Xử phạt hình sự có ngăn được tình trạng xâm phạm dữ liệu cá nhân?

Liệu việc chuyển từ xử lý hành chính sang xử lý hình sự có ngăn chặn được tình trạng xâm phạm dữ liệu cá nhân đang diễn ra ngày càng phổ biến, công khai trên không gian mạng?

PV VOV Giao thông đối thoại với TS Đinh Xuân Thảo, Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp (Ủy ban Thường vụ Quốc hội) về nội dung này:

PV: Thưa ông, dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi đã đề xuất bổ sung tội xâm phạm dữ liệu cá nhân và tội cản trở hoạt động bảo vệ dữ liệu cá nhân. Ông có ý kiến như thế nào về đề xuất này?

TS Đinh Xuân Thảo: Việc đề xuất bổ sung tội xâm phạm dữ liệu cá nhân và tội cản trở hoạt động bảo vệ dữ liệu cá nhân vào dự thảo Bộ luật Hình sửa đổi là rất cần thiết và cấp bách, bởi vì hiện nay việc rò rỉ dữ liệu cá nhân, cũng như mua bán dữ liệu liệu cá nhân và lạm dụng dữ liệu cá nhân để sử dụng vào mục đích bất chính đang diễn ra rất nhiều, có thể nói là tràn lan và gây ra hệ lụy rất là nghiêm trọng cho người dân và người dân cũng rất là phàn nàn về chuyện này.

PV: Với tình trạng đó rò rỉ dữ liệu cá nhân hiện nay, theo ông, có những khoảng trống pháp lý nào cần được khắc phục?

TS Đinh Xuân Thảo: Về tình trạng rò rỉ thông tin, dữ liệu cá nhân hiện nay thì đang diễn ra tràn lan; phải bổ sung vào trong pháp luật để bảo đảm khắc phục khoảng trống gây ra tình trạng mua bán, rồi sử dụng dữ liệu, rò ri dữ liệu cá nhân, trước hết phải quy định rõ trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức quản lý dữ liệu cá nhân của công dân.

Tức là những người đang có chức trách quản lý các dữ liệu cá nhân, như là nắm thông tin căn cước, số tài khoản, hộ chiếu…thì trách nhiệm phải bảo mật như thế nào. Rồi phải quy định rõ chỉ khi nào thì mới được yêu cầu người dân cung cấp dữ liệu cá nhân.

Và khi được người dân cung cấp dữ liệu cá nhân như thế thì phải có trách nhiệm bảo quản như thế nào. Và nếu để xảy ra việc rò rỉ lộ lọt thông tin thì sẽ bị xử lý như thế nào…

PV: Theo ông, việc bổ sung các tội danh mới như tội xâm phạm dữ liệu cá nhân và cản trở hoạt động bảo vệ dữ liệu cá nhân được kỳ vọng sẽ tác động như thế nào đến hiệu quả công tác phòng chống tội phạm công nghệ cao và các hành vi lừa đảo sử dụng dữ liệu cá nhân?

TS Đinh Xuân Thảo: Nếu được bổ sung các tội danh mới để lắp các khoảng trống pháp lý về tội danh liên quan đến dữ liệu cá nhân, sẽ có tác động tích cực và có hiệu quả thiết thực trong công tác phòng chống tội phạm công nghệ cao và các hành vi sử dụng dữ liệu cá nhân để lừa đảo, mà đang còn diễn ra khá tràn lan hiện nay.

Đối với những quy định này, nếu bổ sung vào Bộ luật Hình sự để tránh việc lạm dụng sử dụng thông tin cá nhân để thực hiện những hành vi phạm tội trên không gian mạng, lừa đảo, nhắn tin qua mạng xã hội. Nếu quy định nghiêm ngặt, để thông tin không bị lộ lọt, thì rõ ràng sẽ có tác dụng rất tốt.

Còn đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân phải tuân thủ nghiêm ngặt việc giữ gìn, bảo vệ, bảo mật thông tin cá nhân của người khác thì tôi thấy nó không cản trở gì đến hoạt động của họ trong việc sử sử dụng các thông tin cá nhân mà họ cần phải thu thập.

PV: Theo ông thì để thực thi hiệu quả điều này thì quy định của pháp luật cần quy định chặt chẽ trách nhiệm của các bên, từ bên tu thập, lưu trữ và sử dụng dữ liệu cá nhân như thế nào?

TS Đinh Xuân Thảo: Những người đang có trách nhiệm quản lý, sử dụng dữ liệu cá nhân thì không phải là người ta không biết đâu. Cái chính ở đây là trách nhiệm nếu để lộ lọt thì phải xử lý thế nào cho nghiêm, thì nó sẽ tránh được việc là bán các thông tin. Ví dụ số điện thoại cá nhân của tôi, rất nhiều người biết, rồi họ gọi đến, rồi nhắn tin, thì rõ ràng ở đây có sự lộ lọt, nếu không phải là mua bán thì cũng có thể là cách bảo vệ chưa chặt chẽ.

Thứ hai, khi nào thì cần phải xuất trình giấy tờ, ví dụ như căn cước, rồi anh chỉ được xem, hay là anh phải ghi lại, anh phải giữ lại trong thời gian tách rời khỏi sự quản lý của người chủ của dữ liệu đó, thì cần phải quy định rõ và ghi rõ trách nhiệm đối với những người để lộ lọt các thông tin dữ liệu cá nhân.

PV: Xin cảm ơn ông!