu trong nội quy, quy định nội bộ cơ quan không có nội dung về phòng chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc.

Người sử dụng lao động cần nhận thức được ý nghĩa của sức khỏe thể chất và tinh thần của nhân viên là “tài sản” của tổ chức, công ty. Và việc bảo vệ tâm lý, nhân phẩm của nhân viên là nghĩa vụ đã được luật hóa.

Sếp không thể xây dựng một quy chế chống quấy rối tình dục một cách qua loa và “cất” kỹ nó ở một góc nào đó tại cơ quan, mà cần công khai ở bảng tin, thậm chí yêu cầu tất cả nhân viên đọc và ký cam kết nhận thức về các quy định này.

Sếp không thể phân xử các sự vụ một cách thiên lệch, né tránh, ngại động chạm, trách nhiệm; cũng không thể vô tư làm lộ danh tính những người trong cuộc khi kết quả xác minh chưa có.

Sếp hoặc người có trách nhiệm giải quyết phải được đào tạo chuyên sâu về kỹ năng phòng chống quấy rối tình dục.

Kinh nghiệm từ việc thi hành các bộ luật khác như phòng chống tác hại thuốc lá, rượu bia, một cơ quan có người đứng đầu gương mẫu, đấu tranh quyết liệt, không khoan nhượng, cơ quan đó sẽ hạn chế được những hành vi vi phạm pháp luật.

Nếu tinh ý và làm theo các khuyến nghị, một người sếp sẽ làm trong sạch được ngay môi trường làm việc, đem lại sự tin tưởng, cảm giác an toàn cho cấp dưới, đồng nghiệp.

Đơn cử như Loại bỏ hết những tài liệu mang tính khiêu dâm, đồi trụy hoặc những tài liệu gây tổn hại đến danh dự, nhân phẩm của người khác hoặc ngụ ý, ám chỉ tình dục tại nơi làm việc; Ban hành quy trình giải quyết quấy rối tình dục dễ hiểu, đơn giản, thuận tiện; Bổ sung ngay việc cân bằng giới cả nam lẫn nữ trong Hội đồng sát hạch tuyển dụng; đảm bảo khu vực làm việc đủ ánh sáng, có hệ thống giám sát điện tử.

Vẫn biết, chốn công sở luôn có những góc khuất mà pháp luật chưa thể bao quát, điều chỉnh được mọi tình huống, nhưng việc Luật pháp nâng cao vai trò của người đứng đầu cơ quan, ý thức trách nhiệm của cấp trên với nhân viên cấp dưới có thể khiến công tác đấu tranh, phòng chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc sẽ có chuyển động tích cực.

Chỉ khi cấp trên tôn trọng nhân phẩm của nhân viên, công ty đó, cơ quan đó và người sếp đó mới nhận được những ánh nhìn tôn trọng./.

Bình luận

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn