Xuân xanh cho Tết thêm lành

Mỗi độ xuân về, Tết không chỉ là thời khắc sum vầy mà còn là lúc thói quen tiêu dùng của mỗi gia đình được bộc lộ rõ nét nhất. Những mâm cỗ đầy ắp, những giỏ quà rực rỡ sắc màu từng được xem là “đủ đầy” cho ngày Tết, thế nhưng, cùng với nhịp sống hiện đại và ý thức bảo vệ môi trường ngày càng lan tỏa, nhiều người đang lựa chọn một cách đón Tết khác: tiết chế hơn, xanh hơn và lành mạnh hơn. Những thay đổi nhỏ ấy đang góp phần tạo nên một mùa xuân nhẹ nhàng mà ấm cúng.

Để Tết không là gánh nặng cho môi trường

Phú Quốc hướng tới phát triển du lịch xanh, bền vững

Những ngày Tết, Phú Quốc thức dậy sớm hơn thường lệ. Nắng xuân tràn nhẹ trên những con đường ven biển, gió mang theo mùi mặn của đại dương hòa lẫn hương hoa mai, hoa sứ trước hiên nhà. Ở một góc làng chài Hàm Ninh, tiếng máy tàu nổ giòn tan, ngư dân tất bật chuyến biển đầu năm. Trên bãi cát, vài đứa trẻ chạy chân trần, cười vang dưới nắng sớm. Tết về trên đảo ngọc mang theo nhịp thở rất riêng – chậm rãi và yên bình.

Phú Quốc mùa xuân là vậy. Một đặc khu du lịch từng bước chuyển mình hiện đại, nhưng đâu đó vẫn giữ được nét an nhiên rất riêng, len lỏi trong từng góc đảo. Tuy nhiên, ẩn sau bức tranh xuân đầy thi vị ấy là những áp lực ngày một lớn lên môi trường tự nhiên. Mỗi dịp Tết đến, lượng khách tăng cao kéo theo lượng rác thải sinh hoạt cũng tăng đáng kể.  

Với anh Nguyễn Minh Tùng, công nhân vệ sinh môi trường trên đảo, mỗi mùa Tết đều đi qua trong lặng lẽ. Khi phố phường rực rỡ sắc xuân, từng gia đình quây quần bên mâm cơm ấm áp, anh lại khoác lên mình bộ đồ lao động, bước ra đường trong gió sớm:

“Rác nhiều gấp mấy lần ngày thường. Dọn xong buổi sáng, trưa ra lại thấy đầy. Gần Tết cho đến qua tết là chúng tôi phải tăng ca nhiều hơn để thu gom, vậy mà làm cũng  không kịp.”

Không riêng Phú Quốc, tại các đô thị lớn, lượng rác sinh hoạt trong dịp Tết thường tăng gấp đôi, có năm còn cao hơn. Rác từ các khu dân cư, chợ truyền thống, chợ đầu mối, nhà hàng, quán ăn… ùn ùn đổ về các bãi xử lý. Trong đó, phần lớn là rác thực phẩm và bao bì nhựa dùng một lần.

Ghi nhận tại thành phố Cần Thơ, trung tâm của vùng Tây Nam Bộ, những ngày cuối năm, chợ nổi Cái Răng tấp nập ghe xuồng, bán buôn nhộn nhịp. Tết mang theo sự sung túc, đủ đầy, nhưng cũng kéo theo nỗi lo rác thải sau mỗi phiên họp chợ.

Chị Hà Thị Oanh, một tiểu thương ở chợ nổi cho biết, Tết là dịp buôn bán được nhất trong năm, nhưng “bán xong nhìn rác cũng sót”. Túi nilon, hộp xốp, chai nhựa… theo dòng nước trôi đi, không biết sẽ dạt về đâu:

“Mọi người buôn bán ở đây đều được tuyên truyền giữ gìn môi trường, không xả rác xuống sông. Tuy nhiên, có người thực hiện, có người chưa, tùy vào ý thức từng người. Du khách cũng vậy, khi lên thuyền chúng tôi đều nhắc không vứt rác bừa bãi, nhưng vẫn còn trường hợp chưa chấp hành.”

Tết xanh bắt đầu từ thay đổi trong nếp nghĩ

Dù ở đô thị sầm uất hay miền quê yên bình, mỗi dịp Tết đến, bức tranh môi trường đều xuất hiện những gam màu trầm như thế. Nhìn rộng ra, đó không chỉ là câu chuyện rác thải, mà phản ánh cách chúng ta đang đón Tết hôm nay.

