Xe buýt TP.HCM "thay da đổi thịt" nhờ cú hích chuyển đổi số

Nhờ ứng dụng mạnh mẽ công nghệ và tư duy "lấy hành khách làm trung tâm", hệ thống xe buýt TP.HCM đang ghi nhận bước chuyển mình toàn diện cả về chất lượng dịch vụ lẫn công tác quản lý điều hành.

Tăng trưởng ấn tượng từ chính sách miễn phí và những "cú chạm" công nghệ.

Ghi nhận tại Bến xe buýt Sài Gòn vào chiều cuối tuần giữa tháng 8, hòa vào dòng người đông đúc nhưng trật tự, anh Nguyễn Hiệp Hưng (hiện công tác tại Sở Tài chính TP.HCM) đang lướt điện thoại tra cứu lịch trình xe buýt số 172 (Bến xe buýt Sài Gòn - Bến xe Vũng Tàu). Từ nhiều tháng nay, xe buýt đã trở thành người bạn đồng hành quen thuộc của anh:

"Mình đi xe buýt thường xuyên, mỗi tuần một lần về Vũng Tàu. Ứng dụng MultiGo giúp tra cứu tuyến và thời gian đi lại rất thuận tiện, thông tin đầy đủ và kịp thời. Với lộ trình đường dài như thế này, lựa chọn xe buýt là cực kỳ hợp lý và thoải mái".

Anh Phan Bá Khánh - nhân viên phục vụ tuyến 93 (Bến xe buýt Sài Gòn - Bến xe Miền Đông mới) cho hay trước đây người dân muốn tìm hiểu các tuyến xe buýt khá khó khăn. Bây giờ chỉ cần mở MultiGo, gõ điểm đến là ứng dụng gợi ý ngay lộ trình, các chặng chuyển tuyến và giờ xe chạy. “Đáng mừng là ngay cả các cô chú trên 60 tuổi hiện nay cũng sử dụng smartphone rất thành thạo để chủ động cho chuyến đi của mình". – anh Phan Bá Khánh cho biết thêm.

Đang trong giai đoạn cao điểm phục vụ người dân làm thẻ giao thông công cộng, để phục vụ số lượng hành khách làm thẻ tăng nhanh, tại Bến xe buýt Sài Gòn, Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng TP.HCM đã bố trí khu vực riêng với đội ngũ nhân viên và tình nguyện viên trực tiếp hướng dẫn hành khách đăng ký thẻ giao thông công cộng qua ứng dụng MultiGo. Song song đó, các video hướng dẫn trực quan cũng được phủ sóng rộng rãi trên mạng xã hội để hỗ trợ hành khách thao tác từ xa.

Không dừng lại ở việc số hóa vé xe, làm thủ tục cấp thẻ qua ứng dụng thì mạng lưới xe buýt TP.HCM với khoảng 19.000 chuyến xe mỗi ngày cũng đang chuyển mình mạnh mẽ về phương tiện. Hiện hơn 70% phương tiện đã chuyển sang dùng xe điện hoặc năng lượng sạch, hướng tới mục tiêu xanh hóa 100% vào năm 2030.

Theo thống kê từ Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng TP.HCM, chỉ sau gần 50 ngày TP.HCM triển khai chính sách miễn phí vé xe buýt gắn với xác thực điện tử (từ ngày 1/7/2026), toàn thành phố đã ghi nhận hơn 13 triệu lượt hành khách, tăng hơn 40% so với cùng kỳ năm 2025. Những con số "biết nói" này cùng với nhiều sự thay đổi theo chiều hướng tích cực khác đang phản ánh sự trở lại mạnh mẽ của người dân với phương tiện giao thông công cộng nói chung, xe buýt nói riêng

Nâng chuẩn trách nhiệm từ hệ thống giám sát thông minh

Công nghệ không chỉ mang lại sự tiện lợi cho hành khách đi xe buýt tại TPHCM mà còn thay đổi căn bản tư duy làm việc của đội ngũ tài xế và tiếp viên. Với 15 năm gắn bó với nghề, tài xế Phan Thanh Nam (lái xe tuyến số 01: Bến Thành - Bến xe Chợ Lớn) chia sẻ rằng hệ thống camera giám sát trên xe và tại các trạm dừng đã mang lại sự minh bạch lớn:

"Hệ thống camera này giúp bảo vệ cả hành khách lẫn nhân viên. Trước đây nếu xảy ra va chạm, người ta thường mặc định 'xe lớn phải đền xe nhỏ'. Bây giờ có dữ liệu trích xuất rõ ràng, đúng sai phân minh. Việc giám sát này không hề gây áp lực, mà ngược lại giúp chúng tôi nâng cao tinh thần trách nhiệm và vững tâm hơn khi cầm lái".

