Vì sao ngồi xe máy ở Bangkok lại giống như một ván cược sinh tử?

Dù tiềm ẩn vô vàn rủi ro, xe ôm vẫn là lựa chọn hàng đầu tại Bangkok do tình trạng ùn tắc kéo dài. 

Bangkok trước thách thức an toàn đường sắt đô thị

Bangkok trước thách thức an toàn đường sắt đô thị

Bangkok (Thái Lan) kêu gọi người dân làm việc tại nhà để chống “mùa bụi” PM2.5

Bangkok: Xe cá nhân nhiều hơn dân số, hàng triệu ô tô đỗ ở đâu?

Vì sao Bangkok vẫn là “điểm nóng” tai nạn giao thông?

Nhịp tim bạn tăng nhanh. Bạn nhận ra mình đang vô thức nín thở. Bạn căng cứng người khi người lái len lỏi giữa các phương tiện đang di chuyển, chỉ cách chúng vài centimet trong gang tấc.

Đó chính là trải nghiệm đi xe ôm ở Bangkok.Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tỷ lệ tử vong do tai nạn giao thông của Thái Lan năm 2021 là 25,4 người trên 100.000 dân, xếp quốc gia này vào nhóm kém nhất thế giới về an toàn đường bộ và nguy hiểm nhất Đông Nam Á.

Thống kê cho thấy có tới 16.580 người chết vì tai nạn giao thông trên toàn quốc trong thời gian từ tháng 10/2024 đến tháng 9/2025, trung bình mỗi ngày có khoảng 45 người thiệt mạng.

Đằng sau những con số đáng báo động đó là sự cộng hưởng của ba yếu tố: thiết kế hạ tầng giao thông bất cập, hành vi lái xe tiềm ẩn nhiều rủi ro và việc chấp hành luật giao thông còn lỏng lẻo.

Youtuber Drew Binsky, từng có cơ hội đến du lịch Thái Lan, chia sẻ cảm nhận:

“Họ tạt đầu xe khác, chuyển làn bất ngờ, vừa lái xe vừa nói chuyện điện thoại, vượt đèn đỏ và thản nhiên chặn đứng các ngã tư. Rất nhiều trong số những người lái xe liều lĩnh này đi xe máy. Có tận 5 người trên chiếc xe máy kia kìa, điều này có thể giải thích cho số lượng người tử vong lớn đến vậy. Dường như số lượng xe máy nhiều ngang ngửa ô tô trên đường, chúng phóng vèo vèo qua những hàng dài xe cộ chờ đợi hàng kilomet”.

Dù Bangkok đã áp dụng nhiều giải pháp an toàn trong những năm qua, ông Kasem Choocharukul, Trưởng khoa Kỹ thuật Dân dụng tại Đại học Chulalongkorn cho rằng chúng chỉ mới giải quyết được phần ngọn của một vấn đề sâu xa hơn.

"Khi đến Hà Nội hay TP.HCM, bạn sẽ thấy hầu như tất cả mọi người đều đội mũ bảo hiểm. Nhưng ở Bangkok thì hoàn toàn ngược lại", ông lưu ý.

Mặc dù quy định pháp luật Thái Lan bắt buộc phải đội mũ bảo hiểm, nhiều tài xế và người ngồi sau vẫn thản nhiên phớt lờ.

Theo ông Rick Brown, người sáng lập tổ chức phi lợi nhuận "Helmet Heroes Thailand" tại Pattaya, những thói quen xấu có thể mang tính lây lan: “Vấn đề lớn hơn là nếu bạn nhìn xung quanh, dù bạn là khách du lịch đến Thái Lan hay thậm chí là một đứa trẻ đang lớn lên ở đây, bạn nhìn xung quanh và thấy phần lớn – tới 95% bạn cùng lớp hoặc những người xung quanh – không đội mũ bảo hiểm. Vì vậy, tất nhiên khách du lịch sẽ có cảm giác: "Ồ, tôi đoán việc đó không bắt buộc, mình cũng không cần đội đâu."

Thái Lan đã tăng mức phạt vi phạm không đội mũ bảo hiểm lên tới 2.000 baht (khoảng 1,5 triệu VNĐ) từ tháng 6/2025, nhưng việc xử phạt vẫn thiếu sát sao.

Bà Kunnawee Kanitpong, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Tai nạn Thái Lan thuộc Viện Công nghệ Châu Á (AIT), khẳng định thực thi pháp luật yếu kém là một trong những nguyên nhân lớn nhất khiến số ca tử vong tăng cao.

"Nhiều người đi đường không sợ vi phạm Luật Giao thông vì họ tin rằng khả năng bị bắt hay xử phạt là rất thấp", bà nói.