Với không ít người, Tết dường như ngày càng nặng về hình thức: mâm cỗ phải thật đầy, quà biếu phải thật sang, nhà cửa phải trang hoàng rực rỡ. Áp lực “Tết cho bằng người ta” khiến nhiều gia đình chi tiêu vượt quá nhu cầu thực tế, mua sắm nhiều hơn mức cần thiết. Hệ quả kéo theo là thực phẩm dư thừa, đồ dùng bị bỏ đi và lượng rác thải tăng lên nhanh chóng, trở thành gánh nặng cho môi trường sau mỗi mùa Tết.

Chị Lê Hoàng Dung, người dân phường An Lạc, TP.HCM chia sẻ:

 “Trước đây mỗi dịp Tết, gia đình tôi dùng rất nhiều đồ nhựa một lần, từ ly, hộp xốp cho tới bao bì gói quà. Nhưng mấy năm gần đây, thấy rác thải quá nhiều, mình cũng suy nghĩ lại. Giờ tôi tập mang theo túi vải khi đi chợ, hạn chế đồ nhựa dùng một lần, phân loại rác trong nhà. Những việc nhỏ thôi, nhưng nếu ai cũng làm thì môi trường dịp Tết chắc chắn sẽ đỡ áp lực hơn.”

Không chỉ dừng lại ở câu chuyện rác thải hay thói quen tiêu dùng, Tết, khi nhìn sâu hơn, còn phản ánh cách con người đối diện với chính mình và môi trường sống xung quanh. Theo TS. Dương Đức Minh,  Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế và Du lịch TP.HCM, để hướng tới một cái Tết xanh, an lành và bền vững, điều quan trọng trước hết là thay đổi cách nhìn về giá trị của Tết trong đời sống văn hóa đương đại.

Khi Tết không còn bị chi phối bởi hình thức hay sự phô trương, mà trở về với ý nghĩa sum vầy, sẻ chia và hài hòa với thiên nhiên, những thay đổi tích cực trong hành vi tiêu dùng và lối sống sẽ hình thành một cách tự nhiên. Đó là dịp mỗi người nhìn lại hành trình của bản thân, cảm nhận sự trưởng thành, sức khỏe và những mối quan hệ đã bồi đắp trong suốt một năm. Khi nội tâm được “giải tỏa”, con người sẽ bớt áp lực phải thể hiện ra bên ngoài, từ đó cũng bớt chạy theo mua sắm, chi tiêu quá mức:

“Tết không cần phải hà tiện, nhưng nhất định phải có tính toán. Khi mình chuẩn bị vừa đủ, ăn vừa đủ, chi tiêu hợp lý thì tự nhiên Tết sẽ bớt áp lực, cả về tài chính lẫn môi trường. Vì chúng ta gắn với tinh thần “Tết xanh” – nghĩa là hạn chế sử dụng nhựa, hoặc không dùng nhựa thì càng tốt, cũng góp phần làm giảm áp lực lên môi trường, để thiên nhiên được nhẹ nhàng hơn.

Vì vậy, hãy chọn Tết như một nhịp nghỉ để buông bỏ những lo toan, căng thẳng, hướng tới một đời sống tích cực hơn. Từ cảm xúc tích cực ấy, chúng ta sẽ có thêm cảm hứng sáng tạo và lao động hiệu quả hơn trong năm mới.”

TS Minh cũng cho rằng Tết xanh không tách rời truyền thống, mà cần được làm mới bằng cách hiểu sâu hơn những giá trị xưa. Những câu chúc như “Phúc – Thọ – Khang – Ninh” hay “An Khang Thịnh Vượng” không chỉ để treo trang trí, mà là dịp để các thế hệ trong gia đình cùng trò chuyện, cùng lý giải ý nghĩa, từ đó nuôi dưỡng nếp sống tiết chế, hài hòa và nhân văn.

Tết xanh, vì thế, không phải là một khuôn mẫu cứng nhắc, mà là một quá trình thay đổi nhận thức từ mỗi cá nhân, mỗi gia đình, lan tỏa ra cộng đồng. Khi con người biết buông bỏ áp lực hình thức, sống chậm và sống đủ, thì không chỉ môi trường được “nghỉ ngơi”, mà chính con người cũng tìm lại được sự an lành trong những ngày đầu năm mới.

Có lẽ đã đến lúc chúng ta nhìn lại ý nghĩa thật sự của Tết. Một cái Tết an lành không nhất thiết phải nhiều đồ mới, không đo bằng mâm cao cỗ đầy, và càng không nên để lại những núi rác sau cuộc vui. Xuân xanh bắt đầu từ sự thay đổi trong nếp nghĩ: sống chậm hơn, tiêu dùng vừa đủ, mua ít lại, dùng lâu hơn. Những việc nhỏ ấy, khi nhiều người cùng làm, sẽ tạo nên thay đổi lớn. Tết, suy cho cùng, không nằm ở những gì ta mua thêm, mà ở những gì ta biết buông bớt để mùa xuân thật sự an lành.