Xóa làn khẩn cấp Vành đai 3: Giải pháp chờ… Vành đai 4, vậy lối đi cho xe ưu tiên?

Để giải bài toán này, thời gian qua xuất hiện đề xuất: Nên chăng tổ chức lại giao thông, chính thức xóa bỏ làn dừng khẩn cấp và chuyển đổi đường Vành đai 3 trên cao thành 3 làn xe chạy một chiều để tăng lưu lượng thoát xe?

Xung quanh nội dung này, VOV Giao thông có cuộc trao đổi với Thượng tá Nguyễn Văn Quỹ, nguyên cán bộ xử lý vi phạm giao thông tại Hà Nội và Tiến sĩ Phan Lê Bình, Trưởng đại diện Văn phòng tư vấn OCG Nhật Bản tại Việt Nam.

PV: Thưa Thượng tá Nguyễn Văn Quỹ, góc nhìn của ông thế nào về tình trạng ùn tắc nghiêm trọng kéo dài ở vành đai 3 trên cao tại Hà Nội?

Thượng tá Nguyễn Văn Quỹ: Bản thân đường Vành đai 3 không tắc vì thiếu làn, mà nó tắc vì hiện tượng nút thắt cổ chai tại các điểm giao cắt lên xuống.

Thứ nhất là cái hiện tượng dồn ứ tại các nút giao, hiện nay thì các phương tiện giao thông trên đường cao tốc đấy, mà hạ xuống các nút giao như Nguyễn Trãi, Khuất Duy Tiến, Trần Duy Hưng, thì chúng ngay lập tức va vào sự xung đột giao thông của hệ thống đường hỗn hợp phía dưới.

Xe ở phía dưới không thoát kịp sẽ tạo thành những hàng dài dồn ứ ngược lên đường trên cao. Lúc này đường trên cao có mở đến 5 làn xe thì vẫn phải đứng im một chỗ khi mà hạ tầng phía dưới các nút giao chưa đảm bảo.  

Xung đột tại lối lên là việc cần phải cải thiện. Tại các lối lên thì dòng xe từ dưới lên bám đàn, tăng tốc nhập vào cao tốc thường xuyên xung đột trực tiếp đối với các dòng xe đang chạy tốc độ cao trên trục đường thẳng, gây lên hiện tượng giảm tốc đột ngột trên toàn tuyến.

PV: Trở lại với đề xuất biến làn dừng khẩn cấp thành làn xe chạy để mở rộng thêm thành 3 làn xe, từ góc độ của một người từng có nhiều năm gắn bó với công tác đảm bảo trật tự an toàn giao thông, ông đánh giá đề xuất này ra sao?

Thượng tá Nguyễn Văn Quỹ: Việc giảm tốc độ và quy định đồng tốc, quy định đồng tốc là một điểm mấu chốt. Bởi vì nếu chạy tốc độ quá cao, các xe lách qua lách lại thì sẽ xảy ra va chạm. Giảm tốc độ sẽ giúp giảm thiểu tối đa các vụ tai nạn liên hoàn.  

Tuy nhiên tôi cũng có một cảnh báo lớn, việc xóa làn khẩn cấp giống như một con dao hai lưỡi. Nếu xóa làn khẩn cấp mà không có phương án ứng phó sự cố thì cực kỳ nguy hiểm. Giả sử có một chiếc xe bị xịt lốp, nổ lốp, hỏng hóc giữa đường hay nghiêm trọng hơn là tai nạn cháy nổ, mà làn khẩn cấp đã bị các xe khác sử dụng hết để lưu thông thì xe cứu thương, xe chữa cháy sẽ tiếp cận hiện trường bằng cách nào?

Nghiêm trọng hơn, giải pháp này chỉ khả thi nếu kèm theo hệ thống camera AI phát hiện sự cố theo thời gian thực và các xe cứu hộ cắm chốt liên tục để giải tỏa trên hiện trường trong vòng vài phút thì có thể giải quyết phương án này là thuận tiện.

Rõ ràng, việc xóa bỏ làn khẩn cấp tiềm ẩn những rủi ro quá lớn về cứu hộ cứu nạn và chưa thể giải quyết triệt để sự ùn tắc tại các nút giao. Vậy đâu mới là giải pháp căn cơ? Tiến sĩ Phan Lê Bình đưa ra quan điểm:

"Về mong muốn sử dụng làn khẩn cấp, tôi chỉ muốn đặt ra một câu hỏi đó là: Trong trường hợp có tai nạn, hoặc đơn giản là phương tiện bị bốc cháy trên Vành đai 3 trên cao, mà làn khẩn cấp đang bị các phương tiện ô tô chiếm dụng hết đang lưu thông, thì xe cứu thương, phương tiện chữa cháy sẽ tiếp cận hiện trường bằng cách nào?

Nếu trả lời được câu hỏi này thì việc sử dụng làn khẩn cấp với mục đích đó có thể hiểu được.

Về giải pháp trước mắt, điều chỉnh các nút giao lên xuống ở Vành đai 3 hay áp dụng hệ thống đèn tín hiệu thông minh là việc cần làm ngay. Nhưng để giải quyết vấn đề tận gốc, khi lưu lượng tập trung quá cao vào tuyến đường này, thành phố Hà Nội đang rất gấp rút triển khai xây dựng tuyến Vành đai 4.

Hiện nay chưa có phương án tổ chức giao thông chi tiết cho Vành đai 4, nhưng tôi tin tưởng rằng, sau khi hoàn thành, tuyến đường này sẽ đóng vai trò phân luồng từ xa rất hiệu quả. Chúng ta sẽ chỉ cho phép các phương tiện vận tải liên tỉnh đi trên Vành đai 4, không cho phép các phương tiện có tải trọng lớn đó đi vào Vành đai 3 nữa. Khi đó, nó sẽ giải quyết được vấn đề căn cơ của sự ùn tắc trên Vành đai 3 hiện nay."

Quy hoạch giao thông luôn là một bài toán cần tính tổng thể và dài hạn. Những giải pháp điều tiết cục bộ tại các nút giao, kết hợp hệ thống đèn tín hiệu thông minh là điều cần làm ngay. Tuy nhiên, lối thoát thực sự và lâu dài nhất cho đường Vành đai 3 chính là đẩy nhanh tiến độ khép kín tuyến vành đai 4, tạo ra một mạng lưới phân luồng từ xa, “chia lửa” cho giao thông nội đô Hà Nội.