Ông Saksith Chalermpong, Giám đốc Viện Vận tải thuộc Đại học Chulalongkorn, đồng tình với quan điểm này: "Đó là tâm lý "sabai, sabai" của người dân. Đội mũ bảo hiểm vừa làm hỏng kiểu tóc lại vừa gây đổ mồ hôi."

Trong tiếng Thái, sabai sabai có nghĩa là "cứ thong thả" hoặc "mọi chuyện rồi sẽ ổn" – phản ánh tâm lý xem nhẹ quy tắc của người dân.

Ông Rick Brown không nghĩ rằng những biện pháp này thực sự mang lại hiệu quả: “Nếu cảnh sát đưa ra các mức phạt, nó cũng không hiệu quả vì hầu hết mọi người không thể trả nổi. Họ đơn giản là sẽ không trả tiền phạt. Vì vậy, đó là một sự lãng phí nguồn lực của cảnh sát”.

Cần cuộc cách mạng về tốc độ và quy hoạch

Tuy nhiên, đội mũ bảo hiểm chỉ là một phần của bài toán. Một yếu tố quan trọng khác là tốc độ.

Theo ông Kasem, giới hạn tốc độ 60 km/h hiện nay ở Bangkok thường xuyên bị người tham gia giao thông phớt lờ và nên được giảm xuống còn 50 km/h để cải thiện an toàn. Thiết kế đường xá an toàn hơn cũng có thể buộc các tài xế phải chủ động giảm tốc. Các giải pháp giảm tốc như gờ giảm tốc có thể giúp hạ tốc độ dòng xe một cách tự nhiên.

Bên cạnh đó, tại các tuyến đường sắt qua khu vực đông đúc, cần xây dựng nút giao khác mức (cầu cạn hoặc hầm ngầm) để tách biệt hoàn toàn đường sắt với đường bộ thay vì giao cắt đồng mức. Giới chuyên gia nhận định, hạ tầng giao thông Thái Lan từ lâu đã được quy hoạch xoay quanh xe ô tô, với mục tiêu di chuyển con người từ điểm này sang điểm khác nhanh nhất có thể.

Ông Saksith cho biết chính phủ vẫn tiếp tục ưu ái các đại dự án như đường cao tốc, trong khi bỏ ngỏ các tuyến đường nội khu và ngõ ngách:

"Các chính khách mải mê phát triển các siêu dự án – những công trình đơn lẻ quy mô lớn có thể hoàn thành nhanh chóng vì nó phục vụ cho mục đích chính trị, tạo ra những kết quả dễ dàng nhìn thấy", ông nói thêm.

Thay vào đó, Bangkok nên tập trung vào việc xây dựng những con phố an toàn hơn bằng cách cải thiện giao thông công cộng, giúp việc đi bộ và đi xe đạp trở nên dễ dàng và kết nối tốt hơn.

Việc làm cho đường phố an toàn hơn đang trở nên cấp bách hơn bao giờ hết khi Thái Lan đang già hóa dân số với tốc độ nhanh chóng. Hơn 1/5 người Dân Thái Lan hiện đã trên 60 tuổi, và đến năm 2037, quốc gia này sẽ trở thành một xã hội "siêu già" với hơn 28% dân số từ 65 tuổi trở lên.

Cho đến khi những thay đổi đó diễn ra, những con đường ở Bangkok vẫn sẽ tiếp tục đòi hỏi một điều mà lẽ ra không bao giờ nên có: Mỗi hành trình đều phải bắt đầu bằng một hơi thở sâu và kết thúc bằng một cảm giác nhẹ nhõm thầm lặng.

Tương tự, tại Việt Nam, xe máy cũng là phương tiện đi lại chủ yếu tại các đô thị lớn, trong khi hạ tầng giao thông chưa thực sự ưu tiên cho người đi xe hai bánh và người đi bộ. Dù tai nạn giao thông trong 5 tháng đầu năm 2026 giảm cả 3 tiêu chí, nhưng tai nạn liên quan đến xe mô tô, xe gắn máy vẫn chiếm hơn 83% tổng số vụ. Nguyên nhân chủ yếu được xác định xuất phát từ ý thức chấp hành pháp luật giao thông và kỹ năng điều khiển phương tiện của một bộ phận người dân còn hạn chế.

Theo các chuyên gia, để giảm tai nạn một cách bền vững, Việt Nam không thể chỉ trông chờ vào chế tài xử phạt mà cần đồng thời cải thiện hạ tầng giao thông. Việc hạ tốc độ trong khu dân cư, tăng cường kiểm soát vi phạm, phát triển giao thông công cộng, cùng với xây dựng vỉa hè, điểm sang đường và làn đường an toàn cho xe đạp, xe máy sẽ giúp người dân có thêm lựa chọn di chuyển an toàn, qua đó giảm phụ thuộc vào xe cá nhân và kéo giảm tai nạn giao thông một cách thực chất.