Xuất khẩu dệt may 2026: Từ phục hồi sang thử thách mới

Khi tổng cầu thế giới tăng chậm, cạnh tranh gay gắt và các tiêu chuẩn phát triển bền vững ngày càng khắt khe, bài toán tăng trưởng của ngành đang dịch chuyển rõ rệt: không còn là mở rộng sản lượng, mà là nâng cao giá trị và vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. 

Năm bản lề củng cố nội lực, mở rộng thị trường

Năm 2025 được xem là năm bản lề của ngành dệt may Việt Nam. Kim ngạch xuất khẩu ước đạt 46 tỷ USD, tăng 5,6% so với năm 2024; xuất siêu khoảng 21 tỷ USD, tiếp tục đóng góp lớn cho cán cân thương mại.

Đáng chú ý, tỷ lệ giá trị nội địa đạt khoảng 52%, cho thấy năng lực chủ động nguyên phụ liệu được cải thiện rõ rệt – yếu tố quan trọng giúp ngành tăng sức chống chịu trước biến động thương mại.

Hiện dệt may Việt Nam đã xuất khẩu tới 138 thị trường, trong đó Hoa Kỳ vẫn là thị trường lớn nhất với kim ngạch khoảng 18 tỷ USD. Mặc dù thuế quan cơ bản ổn định, rủi ro về kiểm tra xuất xứ hay áp thuế bổ sung vẫn khiến doanh nghiệp duy trì tâm thế thận trọng.

Trong bối cảnh đó, đa dạng hóa thị trường, khách hàng và mặt hàng tiếp tục được xác định là trụ cột chiến lược nhằm phân tán rủi ro và duy trì tăng trưởng.

Ông Vũ Đức Giang – Chủ tịch Hiệp hội Dệt May Việt Nam cho biết thêm: "Năm 2025 chúng ta duy trì xuất khẩu 138 quốc gia và vùng lãnh thổ, trọng yếu vẫn là Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, ASEAN, Trung Quốc và đang mở rộng sâu hơn vào các nước SNG, Trung Đông, châu Phi. Chiến lược đa dạng hóa thị trường - khách hàng – mặt hàng đã phát huy hiệu quả. Rất nhiều mặt hàng rất đa dạng, đây là chiến lược sẽ có hiệu lực và có hiệu quả. Lực cung nguyên phụ liệu của chúng ta đã tăng, đặc biệt là thu hút đầu tư vào những phần cung thiếu hụt, điều đó thể hiện rằng chiến lược của chúng ta đi là đúng".

Một điểm sáng là niềm tin của thị trường quốc tế đang dần cải thiện. Nhiều doanh nghiệp đã kín đơn hàng đến hết quý I/2026 và đang đàm phán cho quý II. Trên cơ sở đó, ngành dệt may đặt mục tiêu dài hạn đến năm 2030 đạt 64 tỷ USD xuất khẩu, tăng trưởng bình quân 6,5–7%/năm, với trọng tâm là “Xanh hóa – Số hóa” và nâng tỷ lệ nội địa hóa lên trên 60%.

Tuy nhiên, năm 2026 được dự báo là năm nhiều thách thức. Kinh tế toàn cầu tăng trưởng chậm, xu hướng bảo hộ gia tăng, trong khi chu kỳ đơn hàng rút ngắn khiến doanh nghiệp phải vận hành linh hoạt hơn.

Chuyển từ tăng trưởng quy mô sang chiều sâu và giá trị

Từ góc độ doanh nghiệp, liên kết chuỗi cung ứng trong nước được coi là giải pháp then chốt để giảm phụ thuộc và nâng khả năng đáp ứng quy tắc xuất xứ.

Ông Thân Đức Việt - Tổng Giám đốc Tổng Công ty May 10 - CTCP (May 10) cho rằng: "Chúng tôi đưa ra nhiều giải pháp, giải pháp đầu tiên là chúng tôi tiếp tục mở rộng và liên kết chặt với chuỗi cung ứng trong nước để có thể chủ động nguồn nguyên liệu. Điểm thứ 2 là chúng tôi sẽ đa dạng hóa thị trường.

Mặc dù chúng tôi đã xuất khẩu trên 60 nước với 3 thị trưởng chính là Mỹ, Châu Âu, Nhật Bản nhưng năm 2026 thì chúng tôi sẽ tiếp tục cân đối và quy hoạch lại, không phụ thuộc vào một thị trường nào đó... Điểm thứ 3, chúng tôi tập trung sâu vào việc nâng cao khả năng năng lực, thiết kế, trình độ tay nghề để chúng tôi có một nguồn nhân lực đủ lớn để có thể chủ động trong bất kể tình huống nào xảy ra".

Ở tầm vĩ mô, dự báo cho thấy tổng cầu dệt may thế giới năm 2026 chỉ tăng khoảng 3%, buộc các tập đoàn lớn phải chuyển từ tăng trưởng theo quy mô sang tăng trưởng dựa trên năng suất và hiệu quả.

Với Tập đoàn Dệt may Việt Nam, năm 2026 được xác định là năm tăng trưởng có chọn lọc, gắn chặt với năng suất lao động và hiệu quả hoạt động.

Chia sẻ của ông Lê Tiến Trường - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Dệt may Việt Nam: "Dự báo tổng cầu 2026 không tăng trưởng mạnh, mức kịch bản cơ sở chỉ tăng trường khoảng 3% trong khi đó cả nước quyết tâm phân đấu đạt tăng trưởng GDP trên 10%, đặt ra thách thức rất lớn cho Tập đoàn... Vinatex xác định 4 trọng tâm chiến lược cho năm 2026 là tăng trưởng thặng dư xuất nhập khẩu trên 10%, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng GDP; nâng năng suất lao động tổng hợp (TFP) khoảng 5%; tăng thu nhập theo giờ của người lao động trên 10%; cải thiện tổng hiệu quả hoạt động trên 10%".

Không chỉ là bài toán con số, năm 2026 còn đánh dấu giai đoạn chuyển dịch mô hình tăng trưởng của toàn ngành – từ gia công sang chủ động chuỗi giá trị. Theo Hiệp hội Dệt May Việt Nam, doanh nghiệp phải thay đổi cách tiếp cận thị trường, tiến tới bán hàng trực tiếp, làm chủ thiết kế, logistics và từng bước đưa thương hiệu Việt ra thị trường toàn cầu.  

Ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt May Việt Nam nhấn mạnh: "Bây giờ, cách bán hàng của chúng ta bắt đầu khác rồi, chúng ta chịu áp lực lớn từ cách mua hàng của các nước lớn. Chúng ta trực tiếp đưa hàng sang kho của các nước nhập khẩu. Tôi cho rằng, làm được điều đó, chúng ta sẽ chủ động. Chủ động ở đây là chúng ta đưa các thương hiệu của Việt Nam ra thị trường toàn cầu. Thứ hai là chủ động cách bán hàng và chủ động được thiết kế, nguyên phụ liệu, sản xuất, kể cả vận tải..."

Tăng trưởng bền vững vì thế không còn là lựa chọn, mà là con đường tất yếu. Với tầm nhìn đến năm 2035, ngành dệt may Việt Nam hướng tới xây dựng nền công nghiệp thời trang hoàn chỉnh, dựa trên ba trụ cột: đa dạng hóa xuất khẩu và thị trường; thúc đẩy tự động hóa, số hóa và ứng dụng AI trong quản trị; tăng cường liên kết chuỗi. Đây sẽ là nền tảng để xuất khẩu dệt may Việt Nam không chỉ tăng về lượng, mà còn vững vàng về chất trong giai đoạn tới./.