Tư duy hệ thống và quản trị

Phát biểu tại Hội nghị triển khai hai nghị quyết của Trung ương về văn hóa và doanh nghiệp nhà nước mới đây, Tổng Bí thư Tô Lâm có một ý kiến mà cá nhân tôi rất tâm đắc và rất chia sẻ, đó là ông nhắc đến việc chúng ta có những dự án mà 3-4 con đường không thể nối được với nhau, bởi nó có những tiêu chuẩn khác nhau. Ông đã đề cập một vấn đề dù ít khi được nói đến, nhưng nó có tác động rất lớn đến thực tiễn cuộc sống và hiệu quả của các dự án đầu tư công

Có không ít con đường khi đi rất thông suốt, nhưng đến các nút giao thì trở nên ách tắc. Việc các con đường xây xong rồi mới quy hoạch các nút giao thông cũng không xa lạ.

Ví dụ như nút giao Quốc lộ 18 với đường Võ Văn Kiệt, kết nối cầu Thăng Long lên Nội Bài chưa bao giờ hoàn thành và rắm rối đến mức ai cũng có thể đi lạc; hay ở nút giao Cầu Giẽ, khi làm đoạn đường này, có lẽ người ta không nghĩ đến chuyện phải kết nối nó với những con đường khác.

Vấn đề cách tư duy hệ thống khi xây dựng các con đường nên được hoạch định dựa trên hai điều: một là trong tổng thể kết nối với nhau, hai là trong tổng thể của lưu lượng giao thông.

Chúng ta có một con đường cao tốc từ Bắc vào Nam (gọi là CT01), nhưng chúng ta không thể cứ mãi giữ từng đoạn được gọi theo những tên gọi khác nhau. Nếu như chúng ta coi tất cả đó là một con đường, chúng ta sẽ vận hành nó theo cách khác, chúng ta sẽ kết nối nó theo cách khác.

Các con đường cao tốc từ Hà Nội đi các tỉnh thành khác, cũng được vận hành theo những tiêu chuẩn rất khác nhau. Sẽ rất vất vả cho bất kỳ ai không phải người Việt Nam đến đất nước chúng ta, bởi khi di chuyển trên đường họ sẽ lúng túng.

Chúng ta không có một chuẩn về cách vận hành các con đường. Ví dụ như về tốc độ tối đa của các con đường được vận hành thế nào, hay có những con đường quy định về tốc độ theo từng làn đường, lại có con đường quy định tốc độ cho toàn bộ con đường.

Ý kiến của đồng chí Tổng Bí thư vạch ra một yếu tố cốt lõi ở đây, đó là đáng lẽ chúng ta phải xây dựng được một tiêu chuẩn từ trước khi định làm các con đường, các công trình, thì mới có thể kết nối với nhau một cách thông suốt. Các con đường cần phải được nối với nhau, các công trình phải được nối với nhau; công trình ngầm phải nối với công trình nổi, công trình nhỏ, dự án nhỏ phải được kết nối với nhau để trong một tổng thể lớn.

Từ ý kiến của đồng chí Tổng Bí thư, tôi nghĩ sẽ là một tín hiệu tích cực để trong thời gian sớm nhất, chúng ta sẽ nhìn thấy một tư duy khác trong việc thực hiện các dự án công và sẽ sớm có những giải pháp phù hợp cho những vấn đề phát sinh do tư duy thiếu hệ thống trong thời gian vừa qua./.