ĐANG TẢI DỮ LIỆU...

Nguy cơ gia tăng bạo lực gia đình thời dịch bệnh 

Kiều Tuyết - Hải Hà
Đối với nhiều người, thời gian giãn cách xã hội là cơ hội để dành thời gian bên gia đình nhiều hơn. Nhưng theo các chuyên gia, đây cũng là thời gian vấn đề bạo lực gia đình cũng trở nên nhức nhối. Cần làm gì để ngăn chặn, giảm thiểu các nguy cơ này?
thời gian giãn cách xã hội cũng đồng nghĩa với thời gian bị bạo hành về sức khỏe, tinh thần và tình dục trở nên nghiêm trọng hơn. Nhiều khi, những lời kêu cứu của các nạn nhân không được xử lý kịp thời và thỏa đáng
thời gian giãn cách xã hội cũng đồng nghĩa với thời gian bị bạo hành về sức khỏe, tinh thần và tình dục trở nên nghiêm trọng hơn. Nhiều khi, những lời kêu cứu của các nạn nhân không được xử lý kịp thời và thỏa đáng

Nghe nội dung chi tiết tại đây:

Cảnh báo về sự gia tăng đột biến số vụ việc bạo lực gia đình đang được nhiều quốc gia trên thế giới đưa ra trong đợi dịch bệnh này. Còn tại Việt Nam, dù chưa có thống kê cụ thể, nhưng như VOVGT đã đề cập, xuất hiện một số vụ việc bạo hành trẻ em rất đáng lo ngại trong thời gian gần đây.

Theo thông tin từ Trung tâm Nghiên cứu và ứng dụng khoa học về Giới - Gia đình - Phụ nữ và vị thành niên (CSAGA), tính chất cuộc gọi đến các đường dây nóng của Trung tâm đề nghị hỗ trợ trong thời gian cách ly xã hội có đặc thù riêng, nhiều trường hợp dễ bị bạo lực hơn nhưng lại khó khăn trong việc tiếp cận dịch vụ hỗ trợ từ bên ngoài. 

Bà Nguyễn Vân Anh - Giám đốc Trung tâm CSAGA dẫn chứng, có trường hợp nạn nhân bị bạo hành nghiêm trọng nhưng lại không thể gọi điện kêu gọi sự hỗ trợ do kẻ bạo hành luôn ở cạnh. Trong khi, không ít nạn nhân lại có tâm lý sợ làm phiền người khác, khi tất cả các cơ quan chức năng, các đoàn thể đều tập trung vào phòng chống dịch Covid-19.

Nhiều trường hợp, thời gian giãn cách xã hội cũng đồng nghĩa với thời gian bị bạo hành về sức khỏe, tinh thần và tình dục trở nên nghiêm trọng hơn. Nhiều khi, những lời kêu cứu của các nạn nhân không được xử lý kịp thời và thỏa đáng.

Nhằm hạn chế các vụ bạo lực gia đình, theo bà Vân Anh, các cơ quan bảo vệ phụ nữ và trẻ em, các tổ chức xã hội cần có những nội dung hướng dẫn phụ nữ, trẻ em có những biện pháp lên tiếng, kêu gọi sự hỗ trợ trong trường hợp cần thiết.

Tuy nhiên, điều quan trọng, mỗi thành viên trong gia đình cần tự điều chỉnh tâm lý, giảm tránh căng thẳng không cần thiết, hạn chế xung đột dẫn đến bạo lực gia đình:

"Mình vẫn phải giữ cái phòng chống bạo lực trên cơ sở giới như trước và tăng thêm hướng dẫn mang tính đặc thù của giai đoạn này. Và khơi gợi yếu tố tích cực để thay đổi hành vi chưa tốt mà nó ảnh hưởng đến không khí của gia đình, vai trò vị trí của mỗi người trong gia đình và khích lệ những hành vi tốt để ngăn chặn bạo lực trong gia đình, hướng dẫn để các thành viên trong gia đình, biến quãng thời gian khó khăn, biến thời gian cô lập để có thể thấu hiểu nhau hơn và có thể có cách điều chỉnh thói quen trong gia đình".

TS Khuất Thu Hồng – Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển xã hội cho rằng, để tăng khả năng tiếp cận hỗ trợ cho các nạn nhân của bạo lực gia đình, các tổ chức bảo vệ quyền lợi phụ nữ và trẻ em, các trung tâm hỗ trợ cũng nên triển khai hình thức hỗ trợ online để các nạn nhân có thể nhanh chóng tìm kiếm được sự giúp đỡ và đảm bảo an toàn.

Bên cạnh đó, chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng không nên lơi là nhiệm vụ này ngay cả khi đang phòng chống dịch bệnh:

"Chính quyền địa phương, các cơ quan thực thi pháp luật hay kiểm soát luôn luôn sẵn sàng hỗ trợ cho các nhạn nhân trong các tình huống như vậy. Đừng có suy nghĩ mọi ưu tiên chống dịch. Những nạn nhân đó có thể không chết vì covid mà có thể chết hoặc bị thương nghiêm trọng về bạo hành gia đình".

Đại diện Vụ Bình Đẳng giới, Bộ Lao động thương binh xã hội cho biết, Bộ đã có văn bản chỉ đạo các Sở Lao động thương binh xã hội, Trung tâm công tác xã hội, bảo trợ xã hội các địa phương đảm bảo công tác ứng trực đường dây nóng 24/7 để tiếp nhận các vụ việc để xử lý kịp thời; tăng cường công tác truyền thông nâng cao nhận thức của người dân; thông tin về các dịch vụ của trung tâm trong phòng chống bạo lực gia đình. Bà Trần Thị Bích Loan- Phó vụ trưởng Vụ Bình Đẳng giới Bộ Lao động thương binh xã hội cho biết: 

"Bộ Lao động thương binh xã hội có văn bản chỉ đạo các Sở thương binh xã hội có liên quan của địa phương khẩn trương tiến hành xác minh thông tin, xử lý nghiêm đồng bộ các giải pháp đối tượng gây bạo lực theo quy định của pháp luật. Chúng tôi cũng chỉ đạo các Trung tâm công tác xã hội, bảo trợ xã hội triển khai việc giúp đỡ, cung cấp các dịch vụ hỗ trợ, bảo vệ nạn nhân như dịch vụ tâm lý, dịch vụ pháp lý, dịch vụ y tế khi mà nạn nhân có yêu cầu".

LS Phạm Thành Tài- Giám đốc công ty Luật Phạm Danh cho rằng, để bảo vệ quyền lợi cho mình, các nạn nhân của bạo lực gia đình cần tự trang bị kiến thức pháp luật để có hành động hợp lý, có thể nhờ đến sự can thiệp của luật phá trong trường hợp cần thiết:

"Nạn nhân có thể nhờ tới sự giúp đỡ của các chuyên gia về pháp luật hoặc luật sư tư vấn để tìm hiểu quy định của pháp luật. Trường hợp đã hoặc đang xảy ra bạo lực gia đình các nạn nhân cần cố gắng lưu giữ những bằng chứng về bạo lực gia đình để làm chứng cứ để bảo vệ hoặc giải thoát bản thân trước những trường hợp bạo lực nguy hiểm".

Trong khi đó, bà Hà Thị Quỳnh Anh, chuyên gia giới và quyền con người của Quỹ dân số liên hợp quốc (UNFPA) cho biết, để hạn chế tình trạng bạo lực phụ nữ và trẻ em gái, ngoài những biện pháp đang thực hiện trường xuyên trước đây, thời gian này cần thực hiện thêm một số biện pháp cấp thiết để bảo vệ các nạn nhân bị bạo hành, như việc cung cấp thông tin về các dịch vụ hỗ trợ cho người bạo hành, các đường dây nóng tiếp nhận thông tin (1900 969680 hoặc 18001796) hay xây dựng mạng lưới tiếp nhận thông tin các vụ bạo hành thông qua các hiệu thuốc, các siêu thị. 

Việt Nam hiện nay mới có một số nhà tạm lánh tập trung ở các thành phố lớn như Hà Nội, Cần Thơ nhưng trong bối cảnh hiện nay, các nạn nhân không dễ để tiếp cận. Quỹ dân số liên hợp quốc đang đề xuất cung cấp những nhà tạm lánh tạm thời, có thể liên hệ với các khách sạn được mở cửa trong giai đoạn này để người phụ nữ bị bạo lực có thể đến đó ở một thời gian nhất định trước khi được chuyển đến các nhà tạm lánh đang được vận hành hiện nay. 

Nhiều ý kiến cho rằng, để hạn chế những vụ bạo lực trong gia đình, mỗi cá nhân cũng cần trang bị thêm kiến thức, kỹ năng cần thiết để khôn khéo thoát ra khỏi những trường hợp bị bạo lực. Nên lưu giữ các số điện thoại, những thông tin chỉ dẫn và có những phương án đối phó, hoặc kêu gọi sự giúp đỡ của gia đình, người thân và công an, chính quyền địa phương khi cần thiết. 

Ở nhà để chống dịch, có thể là trải nghiệm thú vị với các gia đình hòa thuận, nhưng lại là địa ngục đối với những nạn nhân của bạo lực gia đình (Ảnh: SCMP)
Ở nhà để chống dịch, có thể là trải nghiệm thú vị với các gia đình hòa thuận, nhưng lại là địa ngục đối với những nạn nhân của bạo lực gia đình (Ảnh: SCMP)

Bạo lực gia đình dù không gây chết người hàng loạt như những virus gây bệnh nguy hiểm,nhưng có thể khiến các nạn nhân sống trong sự đọa đày, với các hậu quả nặng nề, dai dẳng.

Bởi vậy, dưới góc nhìn của VOVGT, việc ngăn chặn đẩy lùi bạo lực gia đình vẫn luôn cần được chú trọng đúng mức, ngay cả khi chúng ta đang dồn sức chống dịch như hiện nay.

