Xe buýt cần hơn một tấm vé 0 đồng

Đây được xem là một động thái mạnh nhằm khuyến khích người dân chuyển sang giao thông công cộng, giảm áp lực cho hạ tầng đô thị trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng cao. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, điều khiến người dân chưa mặn mà với xe buýt lâu nay không chỉ nằm ở giá vé. Một tấm vé 0 đồng có thể là cú hích, nhưng để xe buýt thực sự trở thành lựa chọn trong đời sống đô thị, thành phố cần nhiều hơn thế.

Niềm vui nhỏ, kỳ vọng lớn của người đi xe buýt

Là sinh viên năm cuối tại một trường đại học ở TP.HCM, mỗi ngày Ngọc Trâm vẫn đều đặn bắt xe buýt từ phòng trọ đến trường rồi đi làm thêm vào buổi chiều. Với Trâm, chi phí cho mỗi lượt xe buýt không quá lớn, nhưng cộng dồn theo tuần, theo tháng cũng là một khoản đáng kể đối với một người trẻ còn phụ thuộc nhiều vào gia đình.

Xe buýt và văn hóa đi chung của người Sài Gòn

Xe buýt cần tốt hơn chứ rẻ hơn thì... chưa đủ

Hà Nội: Chưa có chủ trương miễn phí xe buýt toàn dân

TP.HCM sẽ miễn phí xe buýt cho toàn dân: Liệu có nên thực hiện lâu dài?

Vì vậy, khi nghe thông tin thành phố đang đề xuất miễn phí vé xe buýt trong những tháng cuối năm, cô gái này cho biết bản thân khá hào hứng, bởi đây không chỉ là khoản tiết kiệm thiết thực, mà còn có thể khiến nhiều bạn trẻ cân nhắc đi xe buýt nhiều hơn:

"Mình thấy vé xe buýt đối với sinh viên cũng chỉ có mấy nghìn thôi nhưng nếu tính trong khoảng thời gian dài thì tiết kiệm được rất nhiều, nên mình thấy miễn phí vé xe buýt rất có ích."

Trong khi đó, với những người đi làm phải di chuyển liên tục giữa nhiều khu vực trong thành phố, bài toán lại không chỉ nằm ở tiền vé. Là nhân viên văn phòng làm việc tại khu vực trung tâm, anh Minh Quân cho biết từng nhiều lần thử đi xe buýt để tiết kiệm chi phí, nhưng rồi vẫn quay lại với xe máy.

Lý do không phải vì giá vé cao, mà bởi để đến nơi làm việc, có hôm anh phải đổi 2 đến 3 chặng, cộng thêm thời gian chờ đợi khiến hành trình kéo dài hơn nhiều so với dự tính: "Theo tôi, miễn phí hay không miễn phí cũng không tác động nhiều, vì cũng chỉ có vài nghìn. Nếu bản thân mình đi xe buýt thì phải mất 2 - 3 chặn xe mới tới được chỗ làm thì nó tốn khá nhiều thời gian của mình."

Xe buýt cần hơn cả “vé miễn phí”

Chính từ những góc nhìn khác nhau đó, đề xuất miễn phí vé xe buýt trong 8 tháng cuối năm 2026 mà Sở Xây dựng TP.HCM vừa trình UBND thành phố đang thu hút sự quan tâm của người dân. Theo Sở Xây dựng, chính sách được đề xuất nhằm hỗ trợ người dân trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng cao, đồng thời tạo thêm động lực để người dân tiếp cận giao thông công cộng nhiều hơn.

Hiện TP.HCM có 180 tuyến xe buýt với hơn 2.432 phương tiện đang hoạt động. Theo rà soát của Sở Xây dựng, hệ thống hiện nay có thể đáp ứng mức tăng trưởng hành khách khoảng 20 đến 30% nếu chính sách miễn phí vé được triển khai. Tuy nhiên, cơ quan quản lý cũng cho rằng, miễn phí vé chỉ là một phần của giải pháp. Ông Đỗ Diệp Gia Hợp, Phó phòng Bảo trì khai thác công trình giao thông, Sở Xây dựng TP.HCM, cho biết:

“Chúng tôi cho rằng miễn vé chỉ là “điều kiện cần”, chưa phải điều kiện đủ để người dân lựa chọn xe buýt thay cho phương tiện cá nhân. Do đó, chính sách này sẽ được triển khai đồng bộ với nhiều nhóm giải pháp như nâng chất lượng phục vụ, tăng kết nối xe buýt với metro và các loại hình vận tải khác, ứng dụng công nghệ để người dân đi lại thuận tiện hơn; đồng thời theo dõi, đánh giá thường xuyên để chính sách đạt hiệu quả thực chất.”

Như vậy, điều người dân cần không chỉ là một chuyến xe rẻ hơn, mà là một hành trình dễ tiếp cận hơn, ít phải đổi tuyến hơn, chờ đợi ít hơn và có thể tin cậy hơn trong nhịp sống đô thị vốn luôn gấp gáp. Nếu không giải quyết được bài toán thuận tiện, một tấm vé 0 đồng rất có thể chỉ tạo ra sự quan tâm nhất thời, chứ chưa đủ sức giữ chân hành khách lâu dài.

Từ góc nhìn doanh nghiệp vận tải, nhiều ý kiến cho rằng chính sách miễn phí vé xe buýt cần được tính toán theo lộ trình, ưu tiên đúng nhóm hành khách thay vì dàn trải ngay từ đầu. Theo đó, việc hỗ trợ nên đi cùng bài toán phân bổ nguồn lực hợp lý để vừa khuyến khích người dân sử dụng xe buýt, vừa có điều kiện đầu tư trở lại cho hạ tầng và chất lượng dịch vụ.

Thạc sĩ Lê Trung Tính, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô hành khách TP.HCM, cho biết: “Theo tôi ,chúng ta nên miễn phí vé cho người già, người lớn tuổi, người có công cách mạng… rồi bước tiếp theo nên miễn vé cho học sinh sinh viên, rồi sau đó sẽ là đối tượng công chức viên chức đi lại làm việc. Như vậy sẽ phân bổ được nguồn lực, đồng thời chúng ta dùng ngân sách đó đầu tư cho hạ tầng xe buýt để xe buýt hoạt động tốt hơn.”

Ở TP.HCM, để người dân rời xe máy lên xe buýt, điều quan trọng không chỉ là đi rẻ hơn, mà phải là đi thuận tiện hơn. Miễn phí vé có thể là cú hích cần thiết, nhưng để xe buýt thực sự trở thành lựa chọn thường xuyên, thành phố cần một hệ thống đủ tiện, đủ tin cậy và đủ hấp dẫn để người dân sẵn sàng thay đổi thói quen đi lại.