Cơ sở dữ liệu được tích hợp cùng quy trình số được nâng cấp liên tục đã tạo điều kiện để Tổng đài 1022 (nhánh số 9) chuyên tiếp nhận phản ánh và góp ý về xe buýt mở rộng khung giờ hoạt động từ 5h30 đến 22h30 tất cả các ngày trong tuần kể từ ngày 15/4/2026. Chị Nguyễn Thị Kim Châu - chuyên viên tiếp nhận thông tin trực tuyến cho biết bình quân mỗi ngày, tổng đài này tiếp nhận xử lý từ 300 - 400 cuộc gọi với thời gian ngắn nhất.

Không chỉ từng bước giảm thểu thấp nhất các hành vi thiếu chuẩn mực trong lĩnh vực xe buýt, nâng cao chất lượng phục vụ mà Trung tâm quản lý giao thông công cộng TPHCM còn góp phần quan trọng trong công tác đảm bảo an ninh trật tự, kéo giảm tội phạm trên địa bàn toàn thành phố. Anh Nguyễn Trương Hoài Lâm (bộ phận GPS, phòng Quản lý Điều hành) cho biết anh và các đồng nghiệp đã nhiều lần cung cấp thông tin, truy xuất hình ảnh phối hợp với lực lượng cảnh sát tiến hành truy vết các đối tượng phạm pháp. “Phương pháp này mang lại hiệu quả cao, giúp phát hiện và hỗ trợ lực lượng chức năng bắt giữ đối tượng kịp thời” - Anh Nguyễn Trương Hoài Lâm thông tin thêm.

Quản lý khép kín và minh bạch nguồn lực ngân sách

Thực hiện Nghị quyết của HĐND TP.HCM về việc miễn phí vé cho 134 tuyến xe buýt nội tỉnh với kinh phí hỗ trợ khoảng 665 tỷ đồng cho 6 tháng cuối năm 2026, bài toán đặt ra cho cơ quan quản lý là làm sao kiểm soát dữ liệu thực tế, chống thất thoát ngân sách.

Ông Lý Ngọc Trí - Phó trưởng phòng Quản lý điều hành (Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng TP.HCM) cho biết đơn vị đang vận hành phần mềm GoAFC để quản lý hệ thống thanh toán không tiền mặt:

"Với mỗi giao dịch xác thực trên xe, hệ thống sẽ tự động lưu lại 3 khoảnh khắc hình ảnh trong suốt quá trình hành khách quẹt thẻ và di chuyển. Đây là cơ sở dữ liệu vững chắc để Trung tâm tiến hành quyết toán chính xác 'thực thanh thực chi' với các đơn vị vận tải. Hiện hệ thống đã hoàn thành kết nối dữ liệu liên thông với tuyến Metro và sẵn sàng mở rộng cho các tuyến tiếp theo".

Để đảm bảo an toàn thông tin, toàn bộ dữ liệu điều hành (IBMS) và giao dịch được lưu trữ phân bổ tại hai trung tâm dữ liệu chính đặt tại Công viên Phần mềm Quang Trung và CMC Data Center, đáp ứng tiêu chuẩn an toàn Cấp độ 3 và Cấp độ 4, giúp hệ thống vận hành ổn định và bảo mật tối đa.

Trao đổi với PV VOV Giao thông, bà Phạm Thanh Thảo - Trưởng phòng Quản lý điều hành (Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng TP.HCM) cho rằng công tác chuyển đổi số diễn ra rất nhanh và mạnh ở 3 khâu chính: Điều hành tập trung, cung cấp thông tin thời gian thực cho hành khách (qua ứng dụng MultiGo) và tiếp nhận phản ánh 16/24h (qua Tổng đài 1022). Hiện mỗi ngày hệ thống điều hành khoảng 19.000 chuyến xe. Khi xảy ra ùn tắc, thông tin điều chỉnh lộ trình được phát đi ngay lập tức để người dân chủ động lộ trình. Ngoài ra, việc minh bạch hóa dữ liệu giúp sản lượng hành khách tăng hơn 40% chỉ trong thời gian ngắn.

“Chúng tôi sẽ tiếp tục lắng nghe góp ý của người dân để hoàn thiện các phiên bản ứng dụng thân thiện hơn, đưa xe buýt trở thành lựa chọn di chuyển ưu tiên hàng đầu của người dân thành phố” - bà Phạm Thanh Thảo khẳng định.

Cùng với chính sách miễn trợ giá văn minh, chính những bước tiến dài về công nghệ đang thực sự giúp xe buýt TP.HCM "thay da đổi thịt" từng ngày. Đây là nền tảng vững chắc để phương tiện công cộng lấy lại vị thế chủ lực, hướng tới mục tiêu phục vụ nhu cầu đi lại thường nhật của hơn 14 triệu người dân thành phố mang tên Bác.