Xanh hóa cảng biển, hướng tới logistics bền vững

Tại Hải Phòng, mô hình Tân Cảng Lạch Huyện cho thấy hướng đi này có thể đồng thời giảm phát thải, tiết kiệm chi phí, cải thiện môi trường làm việc và nâng cao hiệu suất khai thác. 

Cảng biển chủ động "xanh hoá", chuyển mình

Xanh hóa hệ thống cảng biển và cơ sở hạ tầng giao thông là chủ trương đã được ngành giao thông vận tải định hướng phát triển từ lâu và đã được Cục Hàng hải và đường thủy nội địa Việt Nam cụ thể hóa bằng chương trình hành động, ban hành tiêu chí cảng xanh (tiêu chí cảng xanh version 1, theo Thông tư 02). Mục tiêu đến năm 2050, toàn bộ hệ thống cảng biển, cảng thủy nội địa sẽ hoàn thành tiêu chí cảng xanh.

Video: Trung tâm Logistics Tân Cảng Lạch Huyện được kỳ vọng trở thành “mắt xích chiến lược” trong hệ sinh thái cảng biển – logistics miền Bắc

Chi phí logistics nội địa cao: Đường bộ đang chiếm 80 - 90% tổng chi phí

Hàng hóa muốn đi nhanh, thể chế cho logistics phải đi cùng

Logistics thông minh là "mắt xích" giúp doanh nghiệp giảm chi phí

Đường xanh của các doanh nghiệp logistic

Theo ông Lê Minh Đạo, Phó Cục trưởng Cục Hàng hải và đường thủy nội địa Việt Nam, tính đến thời điểm này, cả nước có 12 cảng biển công bố đáp ứng tiêu chí cảng xanh Version 1 và 13 cảng biển đã thực hiện tổ chức đánh giá đáp ứng tiêu chí cảng xanh nhưng chưa thực hiện công bố. Ông Đạo phân tích về sự nỗ lực, chủ động của 12 cảng biển chuyển đổi theo hướng xanh:

"Một là các cảng đầu tư mới, ví dụ như cảng Gemalink, cảng Phước An …đã thực hiện ngay.  Sau khi đầu tư xây dựng xong sẵn sàng đáp ứng tiêu chí cảng xanh, thực hiện đánh giá công bố ngay. Thứ hai, một số cảng dù đã đầu tư trước đây nhưng cũng đã chủ động chuyển đổi xanh kịp thời để đáp ứng các tiêu chí công bố, Ví dụ các cảng trong hệ thống cảng của Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn, cảng Hải Phòng."

Không chỉ thực hiện xanh hóa cảng biển, Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn còn chú trọng tới việc xanh hóa các trung tâm logistics- nơi tiếp nhận, xử lý, vận chuyển hàng hóa từ các cảng biển.

Logistics "xanh" từ cảng đến kho hàng

Có mặt tại Trung tâm Logistics Tân Cảng Lạch Huyện, Hải Phòng vào một ngày giữa ca làm việc, ấn tượng đầu tiên của chúng tôi không phải là tiếng gầm rú của những động cơ diesel hay làn khói đen mờ mịt thường thấy ở các kho bãi truyền thống, mà là một không gian vận hành trật tự, êm ái.

Khu vực cụm kho hàng rộng 16 nghìn m2 được chia thành 3 khu vực: kho CFS, kho nội địa và kho ngoại quan. Ngay dưới nền kho được kẻ vẽ bằng những đường sơn trắng, vàng, phân chia thành các khu vực nhận hàng, kiểm tra hàng hóa, khu vực lưu thông của xe nâng hạ rất ngăn nắp, thông minh. Chị Hà Thị Diệp, chuyên viên chăm sóc khách hàng tại kho chia sẻ:

"Kho chúng tôi được thiết kế hiện đại và đáp ứng tiêu chuẩn logistic xanh nên toàn bộ các thiết bị vận hành đang chủ yếu sử dụng bằng điện. Phương thức lưu kho của chúng tôi là lưu trên rack (hệ thống giá kệ kho hàng) và kho đang thiết kế là racK bảy tầng để tối ưu hóa được diện tích lưu."

Từ khi áp dụng tiêu chuẩn xanh cho khu vực kho hàng hóa, anh Vũ Văn Cương và anh Đoàn Văn Cầm, nhân viên làm việc bộ phận khai thác kho cảm nhận rõ nhất sự thay đổi môi trường làm việc:

"Trước kia khi chạy máy dầu rất ồn, khí thải của xe ảnh hưởng tới môi trường và mọi thứ xung quanh. Khi đưa thiết bị điện vào mọi sự vận hành êm, nhẹ nhàng, không gây ra tiếng ồn, khí thải."

"Ứng dụng công nghệ xanh giúp công việc theo quy trình chuẩn mới, tạo không gian làm việc rất thoải mái, gần gũi và sạch sẽ. Hiện tại kho phải đến 80% là thiết bị điện. Trước mắt là sức khỏe của người vận hành trực tiếp như chúng tôi được cải thiện hơn rất nhiều."

Đầu tư xanh, nâng hiệu quả khai thác và sức cạnh tranh    

Ngày 27/5, Tân Cảng Lạch Huyện chính thức được khai trương tại Khu công nghiệp và Khu phi thuế quan Xuân Cầu, Hải Phòng, trở thành đơn vị đầu tiên cung cấp chuỗi dịch vụ logistics đồng bộ, toàn diện. Điều này góp phần nâng cao năng lực tiếp nhận, xử lý hàng hóa và hoàn thiện hệ sinh thái logistics hiện đại tại cụm cảng nước sâu Lạch Huyện- cảng nước sâu lớn nhất miền Bắc.

Theo đại diện Tân Cảng Lạch Huyện, ngay từ khi xây dựng, Tân Cảng Lạch Huyện đã được định hướng trở thành trung tâm logisistic xanh đầu tiên ở Hải Phòng và khu vực miền Bắc.

Toàn bộ hệ thống cơ sở hạ tầng, gồm khu vực kho, khu vực bãi ngoại quan và bãi kiểm tra tập trung của hải quan, trang thiết bị,…đều thực hiện theo các tiêu chuẩn về logistic xanh, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, như C-TPAT (chương trình hợp tác tự nguyện về an ninh chuỗi cung ứng do Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ triển khai nhằm tăng cường an toàn hàng hóa trong hoạt động thương mại quốc tế) và LEED (chứng nhận cho các công trình xây dựng xanh được cấp bởi Hội đồng Công trình xanh Hoa Kỳ).

Ngoài ra, toàn bộ nhân sự của đơn vị cũng đang được đào tạo vận hành bằng phần mềm do công ty Tân Cảng tự phát triển nhằm phục vụ hoạt động của trung tâm.

Vừa tham gia lớp tập huấn vận hành hệ thống phần mềm mới của đơn vị, anh Nguyễn Quang Huyện, phụ trách bộ phận điều độ hàng hóa, phương tiện, rất phấn khởi khi ứng dụng những kiến thức mới vào công việc:

"Trước mắt, việc này giúp giảm bớt công sức của người lao động trực tiếp. Các hệ thống phần mềm được cung cấp hỗ trợ rất nhiều trong công việc của mọi người. Phần mềm sẽ hỗ trợ trong việc lập kế hoạch của bãi.

Đối với khách hàng, họ cũng không cần xuống bãi để làm việc trực tiếp mà có thể làm trên hệ thống Cảng điện tử (ePort) ngay tại nhà."

Theo ông Trần Trọng Hiếu, Phụ trách khai thác bãi Tân Cảng - Lạch Huyện cho biết, dù mới được đưa vào hoạt động hơn 3 tháng, công suất kho của Trung tâm Tân Cảng - Lạch Huyện đạt khoảng 60%.

Đơn vị đặt kỳ vọng, tính đến cuối năm 2026, sản lượng khai thác của toàn Trung tâm logistics đạt khoảng 60-70% so với năng lực thiết kết. Việc áp dụng các tiêu chuẩn của logistic xanh không chỉ giúp doanh nghiệp cắt giảm chi phí, giảm thiểu khí CO2 mà còn giúp nâng cao năng suất và chất lượng dịch vụ:

"Khi đưa vào vận hành 4 thiết bị RTG (xe cẩu giàn nâng hạ) năng lượng điện, có tính linh hoạt trong xếp dỡ và đạt năng suất cao. Theo công suất dự kiến số lượng container xử lý mỗi ngày sẽ khoảng 400 đến 500 container hàng ra vào.

Thời gian trung bình để xử lý một container sẽ rơi vào khoảng 3 đến 4 phút cho một tác nghiệp nâng hạ. So với trước đây khi dùng phương tiện cũ là xe nâng Reachstacker sử dụng dầu diesel, di chuyển tốn diện tích và phải mất đến 8 đến 10 phút cho một tác nghiệp."

Tuy nhiên, ông Hiếu cũng chia sẻ, việc đầu tư hạ tầng, trang thiết bị theo hướng xanh đòi hỏi chi phí cao, trong khi đơn vị gặp không ít khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn. Bên cạnh đó, hiện Việt Nam mới đang trong quá trình xây dựng hệ thống tiêu chuẩn logistics xanh nên doanh nghiệp vừa vận hành, vừa tiếp thu, nâng cấp nhằm đáp ứng yêu cầu của các đối tác nước ngoài.

Theo các chuyên gia, để xây dựng chuỗi logistics bền vững, thì đồng thời với việc xanh hóa hệ thống cảng biển, cảng sông, cũng rất cần đầu tư vào đa dịch vụ logistics phía sau các cảng biển theo hướng xanh.

Điều này không chỉ giúp tối ưu vận tải, cắt giảm chi phí sản xuất, giảm thiểu ô nhiễm môi trường, nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn làm tăng tính cạnh tranh cho hàng hóa xuất nhập khẩu của Việt Nam đối với thị trường quốc tế, mở rộng cơ hội phát triển kinh tế trong tương lai.