TP.HCM hướng tới siêu đô thị đa cực, tầm nhìn 100 năm: Tư duy đột phá từ khát vọng vươn tầm toàn cầu

TPHCM tái khởi động dự án chống ngập 10.000 tỷ đồng và sẽ xong trong năm nay

Đông Nam Bộ và TPHCM trước áp lực khí thải Diesel – Lộ trình và giải pháp cho mục tiêu Net to Zero

Sáng 11/09/2026, UBND TPHCM đã tổ chức Hội nghị tham vấn ý kiến của các hiệp hội nghề nghiệp, các nhà đầu tư chiến lược và chuyên gia về đồ án quy hoạch tổng thể thành phố với tầm nhìn chiến lược 100 năm. Đây được xem là bản lề quan trọng nhằm định hình không gian phát triển, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và khơi thông các động lực tăng trưởng mới cho giai đoạn tới.

Tại hội nghị, các đại biểu đã tập trung thảo luận, tham vấn với 6 nhóm vấn đề lớn cho quy hoạch tổng thể TPHCM gồm: vai trò và vị thế của TPHCM trong 50-100 năm tới, cấu trúc không gian phát triển mới, các động lực tăng trưởng mới, môi trường và khả năng chống chịu, không gian ngầm, hạ tầng năng lượng và hạ tầng dữ liệu, cuối cùng là cơ chế và nguồn lực thực hiện quy hoạch.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, ông Hoàng Nguyên Dinh – Phó Chủ tịch UBND TPHCM cho biết Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị đã xác định rõ yêu cầu xây dựng quy hoạch tổng thể thành phố bằng tư duy đột phá với tầm nhìn dài hạn 100 năm nhằm phát huy tối đa tiềm năng lợi thế, tạo không gian và động lực phát triển mới ổn định lâu dài, đồng thời nâng cao năng lực thích ứng chống chịu với biến đổi khí hậu cho thành phố và vùng TPHCM.

“Việc triển khai lập quy hoạch tổng thể thành phố với tầm nhìn dài hạn sẽ là nền tảng định hướng để phát triển không gian đô thị, xác định các chỉ tiêu kinh tế xã hội, chỉ tiêu sử dụng đất và quy hoạch và thiết lập hệ thống hạ tầng kỹ thuật hạ tầng xã hội trong nhiều thập kỷ tới.

Đây không chỉ là nhiệm vụ trọng tâm của ngành quy hoạch mà còn là nhiệm vụ chính trị với mục tiêu bảo đảm chất lượng cuộc sống của người dân và nâng cao năng lực cạnh tranh của thành phố trong khu vực và quốc tế”, ông Hoàng Nguyên Dinh nhấn mạnh.

Lãnh đạo UBND TPHCM khẳng định rằng những ý kiến đóng góp tâm huyết, trí tuệ từ các hiệp hội nghề nghiệp, chuyên gia và nhà đầu tư chiến lược có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là cơ sở cốt lõi để thành phố hoàn thiện bản quy hoạch không chỉ mang tính khả thi cao trong bối cảnh mới, mà còn đặt nền móng vững chắc cho sự thịnh vượng bền vững của TPHCM trong nhiều thập kỷ tới, xứng tầm là một đô thị toàn cầu hàng đầu khu vực.

Vượt qua điểm nghẽn, khơi thông dư địa phát triển mới

Trong tiến trình phát triển, TPHCM nay mang dáng dấp của một siêu đô thị sau quá trình hợp nhất không gian rộng lớn song cũng đang đối diện với những thách thức đan xen.

Báo cáo định hướng quy hoạch chỉ ra các "điểm nghẽn 3 tầng" từ biểu hiện bề mặt (như kẹt xe, ngập úng, sụt lún nền, giá nhà ở cao) cho đến nghẽn cấu trúc (hạ tầng thiếu đồng bộ) và nghẽn gốc (cấu trúc không gian chưa định hình phù hợp).

Ba địa phương trước khi hợp nhất dù sở hữu đầy đủ các chức năng chiến lược như tài chính, công nghệ cao, cảng biển, logistics và sân bay, nhưng các hệ quy hoạch cũ vẫn vận hành tương đối độc lập, thiếu một cấu trúc siêu đô thị thống nhất và cộng hưởng.

