Vành đai 3: Tăng làn xe, không thể bỏ khoảng trống cứu hộ

Đề xuất đặt ra bài toán: làm thế nào để khai thác thêm năng lực mặt đường nhưng vẫn bảo đảm an toàn khi phương tiện gặp sự cố? 

Có nên bỏ làn khẩn cấp trên Vành đai 3 trên cao? 

Xóa làn khẩn cấp Vành đai 3: Giải pháp chờ… Vành đai 4, vậy lối đi cho xe ưu tiên?

Đề xuất bỏ làn dừng xe khẩn cấp trên đường Vành Đai 3 Hà Nội

Vành đai 3 trên cao nhìn từ metro, đằng sau một vạch sơn mới

Hà Nội đề xuất điều chỉnh đầu tư tuyến Vành đai 3 vốn tăng lên hơn 11.700 tỷ đồng

Vành đai 3 trên cao là tuyến đường huyết mạch, kết nối các tuyến cao tốc, quốc lộ và đường nội đô. Tuy nhiên, tuyến đường này đang phải gánh lượng phương tiện vượt xa năng lực thiết kế. Vào giờ cao điểm, ngày cao điểm, lưu lượng phương tiện trên cầu Thanh Trì và tuyến Vành đai 3 khoảng 122.600 xe/ngày đêm, gấp gần 8,1 lần lưu lượng thiết kế.

Với 2 làn xe chạy và 1 làn dừng khẩn cấp, trong nhiều thời điểm, mặt đường không còn đủ sức đáp ứng dòng phương tiện ngày càng lớn. Khi ùn tắc xảy ra, làn dừng khẩn cấp vốn dành cho phương tiện gặp sự cố lại trở thành nơi một số phương tiện cố tình đi vào để tìm cách thoát ùn tắc.

Anh Nguyễn Hữu Đức, tài xế xe khách thường xuyên di chuyển trên Vành đai 3 cho rằng, trong điều kiện hạ tầng hiện nay, việc nghiên cứu tận dụng làn dừng khẩn cấp để tăng khả năng thông hành là có thể xem xét:

"Lưu lượng phương tiện bây giờ quá nhiều mà hạ tầng chưa đáp ứng được. Trước mắt bỏ được đường khẩn cấp, giải phóng được lưu lượng xe qua lại thì tôi thấy đó là giải pháp hợp lý. Tôi tham gia giao thông trên vành đai 3 trên cao thấy xe gặp sự cố trên làn này thấy ít lắm, hiếm lắm. Nhà nước mình cũng đã quy định về cảnh báo như vậy rồi, khi có sự cố thì mình sẽ đặt cảnh báo trước 200 – 300m. Tôi nói đơn giản như một đường quốc lộ bình thường có một hai làn, xe người ta hỏng xe ở đấy mà vẫn còn có thể xử lý được. Huống chi bây giờ ba làn, để không thì cũng rất nhiều xe đi vào, mà xảy ra ùn tắc nó nhiều".

Cùng quan điểm, anh Phạm An (một nhân viên văn phòng tại Hà Nội) cho biết, việc nghiên cứu bỏ làn dừng khẩn cấp để tổ chức thành ba làn xe chạy là điều cần thiết trong bối cảnh quá tải phương tiện như hiện nay.

"Vành đai 3 bỏ bớt làn khẩn cấp, được đi 3 làn sẽ thông thoáng hơn. Làn khẩn cấp cũng có ích, nhưng cơ sở hạ tầng giao thông mình chưa đáp ứng được, đi 2 làn rất chậm. Có thể giới hạn tốc độ của làn đấy, sẽ thấp hơn làn bình thường. Ví dụ bình thường được đi 80km/h thì trong làn khẩn cấp được đi 60km/h thôi, để có thể hạn chế bớt việc không làm chủ tốc độ khi đi ở trong làn đấy mà có xe đỗ, dừng khẩn cấp", anh An cho biết.

