Xung đột Trung Đông làm gia tăng chi phí logistics

Với nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam, bài toán logistics đang trở nên khó lường hơn bao giờ hết. 

Xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran đang khiến các tuyến vận tải hàng hóa Á – Âu rung lắc mạnh. Những điểm trung chuyển chiến lược như kênh đào Suez, Biển Đỏ và eo biển Hormuz trở thành khu vực rủi ro cao, buộc nhiều hãng tàu quốc tế phải thay đổi lộ trình hoặc tạm dừng nhận booking.

Hệ quả là nguồn cung tàu sụt giảm, thời gian vận chuyển kéo dài và chi phí logistics tăng mạnh, tạo áp lực trực tiếp lên doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Không khí căng thẳng trên các tuyến hàng hải đã bắt đầu lan tới các doanh nghiệp logistics trong nước. Công ty TNHH Hưng Thịnh Phát – doanh nghiệp cung cấp dịch vụ logistics cho nhiều đơn hàng đồ gỗ nội thất xuất sang Mỹ và châu Âu – đang theo dõi sát tình hình. Một số lô hàng của doanh nghiệp dự kiến đi qua tuyến kênh đào Suez – Biển Đỏ, khu vực đang tiềm ẩn nhiều rủi ro an ninh.

Giám đốc công ty, ông Nguyễn Duy Hưng, cho biết điều khiến doanh nghiệp lo ngại nhất lúc này là khả năng các hãng tàu áp thêm phụ phí rủi ro, trong khi giá nhiên liệu vận tải cũng đang có xu hướng tăng.

Ông Nguyễn Duy Hưng nói: "Doanh nghiệp bây giờ xây dựng kế hoạch thích ứng trên cơ sở tăng cường khả năng chủ động về nguồn nhiên liệu, tiết giảm chi phí logistics ở từng khâu. Chúng tôi theo dõi sát tình hình thời sự để có kế hoạch kịp thời theo biến động thời cuộc".

Thực tế, rủi ro an ninh đã khiến nhiều hãng tàu lớn như Maersk, ONE tạm dừng sử dụng tuyến Suez – Biển Đỏ. Các chuyến tàu đi châu Âu và Anh buộc phải vòng qua Mũi Hảo Vọng, khiến hành trình kéo dài thêm từ 10 đến 15 ngày. Một số tuyến đi qua eo biển Hormuz cũng bị hạn chế, khiến năng lực vận tải container toàn cầu bị thu hẹp.

Theo ước tính của doanh nghiệp logistics, cước vận chuyển sang châu Âu và Mỹ có thể tăng trên 30%, do cộng dồn các khoản phụ phí an ninh, bảo hiểm và nhiên liệu.

Tại góc độ thị trường, ông Phạm Văn Xô – Chủ tịch Hiệp hội Xuất nhập khẩu TP.HCM (HIEA) cho biết các hãng tàu đã bắt đầu điều chỉnh giá cước.

Theo đó, nhiều doanh nghiệp đã nhận được thông báo tăng giá từ 2.000 đến 4.000 USD mỗi container, tùy loại 20 feet hay 40 feet. Một số tuyến thậm chí tăng gần 100% so với trước đây.

Không chỉ những tuyến đi qua Trung Đông, ngay cả các tuyến vận tải sang châu Âu hoặc Mỹ có hành trình ngang qua khu vực xung đột cũng bị ảnh hưởng. Khi tàu phải đi vòng qua tuyến xa hơn, chi phí nhiên liệu, bảo hiểm hàng hải và phụ phí an ninh đều tăng lên đáng kể.

Ông Phạm Văn Xô cho biết thêm: "Thứ nhất chúng ta phải đàm phán với khách hàng chia sẻ chi phí logistics gia tăng, thứ hai là đàm phán với khách hàng lùi thời hạn giao hàng. Thứ ba, đó là doanh nghiệp tìm tàu đi đường vòng để xuất hàng theo thời hạn của hợp đồng để tránh tiền phạt".

Tại doanh nghiệp xuất khẩu, áp lực này đang thể hiện rõ trong kế hoạch sản xuất và giao hàng. Bà Lê Thị Minh – Giám đốc một doanh nghiệp xuất khẩu dệt may cho biết doanh nghiệp đã phải tính lại toàn bộ kế hoạch logistics cho các đơn hàng đi châu Âu: "Đơn hàng vẫn phải giao đúng tiến độ nên doanh nghiệp buộc phải tính toán lại phương án vận chuyển. Nếu cước tăng quá cao thì phải thương lượng lại với đối tác, còn nếu không thì lợi nhuận của doanh nghiệp sẽ bị bào mòn rất mạnh".

Hiện nay, thương mại giữa Việt Nam và khu vực Trung Đông cũng như các tuyến vận tải liên quan rất đa dạng. Ở chiều nhập khẩu, Việt Nam nhập nhiều nguyên liệu quan trọng như dầu mỏ, hóa chất, hạt nhựa và sản phẩm hóa dầu. Ở chiều xuất khẩu, các ngành chủ lực như dệt may, da giày, đồ gỗ và thủy sản đều phụ thuộc lớn vào vận tải container đường biển.

Vì vậy, bất ổn trên các tuyến hàng hải chiến lược đang khiến doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại TP.HCM và nhiều địa phương khác đối mặt với chi phí tăng cao, thiếu chỗ tàu và nguy cơ chậm giao hàng, tạo thêm áp lực lên hoạt động sản xuất kinh doanh trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều biến động.