TP.HCM tăng tốc metro, hướng tới 187km đường sắt đô thị vào 2030

Đồng loạt triển khai các tuyến metro

Ngày 29/4, tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm, tuyến Metro số 2 đoạn Bến Thành – Thủ Thiêm chính thức khởi công. Tuyến metro đi ngầm toàn bộ chiều dài 6km với 6 ga ngầm, tổng mức đầu tư hơn 36.700 tỷ đồng.

Đây là tuyến metro ngầm có độ sâu lớn nhất tại TP.HCM, vượt sông Sài Gòn và áp dụng công nghệ vận hành tự động hoàn toàn (GoA4). Dự án cũng được kỳ vọng mở đầu cho việc hình thành tổ hợp công nghiệp đường sắt đầu tiên tại TP.HCM và Việt Nam.

Tại lễ khởi công, ông Trần Bá Dương, Chủ tịch Tập đoàn Thaco cho biết doanh nghiệp cam kết đảm bảo an toàn thi công, hạn chế tối đa ảnh hưởng đến người dân; đồng thời thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nâng tỷ lệ nội địa hóa trong lĩnh vực đường sắt đô thị. 

"Tôi cam kết sẽ làm dự án với tất cả đạo đức, tâm huyết và năng lực của mình, tham gia đóng góp cho TP.HCM có hệ thống đường sắt đô thị chuẩn mực, hiệu quả; và ngành cơ khí chế tạo có vị thế trong khu vực và thế giới".

Trước đó, ngày 15/1, TP.HCM đã khởi công tuyến Metro số 2 đoạn Bến Thành – Tham Lương; ngày 19/12/2025, Vingroup động thổ tuyến metro Bến Thành – Cần Giờ.

Trong thời gian còn lại của năm 2026, tại TP.HCM dự kiến còn có các tuyến metro khác được khởi công gồm tuyến Thủ Thiêm – Long Thành do Thaco làm chủ đầu tư; tuyến Metro số 6 giai đoạn 1 đoạn sân bay Tân Sơn Nhất – Phú Hữu; tuyến thành phố mới Bình Dương – Suối Tiên…

Ông Nguyễn Quốc Hiển, Phó Trưởng ban Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP.HCM (MAUR), cho biết đơn vị đang phối hợp với các bên liên quan gấp rút điều chỉnh quy hoạch mạng lưới metro sau sáp nhập, dự kiến hơn 900km.

Ông Nguyễn Quốc Hiển cho rằng, thuận lợi lớn hiện nay là hành lang pháp lý cho phát triển đường sắt đô thị đã thay đổi mạnh mẽ, mở ra nhiều cơ hội phát triển.

"Có thể nói những cơ chế, chính sách cho metro là mở toang cánh cửa. Sau Kết luận 49 của Bộ Chính trị thì chúng ta có Nghị quyết 188 cho hai thành phố Hà Nội và TP.HCM. Sau đó Luật Đường sắt năm vừa rồi cũng sửa đổi và một loạt nghị định để tăng thẩm quyền, tăng sự chủ động cho TP. Gần đây là các nghị quyết kêu gọi các nhà đầu tư tham gia đầu tư vào lĩnh vực đường sắt".

Đa dạng nguồn vốn để triển khai

Theo Nghị quyết 06-NQ/TU của Ban Thường vụ Thành ủy triển khai Nghị quyết 188 của Quốc hội, TP.HCM đặt mục tiêu xây dựng mạng lưới đường sắt đô thị hiện đại, đồng bộ, giữ vai trò trụ cột trong hệ thống vận tải công cộng; tăng cường kết nối nội đô và liên vùng; từng bước hình thành cấu trúc đô thị đa trung tâm, phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD).

TP đặt mục tiêu hoàn thành 6 tuyến đường sắt với 187km trong giai đoạn từ nay đến năm 2030; đến năm 2035 hoàn thành thêm 8 tuyến với 275km, nâng tổng số tuyến đưa vào khai thác lên 14 tuyến với chiều dài hơn 460km.

Trong đó, Bí thư Thành ủy TP.HCM vào cuối năm 2025 đã đưa ra "tối hậu thư" phải hoàn thành tuyến Metro Tham Lương – Bến Thành, Bến Thành – Thủ Thiêm và Thủ Thiêm – Long Thành theo nguyên tắc làm cùng lúc nhiều việc chứ không chờ xong việc này mới tới việc kia.

Tín hiệu tích cực trong việc triển khai các dự án đường sắt đô thị là việc sử dụng phương thức hợp tác công tư (PPP) để đầu tư, góp phần huy động hiệu quả nguồn lực khu vực tư nhân cho phát triển kết cấu hạ tầng theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Tại Hội nghị Thành ủy TP.HCM mới đây, Giám đốc Sở Xây dựng Trần Quang Lâm cho biết, các tuyến đường sắt đô thị được Thành ủy xác định phải hoàn thành từ nay đến năm 2030 hiện đã cân đối được nguồn lực. Với các tuyến ở giai đoạn đến năm 2035, TP tiếp tục tìm kiếm thêm các nguồn lực khác.

Theo ông Trần Quang Lâm, TP cần đa dạng hóa nguồn lực để triển khai các tuyến đường sắt đô thị và tận dụng việc sắp ban hành Luật Đô thị đặc biệt để lồng ghép các nội dung liên quan đến đường sắt đô thị.

"Khi ban hành Luật Đô thị đặc biệt thì giải quyết được, đặc biệt là những trình tự, thẩm quyền. Ngoài những nội dung mà chúng ta xin được thì nên làm sao kiến nghị HĐND và UBND TP ban hành trình tự và thủ tục để chúng ta thực hiện; không phải vướng, không phải chồng chéo các nghị định khác chúng ta phải chờ hướng dẫn, cuối cùng cũng loay hoay, không bứt phá được".

Từ thành công của tuyến Metro số 1, khi lượng hành khách ngày càng tăng, hiện đạt khoảng 60.000 lượt khách/ngày và nhiều người đã chọn metro làm phương tiện di chuyển chính, TP tin tưởng các tuyến metro tiếp theo sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả.

Kinh nghiệm đúc rút từ gần 20 năm triển khai tuyến Metro số 1 được TP.HCM chọn lọc vận dụng để tăng tốc mạnh mẽ trong xây dựng metro, hướng tới hệ thống giao thông công cộng hiện đại, đóng vai trò trụ cột trong giải quyết bài toán giao thông đô thị và liên kết vùng.