Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng: Cần làm gì để tối đa hóa việc duy trì địa bàn sinh sống?

Trong đó, chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với các trường hợp phải di dời giải phóng mặt bằng để thực hiện dự án sẽ giải quyết nhu cầu tái định cư theo phương án đa dạng hóa địa điểm và loại hình nhà, đất tái định cư; ưu tiên tối đa việc duy trì địa bàn sinh sống.

Vậy cần làm gì để tối đa hóa việc duy trì địa bàn sinh sống khi triển khai Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng? Người dân trong vùng chịu tác động cần được tham gia đến đâu và bằng cơ chế nào?

Phóng viên đối thoại với Kiến trúc sư Trần Huy Ánh, Hội Kiến trúc sư Hà Nội  xung quanh nội dung này.

PV: Thưa ông, theo ông, việc điều chỉnh quy hoạch phân khu sông Hồng để triển khai dự án Trục sinh thái cảnh quan sông Hồng cần tuân thủ những nguyên tắc nào để tối đa hóa khả năng giữ người dân ở lại nơi họ sinh sống lâu nay, thay vì phải di dời?

Kiến trúc sư Trần Huy Ánh: Chúng ta biết rằng những nguyên tắc xây dựng hay tất cả những khu vực nào đó nằm trong hành lang thoát lũ thì thứ nhất phải tuân thủ Luật Đê điều, cụ thể hơn đấy là quy hoạch đê điều và phòng chống bão lũ, gọi tắt là quy hoạch 257, sau này được sửa đổi, bổ sung thành 429.

Cho đến hiện tại chưa có bản quy hoạch nào mới hơn để đưa ra những chỉ tiêu có thể khác với những nguyên tắc đã được quy định trong đó, kể cả việc tái định cư, số lượng, mật độ từng khu vực mà được khống chế để có thể chỉnh trang lại các làng xóm đã tồn tại hàng trăm năm, thì ngay cả trong việc phòng chống bão lũ và đưa ra những cái để đảm bảo đời sống của bà con ở khu vực đấy, thì quy hoạch 257 đã làm chi tiết.

Tôi cho rằng đây là nguyên tắc cơ bản nhất, không thể thay đổi nếu không có bản quy hoạch khác thay đổi so với quy định trước. Đấy là những nguyên tắc mà chúng ta cần khi thiết kế các khu đô thị hay tái định cư cho những người dân tại đây.

PV: Trong trường hợp bắt buộc phải thu hồi đất, quy hoạch cần tổ chức tái định cư tại chỗ như thế nào để người dân không chỉ có nơi ở, mà họ còn duy trì được sinh kế?

Kiến trúc sư Trần Huy Ánh: Khi đã đặt ra nhiệm vụ quy hoạch sông Hồng 100 năm, cũng là đưa ra những vận hội mới, cơ hội mới cho việc phục hồi lại dòng chảy của nó và gia tăng khả năng chứa nước cũng như thoát lũ tại khu vực này.

Do vậy, chúng ta thấy rằng việc thu hồi đất cũng phải tuân thủ theo Luật Đê điều và những quy hoạch 257 và 429 đã được chỉ định và đã ổn định trong việc điều chỉnh các chỉ tiêu tại đây. Bởi vậy, nếu có những việc thu hồi hay cho phép tái định cư thì đều đã được quy định rất chặt chẽ tại các văn bản, tuân thủ theo Luật Đê điều và phòng chống bão lũ vẫn còn nguyên giá trị.

PV: Một trong những định hướng được đặt ra là đa dạng hóa địa điểm và loại hình nhà đất tái định cư. Vậy theo ông, nên cụ thể hóa chủ trương này như thế nào?

Kiến trúc sư Trần Huy Ánh: Đây là phạm trù rất lớn mà Hà Nội đang có cơ hội hiện thực hóa thông qua việc đưa ra những mô hình tái định cư phong phú với chất lượng sống tốt hơn.

Đó chính là việc mở rộng không gian đô thị Hà Nội theo tầm nhìn 100 năm. Khi tỷ lệ đất đô thị hóa gia tăng, sự xuất hiện của các khu đô thị có sức chứa hàng triệu, thậm chí chục triệu người sẽ tạo điều kiện để đưa bà con từ những vùng nguy hiểm do bão lũ, sạt lở, khô hạn hoặc thuộc vùng thoát lũ sông Hồng đến định cư tại nơi an toàn hơn.

Thay vì sống tạm bợ ở những vị trí thường xuyên bị rình rập bởi thiên tai, người dân sẽ được tiếp cận môi trường sống có hạ tầng tốt hơn, chất lượng cao hơn và đảm bảo sự ổn định lâu dài.

PV: Trước khi chốt phương án điều chỉnh quy hoạch, theo ông, người dân trong vùng chịu tác động cần được tham gia đến đâu và bằng cơ chế nào để ý kiến của họ thực sự tác động đến phương án cuối cùng?

Kiến trúc sư Trần Huy Ánh: Ý kiến của người dân theo nguyên tắc cần được tôn trọng, được ghi nhận và được tiếp thu qua các cơ quan phải xin ý kiến của người dân. Đó là theo luật. Nhưng cũng là theo luật, ý kiến của người dân về mong muốn tái định cư hay cải thiện đời sống thì cũng không vượt qua được quy định của Luật Đê điều và quy hoạch đê điều và phòng chống bão lũ đã được phê duyệt.

Đây là những nguyên tắc mà kể cả các đơn vị, cơ quan, hay các tổ chức, cá nhân đều phải thực hiện theo đúng luật định mà Nhà nước đã quy định.

PV: Xin cảm ơn ông.