ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Quản lý không gian ngầm đô thị: Đừng để ‘Mất bò mới lo làm chuồng’  

Kiều Tuyết - Hải Hà
Những năm gần đây, đã có hàng chục công trình hầm đường bộ, hầm chui được đưa vào hoạt động, một số tuyến đường sắt đô thị đang được triển khai xây dựng với nhiều đoạn đi ngầm. Tuy nhiên đến thời điểm hiện nay, cả Hà Nội và Tp.HCM đều chưa có quy hoạch không gian ngầm nào được phê duyệt.
Hiện nay, công tác quản lý không gian ngầm đô thị đang được thực hiện như thế nào? Cần làm gì để đẩy nhanh quá trình hoàn thiện quy hoạch không gian ngầm tại các đô thị nhằm đảm bảo khai thác hiệu quả không gian dưới mặt đất?

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Tại các đô thị lớn như Hà Nội và Tp.HCM hiện đang có nhiều công trình thương mại vui chơi ngầm dưới lòng đất như Royal City, Times City, cùng hàng chục công trình ngầm mới được xây dựng mỗi năm.

Tuy nhiên, các công trình này được xây dựng tự phát, manh mún, phục vụ cho các dự án đơn lẻ, chưa được xây dựng và phát triển theo một quy hoạch không gian ngầm chung của đô thị, gây khó khăn cho công tác khai thác và quản lý không gian dưới mặt đất và các công trình xây dựng ngầm.

Dẫn ví dụ về trường hợp công trình nhà ở 5 tầng được xây 4 tầng hầm tại quận Ba Đình, Hà Nội, PGS-TS Nguyễn Hồng Tiến, Nguyên Cục trưởng Cục Hạ tầng kỹ thuật – Bộ Xây dựng cho rằng, đó là thiếu sự gắn kết giữa các quy hoạch ở trên mặt đất và quy hoạch chi tiết ở dưới mặt đất. Trong khi đó, chính quyền các đô thị hiện nay còn khá chậm trễ trong việc xây dựng và  ban hành quy hoạch không gian ngầm :

"Hiện nay hầu như Việt Nam chưa có đô thị nào quy hoạch không gian ngầm nào được nghiên cứu bài bản. Chính vì vậy công tác quản lý hiện nay lúng túng và bị động  mà phần lớn những nội dung gọi là không gian ngầm hoặc quy hoạch xây dựng công trình ngầm bước đầu đề cập rất hạn chế trong một số quy hoạch".

Ông Tiến cho biết thêm, trong Quy hoạch chung đô thị Hà Nội, nội dung công trình ngầm chủ yếu đề cập các công trình hạ tầng kỹ thuật ngầm, công trình nhà ga, xây dựng các tuy-nel… mà chưa đề cập đến quy hoạch không gian ngầm chung cho đô thị Hà Nội. 

Còn theo TS Đào Ngọc Nghiêm – Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch và phát triển đô thị Việt Nam, sở dĩ xảy ra tình trạng thiếu kiểm soát các công trình ngầm, là do chính quyền nhiều đô thị lớn, trong đó có Hà Nội vẫn đang chú trọng quản lý các công trình trên mặt đất, thiếu những cơ chế quản lý không gian dưới mặt đất và những công trình xây dựng ngầm:

"Không gian ngầm đang là xu thế của nhiều công trình nhưng quy chế quản lý nhất là các quy định cụ thể chưa được thể hiện trong các văn bản pháp lý . Và chưa đồng bộ về hệ thống Luật, Luật đất đai chưa công nhận phần công trình ngầm và cản trở rất nhiều bãi đỗ xe ngầm".

TS Nguyễn Công Giang- Trưởng Bộ môn Công trình ngầm, Đại học Kiến trúc Hà Nội phân tích, việc thiếu quy hoạch không gian ngầm có thể dẫn đến tình trạng các tòa nhà cao tầng xây dựng các tầng hầm với các độ sâu theo suy nghĩ chủ quan của chủ đầu tư, gây khó khăn trong việc kết nối không gian ngầm của đô thị. Mặt khác, có thể gây khó khăn trong việc tìm những giải pháp chống đỡ hay gây tốn kém trong việc đền bù nếu xây dựng những công trình giao thông ngầm trong tương lai.

Ông Giang cho biết thêm, từ năm 2010, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 39 về quản lý không gian xây dựng ngầm đô thị. Trong Luật Quy hoạch cũng đã có một số nội dung đề cập đến quản lý các công trình ngầm, tuy nhiên, Việt Nam hiện nay còn thiếu những văn bản pháp lý về quản lý không gian ngầm, khống chế độ sâu của các công trình xây dựng ở dưới mặt đất tùy thuộc vào điều kiện địa chất thủy văn và các công trình xung quanh. 

Từ kinh nghiệm của một số đô thị có hệ thống không gian ngầm phát triển như Pháp, Nhật Bản, ông Giang khuyến nghị: 

"Luật sử dụng không gian ngầm là kim chỉ nam cho chúng ta thực hiện trong dự án tại hai thành phố HCM và Hà Nộ, và các thành phố khác. Khi  đã có quy hoạch sử dụng không gian ngầm, chúng ta sẽ có những bài toán kết nối các công trình ngầm và là cơ sở giúp cho các chính quyền đô thị cũng như các quận, huyện quản lý được các công trình cấp phép của mình".

Trong điều kiện nhiều công trình đường sắt đô thị đang được xây dựng như hiện nay, các chuyên gia cho rằng, chính quyền các đô thị cần sớm đẩy nhanh và hoàn thiện quy hoạch không gian ngầm, đảm bảo có sự kết nối giữa các công trình ngầm hiện có với các tuyến đường sắt đô thị. Đồng thời, cũng sớm xây dựng bổ sung, hoàn thiện các quy định pháp luật để công tác quản lý không gian ngầm được tốt hơn. 

