Vì sao dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 91 vẫn mãi ì ạch?

Cần Thơ: Tăng tốc bàn giao mặt bằng, thúc tiến độ Dự án Quốc lộ 91

Quốc lộ 91 có chiều dài 142km nối TP. Cần Thơ với cửa khẩu Tịnh Biên (An Giang), 7km đầu tuyến là đường đô thị đã được bàn giao cho UBND TP. Cần Thơ quản lý từ năm 2008, đặt tên là đường Cách Mạng Tháng Tám và Lê Hồng Phong. Nhìn từ trung tâm thành phố, “nút thắt cổ chai” thường trực nhiều năm liền trên tuyến này nằm ở đoạn Cách Mạng Tháng Tám (phường Cái Khế).

Anh Nguyễn Thành Phú - Chủ hộ kinh doanh có nhà nằm ven đường cho biết, cứ vào giờ cao điểm thì tình trạng ùn tắc giao thông lại diễn ra, con đường này đã quá hẹp so với tốc độ phát triển của thành phố và lưu lượng phương tiện hằng năm. Việc sớm nâng cấp, mở rộng đường là điều cần thiết, nhưng công tác bồi hoàn chưa thống nhất nên người dân chưa giao mặt bằng: “Phải có nền tái định cư, giá cả thường bồi thỏa đáng và bồi thường đúng theo diện tích thực có của tôi. Bây giờ ở đây cứ mưa xuống và triều cường dâng là ngập vô tới nhà”.

Giải phóng mặt bằng quá chậm chính là “điểm nghẽn” lớn được Phó chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Hòa chỉ ra sau khi kiểm tra thực tế dự án này mới đây. Dự án Nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 91 đi qua 4 phường: Ninh Kiều, Cái Khế, Bình Thủy và Thới An Đông; toàn dự án có 1.099 trường hợp bị ảnh hưởng và 18 hệ thống hạ tầng kỹ thuật. Cơ quan chức năng đã phê duyệt 1.095/1.099 trường hợp, với tổng kinh phí khoảng 1.940 tỷ đồng. Tuy nhiên, tiến độ chi trả bồi thường còn chậm, chỉ mới có 637 hộ dân giao mặt bằng trong tổng số 1.095 hộ bị ảnh hưởng.

Trên địa bàn phường Cái Khế có 284 trường hợp bị ảnh hưởng, hồ sơ đã ghi nhận chi trả cho 115/284 trường hợp (đạt 41%). Tuy nhiên, theo đánh giá thực tế, tỷ lệ hộ dân đã thực sự bàn giao mặt bằng chỉ khoảng 30-35%, do một số hộ xin kéo dài thời gian buôn bán qua Tết. Khó khăn chủ yếu tại phường này là người dân chưa đồng thuận với mức hỗ trợ 60% đất hành lang lộ giới; một số trường hợp đề nghị bố trí tái định cư nhưng không đủ điều kiện do không có hộ khẩu tại khu vực dự án; tình trạng chuyển nhượng giữa chủ cũ và chủ mới phát sinh tranh chấp; một số hồ sơ vướng thủ tục thừa kế kéo dài thời gian giải quyết.

Ông Phan Thanh Điền, Phó Chủ tịch UBND phường Cái Khế cho biết: “Phường Cái Khế tiếp tục thành lập các đoàn vận động những hộ chưa nhận tiền thì sớm nhận tiền cho xong, yêu cầu các hộ đã nhận tiền khẩn trương bàn giao mặt bằng. Đồng thời chúng tôi phối hợp với Trung tâm Phát triển Quỹ đất tổ chức các buổi đối thoại với người dân khi những trường hợp này kiến nghị. Khi đã đối thoại sau kiến nghị rồi, vận động rồi mà vẫn không chấp hành thì địa phương sẽ hoàn thiện hồ sơ để thực hiện cưỡng chế theo quy định”.

