Từ bản nghèo đến làng du lịch tốt nhất thế giới

Từ một bản làng biên giới còn nhiều gian khó, Lô Lô Chải hôm nay đã trở thành điểm hẹn của mùa xuân, nơi du khách tìm về để cảm nhận một cái Tết đậm đà bản sắc vùng cao. Năm 2025, ngôi làng được Tổ chức Du lịch Thế giới vinh danh là “Làng du lịch tốt nhất thế giới”, không chỉ bởi cảnh sắc nguyên sơ, mà còn bởi cách người dân gìn giữ phong tục, gìn giữ hồn cốt qua từng nếp nhà, bếp lửa.

Mời các bạn cùng đến với Lô Lô Chải để lắng nghe mùa xuân nơi biên cương, nơi một bản làng nhỏ đang kể câu chuyện về Tết, về bản sắc và niềm tự hào của Việt Nam với bạn bè thế giới.

Xuân về trên những nếp nhà trình tường

Mùa xuân trong sắc hồng Tây Bắc

Mùa xuân ở Lô Lô Chải đến nhẹ nhàng như một làn sương mỏng phủ lên những mái nhà trình tường nhuốm màu thời gian. Khi những cành đào, cành mận bắt đầu bung nở, cả bản làng như bừng sáng giữa miền đá xám cao nguyên. Trước hiên nhà, những tấm vải thổ cẩm rực rỡ được treo lên đón nắng mới, lá cờ đỏ sao vàng tung bay trong gió biên cương, gợi lên niềm tự hào nơi địa đầu Tổ quốc.

Khói bếp vẫn len qua từng mái ngói âm dương, mang theo mùi thơm của những món ăn ngày Tết, của ngô nướng, của rượu ngô men lá. Trẻ em trong trang phục truyền thống ríu rít nô đùa trên những con đường đá, còn người lớn quây quần bên nhau, kể chuyện một năm đã qua và hy vọng về mùa mới. Trong không gian ấy, mùa xuân không chỉ là sự chuyển mình của đất trời, mà còn là mùa của đoàn tụ, của gìn giữ bản sắc và của niềm vui lan tỏa giữa núi đá và lòng người.

Lô Lô Chải xưa và nay vẫn thế, vẫn giữ được kiến trúc của những mái ngói âm dương, trình tường vốn có, mang một vẻ đẹp đầy bí ẩn đối với du khách. Những ngôi nhà được tu sửa, trang trí đẹp mắt nhưng vẫn toát lên vẻ giản dị, gần gũi và đậm bản sắc văn hóa dân tộc Lô Lô.

Sở hữu địa hình gồ ghề, đường xá đi lại khó khăn, lại thêm khí hậu khắc nghiệt, Lô Lô Chải từng là một bản làng khép mình giữa miền đá xám, nơi người Lô Lô quây quần trong những ngôi nhà trình tường ấm khói bếp. Nương rẫy và đàn bò là tài sản quý giá nhất, là kế sinh nhai bao đời. Đất ở chật hẹp, chuồng bò dựng sát vách nhà, sân đất lẫn đá tai mèo, mọi sinh hoạt đều gắn với chăn nuôi, ruộng nương. Khi ấy, du lịch dường như là câu chuyện ở đâu đó rất xa.

Thế rồi chỉ trong vài năm, một luồng gió mới đã thổi qua bản nhỏ. Bà con dần di dời chuồng trại ra xa khu dân cư, trả lại không gian thoáng đãng cho những nếp nhà cổ. Con đường nhỏ được quét dọn sạch sẽ. Tường trình đất được sửa sang, vẫn giữ hồn xưa nhưng thêm phần gọn gàng, chỉn chu.

Trưởng thôn Sình Dỉ Gai là người tiên phong. Anh dắt bò ra khu ruộng cuối bản, mạnh dạn cải tạo chuồng cũ thành những bungalow gỗ mái ngói âm dương duyên dáng. Tường xếp ngói tạo điểm nhấn lạ mắt, bên trong là những hoa văn gỗ mộc mạc mà tinh tế. Từ bước đi ấy, nhiều hộ dân làm theo, phong trào làm homestay râm ran khắp bản. Những căn bungalow xinh xắn, giá lưu trú từ 600.000 đến 1.000.000 đồng mỗi đêm, luôn được du khách tìm đến trải nghiệm:

"Ban đầu làm tuyên truyền bà con nhân dân, thật sự đặc biệt là rất là khó khăn, có hộ thì nghe có hộ thì không. Chúng tôi cùng chính quyền địa phương tuyên truyền các hộ dân để di chuyển trang trại ở xa nhà, để chuồng trại đó mình thay đổi lại một chút, thành cái phòng để phục vụ cho khách du lịch để mà phát triển kinh tế. Hiện tại bây giờ là khoảng tầm 99% là di dời trang trại xa nhà".

Từ bản làng khép kín đến “Làng du lịch tốt nhất thế giới”

Năm 2025, Lô Lô Chải được vinh danh là “Làng du lịch tốt nhất thế giới”, đó không chỉ là niềm tự hào của riêng người dân nơi đây, mà còn là dấu mốc khẳng định giá trị văn hóa bền bỉ giữa miền đá xám cực Bắc.