Chính vì vậy, tư duy quy hoạch mới đã chính thức chuyển dịch từ phương thức "cộng gộp các quy hoạch cũ" sang "tái cấu trúc một siêu đô thị đa cực, đa tâm, liên kết chức năng".

Đây là cách mà các đô thị lớn trên thế giới từng duy trì tăng trưởng hai con số như Thâm Quyến hay Quảng Châu, bài học cốt lõi nằm ở việc không ngừng nâng cao năng suất lao động, đẩy mạnh nghiên cứu phát triển và liên tục tìm kiếm các động lực tăng trưởng mới thay vì chỉ dựa vào tăng trưởng cơ học.

Mô hình "Polycentric Hyper City" với 5 cực động lực và 5 hệ liên kết chiến lược

Theo đồ án quy hoạch tổng thể, TPHCM trong kỷ nguyên mới sẽ vận hành theo mô hình siêu đô thị đa cực thế hệ mới (Polycentric Hyper City), được xây dựng trên hai nguyên tắc vàng: Đô thị 15 phút (tiếp cận các dịch vụ thiết yếu bằng đi bộ) và Thành phố đa tâm 30 phút (kết nối nhanh chóng giữa các cực động lực thông qua đường sắt đô thị tốc độ cao, cao tốc và hạ tầng số). Cấu trúc không gian toàn vùng được kiến tạo dựa trên 5 cực động lực chính:

1. Cực lõi trung tâm quốc tế (Sài Gòn - Chợ Lớn - Thủ Thiêm): Đóng vai trò là trung tâm tài chính quốc tế, quản trị siêu đô thị, dịch vụ cao cấp và kinh tế tri thức.

2. Cực đổi mới sáng tạo phía Đông (Thủ Đức - Thuận An - Dĩ An - Thủ Dầu Một): Được định hướng trở thành "Thung lũng đổi mới sáng tạo của Đông Nam Á", tập trung vào AI, bán dẫn, R&D và các trường đại học.

3. Cực đô thị - y tế - giáo dục phía Tây (Vĩnh Lộc - Bình Lợi - Bình Chánh): Trung tâm nghiên cứu, y tế và giáo dục chất lượng cao gắn với không gian sinh thái.

4. Cực công nghiệp - logistics phía Bắc (Bình Dương - Bến Cát - Bàu Bàng): Công xưởng công nghệ cao, sản xuất tiên tiến và trung tâm phân phối vùng thông minh.

5. Cực cảng biển - thương mại tự do (FTZ) phía Nam - năng lượng (Phú Mỹ - Cái Mép - Cần Giờ - Vũng Tàu): Trung tâm giao thương quốc tế, cảng trung chuyển toàn cầu và kinh tế hàng hải.

Bên cạnh đó, chiến lược kết nối được xuyên suốt thông qua 5 hệ liên kết chiến lược, nổi bật là hành lang Bắc - Nam (gắn kết kinh tế lục địa từ Mộc Bài đến hệ thống cảng biển vịnh Gành Rái qua trục sông Sài Gòn - Đồng Nai) và hành lang Đông - Tây (kết nối ĐBSCL với sân bay Long Thành và hệ thống cảng biển nước sâu).

Hiện thực hóa tầm nhìn qua các dự án mang tính biểu tượng

Để chuyển hóa tầm nhìn 100 năm thành các hành động thực tế, đồ án quy hoạch tổng thể đề xuất triển khai các dự án mang tính chất "chất xúc tác" (Catalyst Projects), học hỏi từ các mô hình thành công trên thế giới như Yokohama hay Paris.

Điển hình là việc phát triển Trục đường sắt vùng Bình Dương - TPHCM – Bà Rịa Vũng Tàu hoạt động thông suốt như một hệ thống đô thị xuyên suốt; khai thác hiệu quả Hành lang chiến lược sông Sài Gòn và sông Đồng Nai để mở không gian mặt nước cho cộng đồng; phát triển tích hợp Vịnh Gành Rái và khu mậu dịch tự do Cái Mép; xây dựng Thành phố công nghiệp thông minh Bàu Bàng theo hướng net-zero; cũng như kiến tạo Đô thị phía Tây gắn với các trung tâm y tế, giáo dục và vành đai xanh sinh thái.