Phát triển không gian xây dựng ngầm đô thị là một xu hướng đã chứng minh hiệu quả tại nhiều đô thị trên thế giới, giúp khai thác hiệu quả sử dụng đất, giải quyết hàng loạt các vấn đề hiện hữu và đảm bảo cho các đô thị phát triển bền vững

Xây dựng và quản lý không gian ngầm có thể giúp các đô thị khai thác hiệu quả quỹ đất hiện có, giảm bớt những áp lực về hạ tầng giao thông đô thị. Tuy nhiên, để có thể làm được điều này, cần sự thay đổi về tư duy của các nhà quản lý đô thị theo hướng phát triển không gian 3 chiều của đô thị, đặc biệt là khai thác hiệu quả không gian ngầm dưới lòng đất.

Đây cũng là góc nhìn của Kênh VOVGT qua bài Bình luận: "Quy hoạch không gian ngầm: Bắt đầu từ việc thay đổi tư duy của nhà quản lý"

Hà Nội hiện có khoảng 5,7 triệu xe máy và trên 760 nghìn ô tô, trong khi  Tp.HCM có hơn 7, 2 triệu xe máy và 800 nghìn ô tô. Mỗi ngày tại 2 thành phố lớn vẫn có trên một nghìn phương tiện ô tô, xe máy đăng ký mới, gây áp lực lớn lên cơ sở hạ tầng giao thông tại các đô thị. Ùn tắc giao thông, thiếu bãi đỗ xe, ô nhiễm môi trường …là những vấn đề các đô thị đang phải đối mặt. 

Từ năm 2010, Chính phủ và Nhà nước đã quan tâm tới phát triển không gian xây dựng ngầm tại các đô thị, thể hiện qua việc ban hành Nghị định số 39 về Quản lý không gian xây dựng ngầm đô thị và một số điều trong Luật Quy hoạch đô thị năm 2009.

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được giao là cơ quan quản lý không gian xây dựng ngầm tại các địa phương. Thế nhưng, đến nay sau một thập kỷ, chưa có bất cứ Quy hoạch không gian xây dựng ngầm của đô thị nào được chính thức phê duyệt, trong các Quy hoạch đô thị chưa lồng ghép quy hoạch không gian ngầm. Việc chậm trễ trong việc ban hành Quy hoạch không gian ngầm đô thị đã làm cản trở công tác đầu tư  và ảnh hưởng đến công tác quản lý các công trình xây dựng ngầm.

Phát triển không gian xây dựng ngầm đô thị là một xu hướng đã chứng minh hiệu quả tại nhiều đô thị trên thế giới, giúp khai thác hiệu quả sử dụng đất, giải quyết hàng loạt các vấn đề hiện hữu và đảm bảo cho các đô thị phát triển bền vững. 

Tuy nhiên, điều này sẽ chỉ có thể làm được nếu có sự thay đổi trong tư duy của các nhà quản lý đô thị. 

Nhà quản lý đô thị phải thấy được lợi ích của việc phát triển không gian ngầm có thể giúp khai thác hiệu quả những công trình giao thông ngầm đã và đang được xây dựng.

Những dự án đường sắt đô thị có tổng vốn đầu tư hàng trăm triệu đô la Mỹ sẽ không thể giải quyết được bài toán ùn tắc giao thông của thành phố, nếu như hàng trăm người liên tục túa ra từ các ga tàu điện ngầm sẽ lại đổ dồn trên mặt đất. Các đô thị bắt buộc phải xây dựng quy hoạch không gian ngầm, kết nối các công trình ngầm hiện có với các công trình giao thông.

Nếu thực sự quan tâm đến sự phát triển bền vững của đô thị trong tương lai, chính quyền đô thị sẽ sớm tìm ra những giải pháp để tận dụng phát triển không gian ngầm cũng như để quản lý các công trình xây dựng ngầm, đảm bảo sự kết nối với không gian đô thị trên mặt đất. 

Với tốc độ tăng trưởng dân số và phương tiện cá nhân như hiện nay, quỹ đất ngày càng hạn hẹp, chính quyền các đô thị lớn như Hà Nội và Tp.HCM sẽ biết tận dụng nguồn lực sẵn có để sớm hoàn thiện Quy hoạch không gian xây dựng ngầm đô thị.

Bắt đầu từ việc đánh giá hiện trạng về các công trình ngầm, ưu ưu tiên thực hiện tại các khu vực có hệ thống đường sắt đô thị đã được quy hoạch, các trục đường giao thông chính, các nhà ga tàu điện ngầm, các tòa nhà cao tầng, trung tâm thương mại, bãi đỗ xe ngầm và xem xét sự kết nối giữa các công trình ngầm.

Tiếp đó là huy động sự vào cuộc của đội ngũ chuyên gia, các nhà khoa học, các nhà quy hoạch để đánh giá chính xác  những điều kiện địa chất, thủy văn làm cơ sở cho phép hay hạn chế xây dựng công trình ngầm.

Cùng với đó, chính quyền các đô thị cũng sớm nghiên cứu ban hành quy định sử dụng không gian ngầm, đưa ra những quy định khống chế chiều sâu của các công trình ngầm để làm cơ sở cho các chủ đầu tư trong và ngoài nước xây dựng các công trình ngầm.

Trong điều kiện hiện nay, ngày càng có nhiều các công trình xây dựng ngầm được xây dựng ở các đô thị lớn, nếu như chính quyền đô thị không sớm đưa ra những quy định quản lý không gian ngầm và bản Quy hoạch không gian ngầm, sẽ rất khó để đảm bảo cho sự phát triển bền vững của đô thị trong tương lai.
 

Bình luận

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn