Xuân về hẻm nhỏ

Một vệt nắng nghiêng trên vách tường cũ. Một làn gió mỏng tang đưa mùi nhang trầm, lá dong, nếp mới thoảng qua hiên nhà.

Và đâu đó, tiếng trẻ con cười lanh lảnh bật lên giữa khoảng sân đầy sắc màu hoa lá. “Xuân về hẻm nhỏ” được cảm nhận bằng đủ đầy giác quan trong nhịp sống rất riêng của những con hẻm Sài Gòn.

Mùa xuân không ập đến ào ạt, mà len lỏi vào từng góc nhỏ quen thuộc, đủ để người ta chợt nhận ra: giữa phố xá hối hả, Tết đã về từ những điều bình dị nhất.

Những ngày giáp Tết, đi dọc các tuyến đường Vĩnh Khánh, Đoàn Văn Bơ, Tôn Đản … (phường Khánh Hội, TP.HCM), giữa dòng xe hối hả của phố lớn, chỉ cần ngoái nhìn vào các con hẻm là có thể bắt gặp mùa xuân đang “e thẹn” ở góc phố.

Những bức tường cũ, nền xi măng đã sậm màu thời gian bỗng mềm lại dưới ánh đèn led nhấp nháy và những chiếc lồng đèn Tết đỏ au được người dân treo dọc đường đi. Con hẻm vốn chật hẹp, quanh co, nay như được dẫn lối bằng sắc màu, mỗi bước chân là mở ra không gian của mùa xuân. 

Tại địa chỉ 122/27 Tôn Đản (phường Khánh Hội, TP.HCM) – con hẻm thông ra nhiều ngả đường lớn, anh Lê Thắng đang tỉ mẩn chỉnh từng sợi dây led, lồng đèn treo đúng vị trí để hoàn thiện những bước cuối cùng cho bức tranh Tết hẻm…

Ánh nắng hắt lên gương mặt trầm tĩnh của anh, lấp lánh trong những sợi dây đèn còn dang dở. Hơn chục năm gắn bó với nơi này, anh thuộc lòng từng khúc cua, mái hiên. Với anh, việc trang trí không đơn thuần là làm đẹp, mà là cách góp thêm một mảnh xuân cho xóm nhỏ của mình:

“Khu phố của mình mới làm ở đây , là do thứ nhất chỉ nói bày năm bảy căn thôi. Rồi chị ở xóm này thì thiệt sự chị cũng hơi khá giả chút xíu, thì đó tất cả mọi người cũng hùn nhưng chị nói thôi để chị bỏ ra. Rồi mình ở đây anh em trong xóm thôi mình biết làm nên mình giăng cho đỡ kêu thợ tốn chi phí. Vậy thôi trong xóm mình cho nó được đẹp đẽ, sạch sẽ, có không khí Tết vui vẻ hơn xíu".

Khi được hỏi về sự khác biệt giữa không khí Tết trong hẻm và ngoài đường lớn, anh Thắng cười hiền, chậm rãi lý giải. Ngoài mặt tiền, xe cộ đông đúc, kinh doanh bận rộn, Tết thường trôi qua vội vàng. Còn trong hẻm, khi xe lớn được hạn chế, khoảng không gian đủ an toàn và yên tĩnh, người ta mới có điều kiện ngồi lại với nhau, cùng giăng đèn, treo hoa, và giữ trọn vẹn cảm giác Tết của riêng mình:

“Trong xóm thích vui thì người ta làm thôi còn mặt tiền đa số kinh doanh không có làm những chương trình như giăng đèn này nọ. Thứ hai ngoài đó là đường lớn hông là được vì xe cộ nó chạy không có an toàn, điện đuốc này nọ rất là nguy hiểm. Còn trong hẻm là mình hạn chế xe lớn vào. Đó là lý do về mặt an toàn".

Trước mỗi nhà, hoa đã được mang ra hiên từ sớm. Cúc mâm xôi tròn đầy, vạn thọ vàng ươm, mai hé nụ chúm chím. Sắc hoa chen nhau trên nền xi măng xám, tạo nên một bức tranh tươi tắn mang mùa xuân tràn về khắp ngõ hẻm.

Giữa không gian ấy, mùi Tết hiện lên rất rõ. Mùi nhang trầm thoang thoảng từ bàn thờ trong mỗi căn nhà, mùi hoa mới tưới nước còn ẩm sương, mùi lá dong, nếp mới từ những căn bếp đang chuẩn bị nấu bánh.

Xen vào đó là mùi sơn mới quét lại cánh cửa, cả mùi nắng đọng trên nền xi măng cũ. Gió lùa qua, mang theo tất cả, tạo thành một thứ hương vị vừa ngai ngái, vừa ngọt dịu, khiến người ta bất giác nhớ về những cái Tết đã qua.

Trong căn nhà nhỏ ở hẻm 122/27/30 Vĩnh Khánh, cô Huỳnh Ba tất bật chuẩn bị nấu bánh chưng chung của xóm. Lá dong được lau sạch, xếp ngay ngắn. Nếp trắng vo kỹ, đậu xanh đãi tơi. Những động tác chậm rãi mà chắc tay như thể cô đang gom góp từng chút mùa xuân về trước cửa nhà.

Cô chia sẻ, mùi vị ký ức những đêm cuối cùng của tháng chạp nhiều năm trước luôn khiến người ta lưu luyến. Khi sương lạnh rơi xuống, nồi bánh sôi ùng ục, lửa reo tí tách, khói bếp quyện lên, mỏng mảnh rồi tan vào khoảng trời phía trên. Người lớn ngồi kể chuyện năm cũ, trẻ nhỏ chạy vòng quanh, cười khúc khích.

