Vì sao người Mỹ ngày càng ít mua xe mới?

Vậy điều gì khiến một trong những thị trường xe hơi lớn nhất thế giới đứng trước nguy cơ thu hẹp? Dân số, xu hướng tiêu dùng hay sự phát triển công nghệ sẽ định hình diện mạo ngành ô tô Mỹ?

Thị trường ô tô giảm tốc

Từng là biểu tượng của tăng trưởng, thị trường ô tô Mỹ đang đứng trước một bước ngoặt lớn. Sau giai đoạn đạt doanh số kỷ lục cách đây khoảng một thập kỷ, ngành công nghiệp này được dự báo sẽ bán ít hơn khoảng 1,5 triệu xe trong năm 2026.

Nhưng theo nhiều chuyên gia, đây không phải là đợt suy giảm mang tính chu kỳ. Đó có thể là khởi đầu của một sự thay đổi mang tính cấu trúc, khi hàng loạt yếu tố về dân số, công nghệ và hành vi tiêu dùng cùng lúc làm thay đổi cách người Mỹ sở hữu và sử dụng ô tô.Các dự báo cho thấy từ nay đến năm 2040, doanh số bán xe mới tại Mỹ có thể giảm mạnh và ngành ô tô phải thích nghi với thực tế hoàn toàn khác so với nhiều thập kỷ trước.

Trung Quốc áp dụng tiêu chuẩn an toàn mới về xe điện và pin, nhưng làm tăng chi phí

Taxi thu cước gấp 10 lần, Hàn Quốc tăng kiểm soát nạn "chặt chém" du khách

Thiếu 30.000 tài xế, xe buýt Nhật Bản trông chờ lao động ngoại

Indonesia: Tai nạn giao thông làm 13 người thiệt mạng

Ông Mark Gottfredson, Chuyên gia tư vấn chiến lược ngành ô tô, từ Công ty Bain & Company chia sẻ: “Ngành ô tô Mỹ đang đối mặt với một ‘cơn bão’ và xe hơi không còn là lĩnh vực tăng trưởng nữa.”

Nhiều yếu tố kết hợp với nhau có thể khiến doanh số bán xe mới tại Mỹ giảm. Đầu tiên là tốc độ tăng dân số chậm lại đáng kể và hiện nay gần như hoàn toàn phụ thuộc vào lượng người nhập cư. Điều đó đồng nghĩa, khi chính sách nhập cư trở nên chặt chẽ hơn, thị trường ô tô sẽ rất khó tăng trưởng, thậm chí bị thu hẹp.

Yếu tố thứ hai đến từ sự thay đổi trong hành vi của người tiêu dùng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Theo ông Mark Gottfredson, khoảng một nửa số thanh thiếu niên 16 tuổi hiện nay thậm chí chưa có bằng lái xe: “Thời của tôi, khi 16 tuổi, ai cũng mong chờ đến đúng ngày sinh nhật của mình để có thể thi lấy bằng lái xe. Ngày nay, điều đó đã khác.”

Một rào cản lớn khác là giá xe ngày càng cao khiến nhiều người trẻ Mỹ không đủ khả năng mua chiếc xe mới đầu tiên.

Theo ông Sam Fiorani, Phó Chủ tịch phụ trách dự báo thị trường xe toàn cầu, từ Công ty Auto Forecas, mối đe dọa lớn nhất chính là giá bán.

Ông cho rằng vẫn còn khá nhiều người trẻ yêu thích việc lái xe và mong muốn sở hữu một chiếc ô tô mới. Tuy nhiên, số người đủ khả năng tài chính để thực hiện điều đó đang ngày càng ít đi: “Muốn duy trì thị trường xe mới, ngành công nghiệp ô tô cần những khách hàng trẻ. Nếu nhóm khách hàng này bị loại khỏi cuộc chơi vì giá xe quá đắt, doanh số khó có thể tăng trưởng bền vững.”

Áp lực mới với các hãng xe

Theo chuyên gia dự báo ngành ô tô Mark Godforsen, công nghệ tự lái phát triển cũng khiến tỷ lệ người sở hữu bằng lái giảm. Không chỉ vậy, xe tự hành còn làm giảm số lượng xe mà mỗi người cần sở hữu.

Trong nhiều năm qua, trung bình mỗi người lái xe tại Mỹ sở hữu khoảng 1,2 chiếc xe. Tuy nhiên, dự báo cho thấy trong khoảng 10 năm tới, con số này có thể giảm xuống còn khoảng 1,1 chiếc cho mỗi người lái. Điều đó có nghĩa là ngay cả khi dân số không thay đổi nhiều, tổng nhu cầu mua xe mới vẫn sẽ giảm.

Một chỉ số khác ít được chú ý hơn nhưng lại có ảnh hưởng rất lớn đến doanh số xe mới chính là tốc độ "rời khỏi thị trường" của các phương tiện đang lưu hành. Theo nhà báo Robert Ferris từ Kênh CNBC, đây mới là yếu tố quan trọng nhất quyết định số lượng xe mới được bán ra: “Số lượng ô tô bị tháo dỡ, tiêu hủy mỗi năm ngày càng giảm do chất lượng xe được nâng cao, trong khi giá bán tăng khiến nhiều người kéo dài thời gian sử dụng xe hiện có thay vì mua xe mới.”

Theo nhận định của các chuyên gia, hiện có quá nhiều hãng xe và thương hiệu cùng cạnh tranh trong một thị trường gần như không còn tăng trưởng. Auto Forecast Solutions dự báo doanh số xe mới tại Mỹ sẽ tiếp tục đi ngang ít nhất đến năm 2033

Trong một thị trường gần như đạt đến quy mô ổn định, sự xuất hiện của các đối thủ mới sẽ khiến áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Các chuyên gia cho rằng sớm hay muộn, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc cũng sẽ bước vào thị trường Mỹ.

Và khi điều đó xảy ra, cuộc cạnh tranh giành khách hàng sẽ trở nên gay gắt hơn bao giờ hết, trong bối cảnh chiếc bánh thị trường không còn tiếp tục mở rộng như trước.

Câu chuyện thị trường ô tô Mỹ cũng mang đến nhiều gợi mở đối với Việt Nam khi ngành ô tô trong nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới. Dù điều kiện về quy mô dân số, thu nhập và tỷ lệ sở hữu ô tô còn khác biệt, những yếu tố như biến động nhân khẩu học, xu hướng tiêu dùng và sự phát triển của công nghệ cũng đang dần tác động đến thị trường.

Khi chất lượng phương tiện ngày càng được cải thiện, tuổi thọ xe có xu hướng kéo dài, trong khi các công nghệ an toàn và hỗ trợ lái liên tục được bổ sung, giá bán xe cũng có thể tăng theo. Điều này đặt ra yêu cầu các doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh bằng sản phẩm mà còn phải tối ưu chi phí, nâng cao chất lượng dịch vụ và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người tiêu dùng.Bên cạnh đó, sự phát triển của xe điện, các giải pháp di chuyển thông minh và khả năng xuất hiện thêm nhiều thương hiệu mới cũng sẽ khiến thị trường trở nên sôi động hơn.

Kinh nghiệm từ Mỹ cho thấy, trong bối cảnh nhu cầu có thể thay đổi bởi nhiều yếu tố dài hạn, việc dự báo chính xác xu hướng thị trường, xây dựng chính sách phù hợp và nâng cao năng lực cạnh tranh sẽ là yếu tố quan trọng để ngành ô tô phát triển bền vững. Đây cũng là bài học đáng tham khảo đối với Việt Nam trong quá trình mở rộng thị trường và hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu.