Xử phạt vi phạm giao thông phải hướng đến phục vụ người dân

Bởi vậy, việc số hóa toàn bộ quy trình, giúp người dân nộp phạt hoàn toàn qua mạng là bước cải thiện đáng kể, không chỉ là câu chuyện về ứng dụng công nghệ mà còn là sự thay đổi phương thức phục vụ nhân dân

Nộp phạt nguội hoàn toàn qua mạng, cần nhất tính minh bạch

Lâu nay, quy trình xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông được cải tiến mạnh mẽ, từ chỗ nộp phạt trực tiếp qua kho bạc, đến việc nộp phạt trực tuyến qua cổng dịch vụ công. Mặc dù vậy, việc ứng dụng công nghệ, số hóa toàn bộ quy trình nộp phạt sắp tới được kỳ vọng sẽ tiết kiệm xã hội, tăng tính minh bạch, và quan trọng hơn là hướng đến phục vụ người dân.

Nhìn lại quá trình cải cách thời gian qua có thể thấy sự thay đổi khá rõ. Từ chỗ người vi phạm phải trực tiếp đến cơ quan chức năng, kho bạc để hoàn tất nghĩa vụ nộp phạt, quy trình đã từng bước chuyển sang môi trường trực tuyến thông qua Cổng Dịch vụ công.

Đây không đơn thuần là thay đổi một phương thức thanh toán. Đó là sự thay đổi trong cách cơ quan nhà nước cung cấp dịch vụ hành chính, từ yêu cầu người dân phải đi tìm cơ quan công quyền sang việc đưa dịch vụ đến gần người dân hơn. 

Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở việc nộp tiền trực tuyến thì dư địa cải cách vẫn còn rất lớn. Điều người dân cần không chỉ là một nút “nộp phạt online”, mà là một quy trình được số hóa từ đầu đến cuối: phát hiện vi phạm, xác minh phương tiện và người điều khiển, thông báo vi phạm, cung cấp thông tin và bằng chứng, hướng dẫn thực hiện nghĩa vụ, nộp phạt, nhận kết quả và cập nhật trạng thái xử lý trên cùng một hệ thống.

Khi đó, một vụ vi phạm giao thông có thể được xử lý gần như trọn vẹn trên môi trường số. Người dân không phải mất thời gian đi lại, xếp hàng, tìm đúng cơ quan để giải quyết từng công đoạn. Với những trường hợp vi phạm ở địa phương khác nơi cư trú, lợi ích càng rõ ràng.

Một người điều khiển phương tiện ở Hà Nội nhưng vi phạm tại một tỉnh cách xa hàng trăm kilômét sẽ không còn phải tính đến việc quay lại địa phương để hoàn tất thủ tục nếu toàn bộ quy trình đã được thiết kế trực tuyến. Đây chính là giá trị lớn nhất của số hóa: tiết kiệm chi phí xã hội.  

Nhưng sâu xa hơn, số hóa còn góp phần tăng tính minh bạch trong xử phạt. Một quy trình được ghi nhận bằng dữ liệu, có trạng thái xử lý rõ ràng, có lịch sử giao dịch và bằng chứng vi phạm sẽ giúp hạn chế những khoảng trống trong quá trình thực thi.

Người dân biết mình vi phạm gì, căn cứ nào để xử phạt, phải thực hiện nghĩa vụ ra sao và hồ sơ đang ở bước nào. Cơ quan quản lý cũng có thể theo dõi toàn bộ quá trình, giảm sự phụ thuộc vào hồ sơ giấy và thao tác thủ công. 

Điều này đặc biệt quan trọng với xử phạt nguội. Khi người vi phạm không bị dừng xe trực tiếp tại thời điểm xảy ra hành vi, khoảng cách giữa thời điểm vi phạm và thời điểm xử lý có thể khiến người dân băn khoăn nếu thông tin không đầy đủ. Bởi vậy, số hóa không thể chỉ là số hóa thủ tục; phải đồng thời số hóa khả năng cung cấp thông tin, bằng chứng và giải trình. 

Một hệ thống hiện đại cũng cần được thiết kế theo tư duy phục vụ. Người dân không nên phải tự mình lần tìm quy trình xử lý trên nhiều cổng thông tin khác nhau.

Khi có thông báo vi phạm, hệ thống cần giúp họ biết ngay vi phạm nào, mức phạt bao nhiêu, thời hạn thực hiện, phương thức thanh toán và cách nhận kết quả. Nếu có sai sót hoặc cần phản hồi, cũng phải có kênh trực tuyến để thực hiện, thay vì buộc người dân quay lại phương thức hành chính truyền thống.

Từ nộp phạt trực tiếp đến nộp phạt trực tuyến, bước tiến tiếp theo không nên chỉ là nộp phạt qua mạng, mà là xử lý vi phạm trên môi trường số. Khi công nghệ giúp người dân không phải đi lại, cán bộ không phải xử lý thủ công và dữ liệu được minh bạch trong từng khâu, đó mới thực sự là chuyển đổi số có ý nghĩa.

Số hóa lúc ấy không còn là câu chuyện của máy móc hay phần mềm, mà trở thành một phương thức phục vụ người dân văn minh, hiệu quả và phù hợp với một nền hành chính hiện đại.