Tiếng nói cười, tiếng củi cháy lách tách hòa vào nhau, tạo nên một bản nhạc xuân mộc mạc mà ấm nồng. Cô đang mong chờ năm nay có thể gặp lại những hương vị Tết đó:

“Cứ Tết là bà con trong hẻm lại hẹn nhau tầm 27, 28 Tết, mỗi nhà góp chút: người thì gạo, người đậu, người lá, rồi cùng nhau nấu chung cho vui. Mấy bữa đó tối ngồi canh nồi bánh, người lớn kể chuyện, mấy đứa nhỏ chạy chơi xung quanh. Trời lạnh lạnh ngồi bên bếp lửa thấy ấm cả người, ấm cả tình xóm giềng".

Từ sắc hoa, lồng đèn treo trước hiên nhà và bếp lửa đang chờ nhóm nơi đầu hẻm, mùa xuân tiếp tục lan ra. Đi sâu thêm vài bước, qua những lối rẽ quen thuộc của cư dân, Tết bỗng hiện ra bằng một âm thanh khác – trong trẻo và rộn ràng khi tiếng cười trẻ thơ vang lên giữa sân Trường Mầm non 10 (phường Khánh Hội) nằm gọn cuối hẻm.

Sân trường bừng sáng trong nắng xuân. Gió khẽ lay những cành mai nhỏ trang trí trước lớp. Tiếng nhạc xuân vang lên rộn ràng, quyện cùng tiếng cười trong veo của trẻ. Những tiểu cảnh Tết được các cô giáo bày biện khéo léo: bánh chưng, bánh tét đặt bên thúng lúa vàng, vài cành mai, cành đào nhỏ vừa đủ để gợi lên không khí sum vầy.

Các bé mầm non say sưa tô những nét thư pháp còn vụng về, bàn tay nhỏ nhắn lấm lem màu mực nhưng ánh mắt thì đầy háo hức. Ở một góc sân khác, tiếng reo vui vang lên từ những trò chơi dân gian do các cô tổ chức, nơi các bé vừa chơi, vừa cười, vừa làm quen với Tết theo cách hồn nhiên nhất. Trong khoảnh khắc ấy, mùa xuân như trẻ lại - non tơ, rộn ràng, và đầy sức sống.

Cô Phạm Thùy Trang, giáo viên trường mầm non 10, chia sẻ: "Thấy các bé vui chơi như vậy bản thân em rất là vui vì mình đã tạo được không gian cho các con vui chơi như vậy. Các con rất là hào hứng tham gia nhiều hoạt động.

Thứ hai là con được trải nghiệm phong tục của ngày Tết nguyên đán và cũng hiểu ý nghĩa sâu sắc của ngày Tết nguyên đán. Trường của mình nằm trong khu hẻm nhỏ nhưng mà các bé xung quanh đây là người dân thì các bé thấy được sự ấm áp nơi đây vì người dân xung quanh đi qua đây rất là quan tâm đến các con của mình".

Nằm cuối một con hẻm cụt, Trường Mầm non 10 vốn ngày thường khép mình trong nhịp sinh hoạt yên ả của khu dân cư. Và khi ngày hội vui xuân được tổ chức, sân trường bỗng mở rộng ra cả con hẻm nhỏ. Tiếng nhạc xuân khe khẽ, tiếng cười trẻ thơ lan qua từng mái nhà, chạm vào những hiên cửa đã treo sẵn lồng đèn, hoa Tết.

Người dân xung quanh, những người có con, có cháu đang học ở đây, đứng tựa trước ngõ, lặng lẽ dõi theo, mỉm cười trong sự bình yên. Các bé tham gia ngày hội cũng chính là những cư dân nhí của con hẻm, quen từng lối rẽ, từng bậc thềm xi măng. Cô Lê Phương Trinh, Hiệu trường trường Mầm non 10 chia sẻ:

“Hằng ngày khi tôi đi làm, cũng với những không khí mà của trường Mầm non 10 hiện nay thì thực tế Tết cũng đang dần dần vào hẻm rồi. Bây giờ các khu nhà cửa xung quanh trường, các cô chú cũng đã bắt đầu trang trí Tết. Nếu buổi tối khi mà mình đến đây, mình sẽ thấy ở đây rất là đẹp.

Ngoài ra còn rộn ràng bằng âm nhạc buổi sáng, tiếng réo rít của học sinh nữa. Vào những buổi sáng, nhà trường thường hay mở nhạc Tết, không gian của Tết rất là rộn ràng. Hôm nay cũng là một buổi để các cô được xả đi những cái mệt nhọc của công việc và trải mình vào không gian Tết của trường".

Rời sân trường khi tiếng nhạc xuân vẫn còn ngân nga phía sau lưng và lan đầy trong nắng, tôi bước chậm ra đầu hẻm. Ngoài kia, dòng xe cuồn cuộn như chưa từng ngơi nghỉ. Nhưng trong con hẻm nhỏ, mùa xuân đã kịp neo lại, lòng tôi cũng bất chợt đầy lên một niềm vui rất khẽ, rất mới, như thể Tết vừa kịp ghé qua tim mình.

Mùa xuân ở đây không dừng lại trước mỗi hiên nhà, mà nối từ ánh đèn, sắc hoa, đến bếp lửa sang tiếng cười trẻ thơ. Giữa phố xá đông đúc, con hẻm nhỏ ấy như một mạch xuân đang chảy mạnh mẽ, gắn kết con người bằng sự sẻ chia và nghĩa tình.

Và khi Tết thực sự gõ cửa thành phố, chính những ngõ hẻm như thế đã âm thầm lan tỏa hơi ấm, để mùa xuân không chỉ đến, mà còn ở lại rất lâu trong lòng người.