Tại phường Bình Thủy, số hộ bị ảnh hưởng nhiều nhất trên tuyến cũng đang khó khăn với hồ sơ pháp lý phức tạp. Phường này còn khoảng 90 trường hợp vướng thủ tục thừa kế; khoảng 30 trường hợp có chuyển nhượng qua lại cần xác minh pháp lý. Dự kiến có thể phải cưỡng chế trên 70 trường hợp nếu đã vận động, đối thoại đầy đủ nhưng không chấp hành. Địa phương cam kết tập trung cao độ, GPMB sớm trên cơ sở bảo đảm hài hòa quyền lợi người dân và tiến độ chung của dự án.

Ông Võ Hoài Phong, Chủ tịch UBND phường Bình Thủy cho biết: “Công tác GPMT bước đầu gặp nhiều khó khăn lắm, khu vực từ cầu Bình Thủy đến giáp Cái Khế có các hộ dân nằm xen kẽ nên việc bàn giao mặt bằng diễn ra chưa đồng bộ. Người dân đăng ký bàn giao mặt bằng trên giấy tờ, nhưng thực tế thì một số hộ mong muốn là để họ mua bán qua cái Tết sẽ bàn giao”.

Dự án Nâng cấp, mở rộng 7km Quốc lộ 91 có tổng mức đầu tư hơn 7.200 tỷ đồng, năm 2025 đã giải ngân đạt hơn 72%, kế hoạch vốn năm nay đã giải ngân 50% (50 tỷ đồng). Khởi công vào tháng 9/2025 nhưng tiến độ thi công đến nay mới đạt hơn 2%, mặt bằng đã bàn giao đạt hơn 51%. Trung tâm Phát triển Quỹ đất nêu ra loạt vướng mắc mặt bằng, như: đất nhận thừa kế, tặng cho, chuyển nhượng, xác định loại đất, cắt trừ lề đường. Đơn vị này kiến nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn các phường xét xác định loại đất, nguồn gốc đất, tái định cư; có chính sách hỗ trợ tiền thuê nhà tạm cư để người dân sớm giao mặt bằng.

Ông Nguyễn Văn Hòa - Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ cho biết, thành phố đã lập 3 tổ tuyên truyền và vận động giải phóng mặt bằng do Chủ tịch và 2 Phó Chủ tịch UBND thành phố làm tổ trưởng. Nhiều lần kiểm tra và đốc thúc nhưng tiến độ tổng thể đến nay quá chậm, các bên liên quan thực hiện theo những chỉ đạo của Lãnh đạo thành phố chưa tròn. Trước những vướng mắc này, thành phố phải vận dụng tối đa các chính sách để đảm bảo quyền lợi cho người dân bị ảnh hưởng, không bỏ sót trường hợp nào nhưng phải đúng quy định, rà soát kỹ thực tế có bao nhiêu trường hợp đã bàn giao đất thật:

“Theo chỉ đạo, trong tháng 3 này phải bàn giao đạt khoảng 90–95% mặt bằng. Đối với những trường hợp chưa nhận tiền, chưa bàn giao mặt bằng thì phải tiếp tục vận động. Những trường hợp đã rà soát đầy đủ các chính sách nhưng vẫn không thực hiện thì cần đưa vào diện xây dựng, hoàn chỉnh kế hoạch cưỡng chế thu hồi đất. Không nhận tiền, không khiếu nai, không giao đất,… nghĩa là không chấp hành. Vậy thì địa phương phải phân loại trường hợp và tiến hành xem xét”.

Dự án Nâng cấp, mở rộng QL91 (đoạn từ Km0-Km7) được xếp vào danh mục công trình trọng điểm của thành phố Cần Thơ và ĐBSCL nên kỳ vọng của người dân vào công trình này rất lớn để khơi thông “cửa ngõ” thành phố, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội. Quan điểm của UBND TP. Cần Thơ, đầu tư hoàn thiện Dự án Nâng cấp, mở rộng QL91 (đoạn từ Km0-Km7) là nhiệm vụ chính trị và toàn hệ thống chính trị thành phố đang vào cuộc để gỡ khó cho Dự án này càng sớm càng tốt.

