Từ hỗ trợ gia đình sinh hai con gái đến bài toán cân bằng giới tính

Liệu các chính sách khuyến khích này đã đủ để giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh?

Kỳ vọng giảm áp lực phải sinh con trai

Nhiều năm công tác trong ngành giáo dục, chị Nguyễn Thị Thúy (ở Hà Đông, Hà Nội) nắm bắt khá rõ sự mất cân bằng giới tính tại các lớp học, nhất là bậc mầm non. Bên cạnh đó, một số gia đình cũng mang nặng tư tưởng “trọng nam khinh nữ”, nên đề xuất của Bộ Y tế nhằm hỗ trợ các gia đình sinh con một bề la fhai con gái sẽ góp phần giảm áp lực sinh con trai:

"Có lớp có 25 bạn thì có đến 20 bạn trai và chỉ có 5 bạn gái, số lượng trai đang càng ngày càng đông. Em nghĩ chính sách này là động lực dành cho các gia đình sinh con gái cũng không theo phương thức truyền thống. Ở đây là trai hay gái thì con nào đấy cũng là con. Sinh hai con gái cũng không vấn đề gì cả. Em nghĩ là chính sách này cũng khá là tốt. Nếu được thì tốt quá, trong đó có gia đình em."

Chị Phạm Thùy Linh (ở Ô Chợ Dừa, Hà Nội) cũng bày tỏ, chính sách hỗ trợ học phí, bảo hiểm y tế cho gia đình có 2 con gái có ý nghĩa lớn trong việc góp phần giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh. Chị Linh chia sẻ, dù mức hỗ trợ mới chỉ dừng lại ở miễn giảm học phí, hỗ trợ bảo hiểm y tế, sữa học đường… song cũng góp phần giảm đáng kể gánh nặng kinh tế, buôi dạy con cái, nhất là những gia đình có điều kiện kinh tế còn khó khăn. Ngoài ra, với các chính sách hỗ trợ hướng đến các gia đình có con một bề là con gái, định kiến này sẽ dần được giảm nhẹ:

"Chính sách cũng hỗ trợ một phần để giảm gánh nặng kinh tế, tạo động lực vật chất cho các gia đình yên tâm nuôi dạy con cái. Ngoài ra, chính sách cũng góp phần cải thiện vấn đề về bình đẳng giới, giúp tạo ra môi trường xã hội, mà ở đó trẻ em gái được đối xử và đầu tư phát triển giáo dục, chăm sóc sức khỏe như các trẻ trai."

TS Lê Văn Sơn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giới, Gia đình và phát triển cộng đồng cho rằng, đề xuất này sẽ góp phần giảm áp lực kinh tế đối với các gia đình có hai con gái, nhất là những vùng kinh tế còn khó khăn, từ đó giảm động lực sinh thêm con chỉ để có con trai. Theo TS Lê Văn Sơn, việc triển khai chính sách này cần được coi như một phần của gói giải pháp tổng thể nhằm giảm mất cân bằng giới tính khi sinh, kết hợp với truyền thông thay đổi chuẩn mực giới và nâng cao giá trị của trẻ em gái. Đồng thời ưu tiên áp dụng tại các địa phương có tỷ số giới tính khi sinh cao:

"Sẽ cần một chính sách đồng bộ, và một số chính sách mang tính chất tổng thể. Chúng ta hỗ trợ về học phí, bảo hiểm y tế nó chỉ là một phần gánh nặng thôi, trong khi đó các gia đình khiến họ hạn chế mức sinh hoặc các thách thức đó, lại là những nguyên nhân quan trọng khác, ví dụ như áp lực về nơi học tập của con cái, chi phí nuôi con, và các chính sách liên quan đến chăm sóc trẻ."

Cần giải pháp đồng bộ để thay đổi tư tưởng "trọng nam khinh nữ"

Đánh giá cao đề xuất hỗ trợ các gia đình sinh 2 con gái, PGS.TS Nguyễn Đức Lộc, Viện trưởng Viện Nghiên cứu đời sống xã hội cho rằng đây là giải pháp mang nhiều ý nghĩa xã hội, bởi nguyên nhân cốt lõi của mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn là tâm lý trọng nam hơn nữ. Theo PGS.TS Nguyễn Đức Lộc, mỗi địa phương có những đặc điểm dân số khác nhau nên không thể áp dụng một mô hình chung. Việc cho phép địa phương quyết định nội dung hỗ trợ sẽ giúp chính sách linh hoạt hơn, sát với nhu cầu thực tế và nâng cao hiệu quả triển khai:

"Đây là vấn đề lớn, cần những giải pháp tổng thể, nhiều hơn nữa, nhưng đó cũng là những tín hiệu đầu tiên để chúng ta thấy có sự quan tâm nhiều hơn về mặt chính sách, về thể chế. Bước ngoặt về chính sách sẽ tạo ra những động lực thúc đẩy để các địa phương sẽ có nhiều chính sách thực hành tương tự như vậy hơn nữa."

Một số ý kiến cũng cho rằng, những chính sách hỗ trợ miễn, giảm học phí, bảo hiểm y tế, sữa học đường… dành cho các gia đình có hai con gái không chỉ góp phần chia sẻ gánh nặng chi phí nuôi dạy con, mà còn có thể tạo thêm động lực để các gia đình thay đổi quan niệm, giảm tâm lý “trọng nam, khinh nữ”, góp phần từng bước đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng.

Tuy nhiên, để giải quyết căn cơ vấn đề này, cần một hệ thống giải pháp tổng thể, từ nâng cao nhận thức, bảo đảm bình đẳng giới, chăm sóc sức khỏe sinh sản đến thực thi nghiêm các quy định về lựa chọn giới tính thai nhi. Khi mỗi đứa trẻ, dù là trai hay gái, đều được trân trọng và có cơ hội phát triển bình đẳng, đó mới là nền tảng bền vững cho một xã hội tiến bộ./.