Xe điện và hành trình cắt giảm phát thải khí CO2

Vậy chuyển từ xe xăng sang xe điện có thể giúp cắt giảm bao nhiêu CO₂ và lợi ích môi trường được tính toán ra sao?

Xe điện đang dần trở thành một phần quen thuộc trên đường phố, khi ngày càng nhiều người lựa chọn chuyển đổi từ xe xăng sang phương tiện sử dụng năng lượng điện. Không chỉ giảm khí thải trực tiếp trong quá trình vận hành, xe điện còn có thể giúp cắt giảm đáng kể phát thải nếu tính trên toàn bộ vòng đời phương tiện.

Vậy một chiếc xe điện có thể giúp giảm bao nhiêu CO₂, và lựa chọn của mỗi người đang tạo ra thay đổi như thế nào đối với môi trường? Trong phần Cảm hứng xanh hôm nay, mời quý vị cùng tìm hiểu hành trình cắt giảm phát thải CO₂ từ những chiếc xe điện đang hiện diện trong cuộc sống hằng ngày.

Trên những tuyến phố đông đúc, xe máy điện, ô tô điện xuất hiện ngày càng nhiều. Với những người đã chuyển đổi phương tiện, quyết định này thường bắt đầu từ những điều rất gần với cuộc sống hàng ngày:

“Trước đây tôi đi xe xăng, sau chuyển sang xe điện. Ngoài chuyện chi phí sử dụng, tôi cũng nghĩ là xe điện không có khói xả trực tiếp, nên nếu nhiều người cùng chuyển đổi thì môi trường đô thị chắc chắn sẽ tốt hơn.”

Nhưng lợi ích ấy có thể đo đếm bằng những con số nào? Một nghiên cứu của Ngân hàng Phát triển châu Á – ADB, công bố năm 2024 về quá trình chuyển đổi sang xe điện tại Việt Nam, đã đánh giá phát thải theo toàn bộ vòng đời phương tiện. Tức là không chỉ tính lúc xe chạy trên đường, mà còn tính cả sản xuất phương tiện, sản xuất pin và nguồn điện sử dụng.

Kết quả cho thấy, so với xe chạy xăng tương đương, xe điện tại Việt Nam có thể giảm khoảng 60% phát thải khí nhà kính đối với ô tô con; khoảng 30% đối với xe máy và khoảng 70% đối với xe buýt. Đáng chú ý, đây không phải phép tính chỉ dựa trên việc xe điện không có ống xả. Nghiên cứu đã tính đến cả lượng phát thải từ hệ thống điện và quá trình sản xuất pin.

Với một người sử dụng xe máy mỗi ngày, con số 30% có thể chưa dễ hình dung. Nhưng khi hàng triệu phương tiện cùng chuyển đổi, lượng phát thải được cắt giảm sẽ không còn là câu chuyện của từng cá nhân:

“Ngày nào tôi cũng đi làm bằng phương tiện cá nhân, nên tôi nghĩ mình chuyển sang xe điện thì ít nhất trong quá trình sử dụng sẽ không có khí thải từ ống xả. Nếu hạ tầng thuận tiện hơn thì tôi nghĩ nhiều người cũng sẽ cân nhắc".

Tuy nhiên, chuyển sang xe điện mới là một phần của bài toán giảm phát thải. Hiệu quả của quá trình này còn phụ thuộc vào cách chúng ta sản xuất điện, sản xuất pin và vận hành toàn bộ hệ thống giao thông.

Theo TS Nguyễn Đình Thạo, Giảng viên khoa công trình và môi trường, trường ĐH GTVT Hà Nội, cần nhìn vào cả bức tranh tổng thể để thấy rõ mức độ cải thiện và những dư địa còn lại trong quá trình xanh hóa:

"Chuyển sang phương tiện xanh như vậy về bản chất, nguyên lý là rất tốt nhưng cũng cần xác định tổng thể nó cải thiện như thế nào cho so với sử dụng xăng dầu, từ đấy nhìn rõ bức tranh quá trình chuyển đổi xanh đã hoàn chỉnh chưa hay vẫn còn những dư địa trống để mình tiếp tục cải thiện để xanh hóa hơn…"

Nhìn rộng hơn, giảm phát thải trong giao thông không chỉ là câu chuyện thay thế một loại phương tiện bằng một loại phương tiện khác. Đó còn là bài toán giảm lượng phương tiện phát thải lưu thông trong đô thị và khuyến khích những cách di chuyển ít phát thải hơn.

"Đô thị mà nghẹt thở một phần rất quan trọng, cơ bản là do xe máy, ô tô phát thải, nên chúng ta khẩn trương chuyển sang giao thông xanh, giao thông công cộng. Mỗi người chịu khó đánh đổi lợi ích hiện tại cho lợi ích tương lai xanh bằng cách chuyển sang giao thông xanh, giao thông công cộng…"

Như vậy, hành trình cắt giảm phát thải của giao thông không dừng lại ở việc một người đổi từ xe xăng sang xe điện. Đó là sự thay đổi đồng thời từ phương tiện, nguồn năng lượng đến cách chúng ta di chuyển. Khi những thay đổi ấy diễn ra trên quy mô lớn, lượng phát thải được cắt giảm cũng có thể tạo ra tác động lớn hơn đối với môi trường đô thị. 

Chuyển từ xe xăng sang xe điện không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn phát thải CO₂, nhưng là một bước quan trọng để giảm phát thải trong giao thông. Khi phương tiện xanh đi cùng nguồn năng lượng sạch hơn và cách sử dụng bền vững hơn, mỗi hành trình hôm nay sẽ góp phần làm nhẹ hơn dấu chân carbon của những hành trình ngày mai.

Nếu bạn có trải nghiệm thú vị về lối sống xanh, hãy chia sẻ cùng chúng tôi qua email [email protected] hoặc fanpage của chương trình: VOV Giao thông Duyên Hải.

Biết đâu, chính câu chuyện của bạn sẽ trở thành cảm hứng cho nhiều người khác!