Mục tiêu hoàn thành Dự án Nâng cấp, mở rộng QL91 (đoạn từ Km0-Km7) là cuối năm 2027. Người đứng đầu thành phố đã hơn một lần kiểm tra và yêu cầu các cấp, các ngành không được máy móc, né tránh trách nhiệm trong triển khai dự án.

Đồng thời, cam kết bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của các hộ bị ảnh hưởng. Như vậy, sự kỳ vọng về Dự án nghìn tỷ có vai trò “tháo nghẽn” hạ tầng giao thông sớm hoàn thành đâu chỉ có ở mỗi người dân mà còn có cả sự nỗ lực “chạy đua” với thời gian của Chính quyền thành phố. Nhưng những khó khăn từ cơ sở đã làm gián đoạn quá trình thi công nên cũng cần có một giải pháp cho công tác GPMB hiệu quả.

Đột phá phát triển hạ tầng giao thông là một trong những chiến lược quan trọng tạo động lực lớn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội. Với quy hoạch trong tương lai, TP. Cần Thơ là “trái tim” của đồng bằng, phát triển mạnh mẽ làm đầu tàu dẫn dắt cho ĐBSCL thì việc chờ đợi 14 năm để thực hiện Dự án Nâng cấp, mở rộng QL91 có lẽ quá dài đối với người dân thành phố này. Vượt mọi khó khăn làm lễ động thổ xong lại khó thi công vì người dân chậm bàn giao mặt bằng, nguyên nhân là do rắc rối pháp lý liên quan nguồn gốc đất và số ít còn khiếu nại về mức thường bồi. Khó khăn trong GPMB lâu nay thường được ví là “nút thắt của nút thắt”, để gỡ từng “điểm thắt” này phải bắt đầu từ những bài học thực tiễn.

Ai đã gắn bó với căn nhà thiêng liêng của mình mà phải di dời để nhường đất cho dự án thì khó tránh khỏi trăn trở, lo âu. Đi rồi sống ở đâu, tái định cư có được gần chợ để mua bán như hiện tại, nhận thường bồi rồi thì số tiền này xài trong bao lâu sẽ hết,…? Trước những câu hỏi quẩn quanh cuộc sống sau khi di dời này đã được người đứng đầu TP. Cần Thơ cho biết là sẽ bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp cho hộ dân bị ảnh hưởng. Vậy thì các cấp địa phương phải tăng cường đối thoại với người dân, đặt lợi ích chính đáng của người dân làm trung tâm. Công tác tuyên truyền, vận động với phương châm kiên quyết, kiên trì, bền bỉ, liên tục và xuyên suốt.

Thành phố phải xác định công tác GPMB là việc làm khó, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của người dân và tiềm ẩn nguy cơ gây mất an ninh trật tự. Từ đó, tập trung vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là vai trò lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, sự quản lý điều hành của Chính quyền, sự phối hợp của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp, triển khai một cách đồng bộ, nhất quán, kịp thời.

Với áp lực thực hiện dự án trọng điểm, hạng mục hạ tầng phải được triển khai thực hiện đồng bộ, trong khi công tác nhân sự của Hội đồng bồi thường so với quy mô dự án là lớn và nên không thể tránh khỏi khó khăn. Nhưng với sự vào cuộc mạnh mẽ, chung tay vì mục tiêu lớn thì tin chắc rằng nhiều điểm nghẽn vốn “bất khả thi” sẽ được tháo gỡ. Hoàn thành Dự án Nâng cấp, mở rộng QL91 đúng tiến độ vào cuối năm 2027 sẽ góp phần tạo diện mạo mới cho thành phố trung tâm của ĐBSCL.