Khi “nạn nhân bị nhốt cùng chuồng với thú dữ”

Ví von này của một chuyên viên liên đoàn phụ nữ tại châu Á đã lột tả tình cảnh của những nạn nhân bạo lực gia đình, trong thời gian dịch bệnh đang hoành hành khắp thế giới.

Nạn nhân không có khả năng phản kháng, không có lối thoát. Những liên kết xã hội để họ được chia sẻ và trợ giúp đang tạm thời bị gián đoạn.

Trong khi tác nhân làm gia tăng “thú tính” lại nhiều lên: từ sự bí bách của điều kiện kinh tế do các nguồn thu nhập bị sụt giảm hoặc cắt đứt, đến sự bí bách của không gian sinh hoạt, bí bách trong tâm sinh lý…

Hậu quả là mâu thuẫn, xung đột trong gia đình bị đẩy cao, làm cho bạo lực gia tăng đột biến dưới rất nhiều hình thức khác nhau.

Điều đáng lo ngại hơn nữa là trong giai đoạn này, khi cả xã hội đang dồn sức chống dịch bệnh, sự quan tâm dành cho các vấn đề khác – dù nóng, cũng ít nhiều bị san sẻ.

Ở nhà để chống dịch, vì thế, có thể là trải nghiệm thú vị với các gia đình hòa thuận, nhưng lại là chuỗi ngày ảm đảm với những mái nhà lâu nay “cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt”, và không khác nào địa ngục đối với những nạn nhân của bạo lực gia đình. 

So với nhiều quốc gia đang cùng đối mặt với tình trạng này,mặc dù chúng ta còn nhiều hạn chế về các điều kiện chăm sóc, hỗ trợ nạn nhân của bạo lực gia đình, nhưng với đặc thù là một quốc gia đi lên từ kinh tế nông nghiệp, tập quán quần cư và sợi dây cố kết cộng đồng vẫn còn khá chặt, có thể xem là những nền tảng quan trọng để đẩy lùi nấn nạn này.

Giãn cách xã hội, dù không sang nhà nhau, nhưng mật độ cư trú ở đô thị và nông thôn vùng đồng bằng đủ dày để nhà này có thể phát hiện ra phần nào dấu hiệu bất thường từ nhà kia, từ những “đá thúng cụng nia” cho đến bạo hành bằng lời nói.

Giãn cách xã hội, các cán bộ địa phương vẫn bám sát được địa bàn của mình, trên cơ sở nắm vững tình hình đời sống của bà con trong từng xã phường, thôn bản, để có cách can thiệp, hỗ trợ khéo léo từ đoàn thanh niên, hội phụ nữ đối với nạn nhân của bạn hành gia đình.

Giãn cách xã hội, các số điện thoại tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em, các đường dây nóng hỗ trợ nạn nhân bạo hành vẫn có thể duy trì hoạt động, với các hình thức linh hoạt bằng tin nhắn, bằng ứng dụng mạng xã hội, để tư vấn hỗ trợ, hoặc kịp thời phát hiện, kích hoạt cơ chế phối hợp liên thông giữa nhiều cơ quan trong cùng hệ thống, nhằm ngăn chặn các hậu quả xấu hơn trong từng vụ việc.

Và giãn cách xã hội, các vụ việc nghiêm trọng về bạo lực gia đình vẫn hoàn toàn có thể đem ra xử nghiêm làm điểm,truyền thông rộng rãi để cảnh cáo răn đe.Những khả năng trên xảy ra khi cán bộ cơ sở đủ sát sao, khi mỗi người còn đủ quan tâm, bảo

vệ nhau thay vì tâm lý “đèn nhà ai nhà ấy rạng”. Và trên cơ sở, mạng lưới các cơ quan chăm sóc bảo vệ phụ nữ và trẻ em được tổ chức chặt chẽ, có đủ năng lực, đủ linh hoạt để hoạt động hiệu quả ở mỗi địa bàn dân cư, không chủ quan, không bỏ sót các biểu hiện rất đa dạng, phức tạp của bạo lực gia đình.

Bạo lực gia đình đã trở thành kẻ thủ ác, trực tiếp hoặc gián tiếp gây ra những vụ việc thương tâm, tước đi mạng sống của nhiều nạn nhân. Nhưng đang sợ hơn cả dịch bệnh, bạo lực gia đình còn đang khiến nhiều phụ nữ và trẻ em sống trong cảnh đọa đày về thể xác lẫn tinh thần, với những sang chấn, tổn thương vô cùng nặng nề, dai dẳng. Hậu quả của nó không chỉ dừng lại ở phạm vi gia đình.

Bởi vậy, ngay cả trong bối cảnh xã hội đang dồn sức chống dịch, vẫn cần dành sự quan tâm thỏa đáng để ngăn chặn kịp thời dấu hiệu lây lan của vấn nạn nhức nhối này. Để chủ trương nhân văn: “không ai bị bỏ lại phía sau” luôn được thực hiện trong các lĩnh vực của đời sống xã hội, chứ không riêng công cuộc đẩy lùi dịch bệnh lần này./.
 

Bình luận

Đi lại

Đô thị

Giải trí

Kinh doanh

Diễn đàn