Anh Sình Gỉ Thỏ - chủ homestay với dịch vụ ăn uống tại làng Lô Lô Chải cho biết, kể từ khi ngôi làng được vinh danh cùng với sắc đào nở sớm và mùa tam giác mạch rực rỡ, lượng du khách tìm hiểu, đặt tour tăng lên rõ rệt. Nếu trước đây khách chủ yếu tập trung vào các dịp cuối tuần thì nay, dòng khách đến làng diễn ra đều đặn trong tuần, góp phần tạo sinh kế ổn định, bền vững cho người dân địa phương:

"Bây giờ thay đổi nhiều rồi, du lịch cũng kha khá nhiều rồi, nhưng mà trước đây không làm du lịch thì chỉ có nuôi bò, nuôi lợn, khi trồng lúa, nói chung là sống vất vả. Từ cách đây tầm 3, 4 năm, bây giờ là nó cũng khá, khá nhiều người. Mấy năm trước không có khách như thế này thì cũng buồn, chán chán, nhưng mà từ mấy năm nay trở lên là cứ mỗi lần khách lên, tôi tiếp xúc với khách nhiều. Mỗi lần nói chuyện với khách là vui lắm, thích lắm".

Lô Lô Chải hiện có hơn 120 hộ dân sinh sống trong những ngôi nhà trình tường cổ kính, gần như nguyên vẹn không gian văn hóa truyền thống. Hiện nay, 62 hộ kinh doanh homestay đã được công nhận với khả năng phục vụ khoảng 1.000 lượt khách mỗi đêm.

Du khách khi đặt chân đến Lô Lô Chải thường nhận ra rằng, cảm xúc nơi đây chân thật hơn rất nhiều so với những khuôn hình lung linh trên mạng. Đó không chỉ là vẻ đẹp của cảnh sắc, mà còn là cái bình yên thấm vào từng hơi thở, là sự mộc mạc hiện diện trong mỗi nếp nhà, và sự hiếu khách ánh lên trong từng nụ cười chân thành của người bản địa. Tất cả tạo nên một sức hút rất riêng – không phô trương, không ồn ào, cũng không thể mua bằng tiền hay dựng nên bằng những lời quảng bá.

Chính sự giản dị mà ấm áp ấy đã khiến Lô Lô Chải không chỉ là nơi để đến, mà là nơi để nhớ. Để rồi khi rời đi, người ta vẫn muốn quay trở lại, mang theo câu chuyện về một ngôi làng nhỏ bình yên để kể cho người thân, bạn bè, như kể về một miền ký ức đẹp vừa chạm tới trái tim mình.

Chị Thuỳ Trang bày tỏ: "Lên đây quang cảnh rất là đẹp và bước chân tới làng Lô Chải này thì thấy mọi vật xung quanh đều đẹp, mọi người rất là thân thiện, các dịch vụ ở đây thì mình thấy tốt, giá cả không hợp lý".

"Thật ra lúc mới đến mình cũng hơi bất ngờ vì làng nhỏ hơn mình nghĩ nhiều nhưng mà lại rất là yên bình. Đi trong làng mình thấy mọi thứ chậm lại hẳn, không ồn ào, không xô bồ. Người dân ở đây rất thân thiện, nói chuyện gần gũi và mặc dù mình chỉ mới ở vài ngày thôi nhưng mà cảm giác như là được đi nghỉ ngơi đúng nghĩa rồi, rời xa hẳn nhịp sống thành phố", chị Quỳnh Hoa, một du khách cho biết.

Khi bản sắc trở thành con đường phát triển

Không bê tông hóa, không phá vỡ cấu trúc truyền thống, người dân chọn cách cải tạo trên nền giá trị sẵn có. Du khách đến đây không chỉ để nghỉ ngơi mà còn được sống trong không gian văn hóa của người Lô Lô: nghe tiếng khèn, xem điệu múa truyền thống, thưởng thức ẩm thực bản địa và cùng quây quần bên bếp lửa. Từ những thay đổi nhỏ trong nhận thức đến những bước đi bài bản trong cách làm, Lô Lô Chải đang cho thấy một hướng phát triển du lịch cộng đồng bền vững.

Ở Lô Lô Chải, gìn giữ bản sắc văn hóa không phải là khẩu hiệu, mà là cách người dân sống mỗi ngày. Những ngôi nhà trình tường vẫn được chăm chút qua từng mùa, trang phục truyền thống vẫn hiện diện trong lễ hội và cả những ngày bình thường. Người già kiên nhẫn kể chuyện nguồn cội, người trẻ học thêu, học múa, học nói tiếng của dân tộc mình. Du lịch mở ra cơ hội mới, nhưng cũng khiến họ thêm ý thức rằng bản sắc chính là gốc rễ, là điều quý giá nhất để bản làng còn mãi.

Trưởng thôn Sình Dỉ Gai chia sẻ: "Thật sự khi trở thành Làng du lịch tốt nhất thế giới, tôi sẽ cố gắng tuyên truyền, hướng dẫn cho bà con nhân dân để làm tốt hơn so với mấy năm nay. Mấy năm sau nữa sẽ để bản sắc văn hóa của dân tộc Lô Lô chuyên nghiệp hơn và chuyên môn hơn, để cho khách du lịch nước ngoài và trong nước đến trải nghiệm nhiều hơn".

Những ngày này, trong từng homestay của “làng cổ tích” Lô Lô Chải, những góc Tết cổ truyền được nâng niu bày trí, từ cành đào phai e ấp đến mâm cỗ đậm hương vị núi rừng, gợi nên cảm giác thân quen như trở về nhà. Người Lô Lô chuẩn bị những món ăn truyền thống bằng tất cả sự chân thành và trao tận tay du khách những phong bao lì xì đỏ thắm, gửi theo lời chúc bình an, may mắn.

Giữa sắc đào hồng lan khắp lối nhỏ, mùa xuân nơi đây không chỉ là thời khắc chuyển mùa, mà còn là mùa của yêu thương, của sự gặp gỡ và những rung động khó quên…