Thượng tá Nguyễn Hồng Long, Phó trưởng Phòng hướng dẫn tuyên truyền, điều tra, giải quyết tai nạn giao thông, Cục CSGT cho biết, mục tiêu của đề xuất là tận dụng hiệu quả hơn mặt đường hiện có, tăng khả năng thông hành, giảm ùn tắc và hạn chế nguy cơ tai nạn.:

"Cục Cảnh sát giao thông đã có văn bản đề nghị điều chỉnh lại tổ chức giao thông đoạn chạy trên cao của tuyến đường vành đai 3: Kẻ lại vạch sơn, biển báo, phân làn, phân tuyến theo hướng tổ chức cho các phương tiện đi thành 3 làn mỗi chiều, không bố trí làn dừng xe khẩn cấp, hạ tốc độ khai thác, đảm bảo đồng tốc trên toàn tuyến. Điều này góp phần giảm ùn tắc giao thông trên toàn tuyến, giảm áp lực giao thông tại điểm đầu tuyến cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ, khu vực cửa ngõ phía nam thủ đô", Thượng tá Nguyễn Hồng Long nói.

Cần cơ chế giao thông linh hoạt khi xảy ra sự cố

Tuy nhiên, thêm một làn xe cũng đồng nghĩa với việc mất đi không gian vốn dành cho phương tiện gặp sự cố và xe cứu hộ. Đây là vấn đề cần được tính toán kỹ nếu phương án 3 làn xe được triển khai. Bởi khi một phương tiện hỏng giữa dòng xe đang lưu thông, chỉ cần không gian xử lý sự cố không đủ, nguy cơ ùn tắc và va chạm liên hoàn có thể gia tăng. Trong khi đó, xe cứu hộ, cứu nạn cũng cần một khoảng trống để tiếp cận hiện trường.

Theo TS. Khương Kim Tạo, nguyên Phó Chánh Văn phòng Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, việc nghiên cứu bỏ làn dừng khẩn cấp để tăng năng lực thông hành có thể xem xét, nhưng phải đi cùng một phương án tổ chức giao thông khi xảy ra sự cố:

"Khi xảy ra sự cố, chúng ta cần sắp xếp lại công tác tổ chức giao thông, chúng ta phải có giải pháp gom 3 làn đường thành 2 làn, tạo ra một làn trống để phục vụ cho công tác cứu hộ tiếp cận được hiện trường. Chúng ta vẫn có thể áp dụng được cái giải pháp mà Cục CSGT đề xuất sử dụng làn dừng khẩn cấp để phục vụ các xe lưu thông để nâng cao năng lực thông hành xe, giảm ùn tắc giao thông.”

Vành đai 3 đang phải đáp ứng lưu lượng phương tiện tăng cao gấp nhiều lần so với thiết kế. Việc nghiên cứu tổ chức 3 làn xe mỗi chiều, bỏ làn dừng khẩn cấp và hạ tốc độ khai thác là một phương án nhằm tận dụng tốt hơn phần đường hiện có.

Thế nhưng hiệu quả của phương án này không chỉ nằm ở việc có thêm một làn xe, mà quan trọng hơn là phải xây dựng được cơ chế tổ chức giao thông linh hoạt: khi bình thường, tối đa khả năng thông hành; khi xảy ra sự cố, nhanh chóng tạo không gian cho cứu hộ, đồng thời phân luồng để hạn chế ùn tắc.

Cùng với đó, việc giảm áp lực cho Vành đai 3 cũng cần được tính toán trong tổng thể mạng lưới giao thông, từ các tuyến kết nối, điểm đầu cuối cao tốc đến các điểm lên xuống và các nút giao. Nếu chỉ tăng thêm một làn xe nhưng dòng phương tiện tiếp tục dồn vào những điểm nghẽn phía trước, ùn tắc có thể chỉ chuyển từ vị trí này sang vị trí khác.

Ngoài ra, thành phố cũng cần đẩy nhanh tiến độ tuyến vành đai 4, tạo thành mạng lưới phân luồng giao thông từ xa, giảm bớt lưu lượng phương tiện đổ về Vành đai 3.